4 คำถามเกี่ยวกับการศึกษาแบบเปิด (Open education)

1. การศึกษาแบบเปิดคืออะไร
– การเปิดกว้างการเข้าถึงเนื้อหาฟรีและได้รับอนุญาตของแหล่งทรัพยากรการศึกษาเพื่อจุดประสงค์ของการศึกษาแบบเป็นทางการและไม่เป็นทางการ การวิจัย รวมถึงความร่วมมือระหว่างสถาบันการศึกษาและภาคเศรษฐกิจ
– การศึกษาฟรี วัสดุทั้งหมดที่ใช้ในการศึกษาอยู่ภายใต้การอนุญาตแบบเปิด รวมถึงวัสดุที่ใช้ในการสอนทุกชนิดตั้งแต่คอร์สไปถึงรