สวทช. ร่วมกับ สคพ.6 และ จ.พระนครศรีอยุธยา ขับเคลื่อนแนวคิด “ธนาคารอาหาร” (Food Bank) เปลี่ยนอาหารส่วนเกินสู่ผู้เปราะบาง มุ่งเป้าลดขยะอาหารและก๊าซเรือนกระจกอย่างยั่งยืน

(16 มกราคม 2569) ณ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา – สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 6 (สคพ.6) และจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ในการประชุมสร้างเครือข่ายในการจัดการอาหารส่วนเกิน เพื่อผลักดันโมเดลการบริหารจัดการอาหารส่วนเกินอย่างเป็นระบบผ่านโครงการ “ส่งต่ออาหารส่วนเกินสู่ความยั่งยืนด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม” หรือธนาคารอาหาร (Food Bank) มุ่งเน้นการใช้กลไกตัวกลางเชื่อมโยงทรัพยากรจากผู้บริจาคสู่กลุ่มเป้าหมายที่ขาดแคลน

ดร.รวมทรัพย์ คะเนะดะ ผู้อำนวยการสำนักงานสิ่งแวดล้อมและควบคุมมลพิษที่ 6 พร้อมด้วย นายบรรพต ทองนาค ผู้อำนวยการส่วนการจัดการกากของเสียและสารอันตราย ร่วมด้วย ดร.ปัทมาพร ประชุมรัตน์ นักวิจัยนโยบายอาวุโส และหัวหน้าโครงการ Food Bank สวทช. พร้อมด้วยทีมวิจัยนโยบายจาก สวทช. และไบโอเทค ได้ร่วมกันเปิดเวทีหารือ ณ ศาลากลางจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยมีผู้แทนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) กว่า 40 แห่ง และหน่วยงานภาคีที่เกี่ยวข้องรวม 85 คน เข้าร่วมเพื่อรับทราบแนวทางปฏิบัติภายใต้ “แผนปฏิบัติด้านการจัดการขยะอาหาร ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2566 – 2570)” ของประเทศไทย

โครงการธนาคารอาหาร (Food Bank) ภายใต้การดำเนินงานของ สวทช. เป็นการนำองค์ความรู้และการบริหารจัดการเชิงระบบมาใช้จัดการกับ “อาหารส่วนเกิน (Surplus Food)” ซึ่งเป็นอาหารที่ยังคงคุณภาพดีและปลอดภัยแต่ไม่ถูกจำหน่าย โดยโครงการจะทำหน้าที่เป็นแกนกลางในการสร้างกลไกรับบริจาคอาหารจากผู้ผลิตและผู้จำหน่าย ส่งต่อผ่านระบบตัวกลางที่มีประสิทธิภาพ เพื่อกระจายไปยังเครือข่ายผู้รับอาหารหรือกลุ่มเปราะบางในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยาอย่างทั่วถึง

การขับเคลื่อนครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นการสร้างความมั่นคงทางอาหาร (Food Security) ให้แก่สังคม แต่ยังเป็นกุญแจสำคัญในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมอย่างครบวงจร โดยการเปลี่ยนมุมมองว่าอาหารส่วนเกินไม่ใช่ขยะ แต่คือ “ทรัพยากรที่ยังมีคุณค่า” ซึ่งจะช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอยที่เข้าสู่สถานที่กำจัด ลดภาระงบประมาณในการจัดการขยะของท้องถิ่น และที่สำคัญที่สุดคือการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดจากการเน่าเสียของอาหารในหลุมฝังกลบ ซึ่งสอดคล้องกับพันธกิจระดับโลกตามกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (UNFCCC)

สวทช. และภาคีเครือข่าย เชื่อมั่นว่าความร่วมมือระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจังหวัดพระนครศรีอยุธยาครั้งนี้ จะเป็นต้นแบบสำคัญในการขยายผลระบบธนาคารอาหารไปสู่พื้นที่อื่นทั่วประเทศ เพื่อสร้างความสมดุลระหว่างการบริโภค การแบ่งปัน และการรักษาสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืนต่อไป

ทั้งนี้ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นจังหวัดภายใต้การขยายผลโครงการฯ อย่างน้อย 30 จังหวัด ครอบคลุมทุกภูมิภาคของประเทศ ภายในปี 2571