อว. จัด ASEAN Semiconductor Forum 2026 ผนึกอาเซียน–นานาชาติ ขับเคลื่อนระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์แห่งอนาคต

(วันที่ 24 กันยายน 2569) – กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดการประชุม ASEAN Semiconductor Forum 2026 ระหว่างวันที่ 24–25 กันยายน 2569 ณ โรงแรม Royal Cliff Beach Hotel เมืองพัทยา จังหวัดชลบุรี ภายใต้หัวข้อ “Building a Future-Ready ASEAN Semiconductor Ecosystem through Science, Technology and Innovation Collaboration and Global Partnerships” เพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนนโยบาย ประสบการณ์ และแนวทางความร่วมมือด้านเซมิคอนดักเตอร์ระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน ภาคการศึกษา ภาควิจัย ภาคอุตสาหกรรม และหุ้นส่วนระดับโลก พร้อมร่วมกันกำหนดแนวทางการพัฒนาระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ของอาเซียนให้มีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและห่วงโซ่อุปทานโลก โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุมจากประเทศไทย ผู้แทนจากประเทศสมาชิกอาเซียน ผู้แทนสำนักเลขาธิการอาเซียน และผู้แทนจากประเทศหุ้นส่วนยุทธศาสตร์สำคัญ พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และทีมนักวิจัยจากศูนย์เทคโนโลยีไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (Thai Microelectronics Center: TMEC) สวทช. เข้าร่วมการประชุม

วิสัยทัศน์ “Acting as One” ผลักดันอาเซียนสู่ศูนย์กลางเซมิคอนดักเตอร์โลก

ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. ได้กล่าวปาฐกถาพิเศษภายใต้หัวข้อ “Shaping ASEAN’s Semiconductor Future: Acting as One” โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการผนึกกำลังของอาเซียนเพื่อยกระดับบทบาทของภูมิภาคในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็วจากแรงขับเคลื่อนของปัญญาประดิษฐ์ (AI) ศูนย์ข้อมูล และเทคโนโลยีการประมวลผลขั้นสูง โดยมีการประเมินว่าตลาดเซมิคอนดักเตอร์โลกอาจมีมูลค่าประมาณ 2.3 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐภายในปี 2030 ขณะที่อาเซียนมีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมนี้อยู่แล้ว ด้วยสัดส่วนประมาณร้อยละ 23–24 ของการส่งออกเซมิคอนดักเตอร์โลก พร้อมด้วยฐานการผลิต อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ บริษัทระดับโลก มหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย และบุคลากรที่มีศักยภาพ

รองนายกรัฐมนตรีฯ ยังเน้นย้ำว่า โจทย์สำคัญของอาเซียนในระยะต่อไปไม่ใช่เพียงการเข้ามามีส่วนร่วมในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์ แต่คือการเพิ่มขีดความสามารถในการสร้างองค์ความรู้ เทคโนโลยี นวัตกรรม และมูลค่าเพิ่มภายในภูมิภาค โดยการ “Acting as One” ไม่ได้หมายถึงการที่ทุกประเทศต้องพัฒนาในรูปแบบเดียวกัน แต่เป็นการนำจุดแข็งและความเชี่ยวชาญที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศมาเชื่อมโยงและเสริมซึ่งกันและกันให้เกิดประโยชน์สูงสุดในระดับภูมิภาค

สำหรับแนวทางสำคัญในการขับเคลื่อนความร่วมมือ รองนายกรัฐมนตรีฯ ได้เสนอ 4 ประเด็นหลัก ได้แก่

1. การพัฒนากำลังคน ผ่านการพัฒนากรอบทักษะและสมรรถนะที่สอดคล้องกัน การแลกเปลี่ยนหลักสูตรและการฝึกอบรม การฝึกงาน การเรียนรู้จากการทำงานจริง การแลกเปลี่ยนนักวิจัย และการเคลื่อนย้ายนักศึกษา
2. การเชื่อมโยงโครงสร้างพื้นฐานด้านการวิจัย โดยส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากศูนย์ความเป็นเลิศและห้องปฏิบัติการร่วมกัน รวมถึงการวิจัยร่วมและการแลกเปลี่ยนนักวิจัย
3. การเชื่อมโยงห่วงโซ่มูลค่าเซมิคอนดักเตอร์ของอาเซียน โดยใช้ประโยชน์จากจุดแข็งที่แตกต่างกันของแต่ละประเทศ
4. การสร้างความร่วมมือกับหุ้นส่วนระดับโลก ในด้านการพัฒนากำลังคน การวิจัย การใช้โครงสร้างพื้นฐานร่วม การถ่ายทอดเทคโนโลยี และความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยกับภาคอุตสาหกรรม

บทบาทและการขับเคลื่อนของไทย

ในส่วนของประเทศไทย รองนายกรัฐมนตรีฯ กล่าวว่า ประเทศไทยได้จัดตั้ง National Semiconductor and Advanced Electronics Policy Committee หรือ Semiconductor Board เพื่อบูรณาการด้านนโยบาย การลงทุน เทคโนโลยี การพัฒนากำลังคน และระบบนิเวศอุตสาหกรรม โดยมุ่งยกระดับขีดความสามารถของประเทศไปสู่กิจกรรมที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น เช่น การออกแบบเซมิคอนดักเตอร์ บรรจุภัณฑ์ขั้นสูง โฟโตนิกส์ อุปกรณ์กำลัง การวิจัย และการพัฒนาบุคลากรทักษะสูง

รองนายกรัฐมนตรีฯ กล่าวทิ้งท้ายว่า อาเซียนไม่จำเป็นต้องสร้างระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ที่เหมือนกันทุกประเทศ แต่ควรเชื่อมโยงจุดแข็งที่แตกต่างกันให้เป็นระบบนิเวศระดับภูมิภาคที่เข้มแข็ง เปรียบเสมือนชิปที่ประกอบด้วยองค์ประกอบหลากหลายซึ่งทำหน้าที่แตกต่างกัน แต่เมื่อเชื่อมโยงกันแล้วจึงสามารถทำงานเป็นระบบเดียวกันได้ โดยการร่วมมือกันจะช่วยให้อาเซียนเพิ่มการสร้างองค์ความรู้ การพัฒนาเทคโนโลยี การบ่มเพาะบุคลากร และการสร้างมูลค่าภายในภูมิภาคได้มากยิ่งขึ้น

โดยกิจกรรมในการจัดงานดังกล่าวประกอบด้วย การจัดเวทีแลกเปลี่ยนประสบการณ์จากผู้แทนประเทศสมาชิกอาเซียนและหุ้นส่วนระดับโลกในประเด็นสำคัญ ได้แก่ นโยบายและทิศทางการพัฒนาระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์ การเชื่อมโยงศักยภาพระดับชาติกับความร่วมมือระดับภูมิภาคและระดับโลก แนวโน้มและความท้าทายของอุตสาหกรรม การพัฒนากำลังคนผ่านความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัยและภาคอุตสาหกรรม ตลอดจนเทคโนโลยีเกิดใหม่ อาทิ Quantum และ AI การบรรยายโดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านเซมิคอนดักเตอร์จากสำนักเลขาธิการอาเซียน ไทย จีน ญี่ปุ่น สหรัฐอเมริกา และเนเธอร์แลนด์ ทั้งจากภาครัฐ สถาบันอุดมศึกษา และภาคอุตสาหกรรม เพื่อนำเสนอแนวทางการพัฒนาระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์และการส่งเสริมความร่วมมือ รวมทั้งการต่อยอดข้อคิดเห็นจากเวทีต่าง ๆ สู่ข้อเสนอเชิงปฏิบัติสำหรับการพัฒนากำลังคนและบุคลากรด้านเซมิคอนดักเตอร์ของอาเซียน รวมถึงการกำหนดลำดับความสำคัญ โครงการริเริ่มที่มีศักยภาพ และโอกาสในการสร้างความร่วมมือกับหุ้นส่วนระดับโลก ก่อนเข้าสู่การเสวนา “ASEAN Sharing View and Way Forward” เพื่อร่วมกันพิจารณาแนวทางความร่วมมือในระยะต่อไป

ASEAN Semiconductor Forum 2026 จึงเป็นอีกก้าวสำคัญในการส่งเสริมความร่วมมือด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของอาเซียน เชื่อมโยงภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาควิจัย และภาคอุตสาหกรรม พร้อมเปิดโอกาสให้เกิดความร่วมมือกับหุ้นส่วนระดับโลก เพื่อร่วมกันวางรากฐานระบบนิเวศเซมิคอนดักเตอร์อาเซียนที่พร้อมสำหรับอนาคต และเพิ่มขีดความสามารถของภูมิภาคในการมีส่วนร่วมและสร้างมูลค่าในอุตสาหกรรมเซมิคอนดักเตอร์โลก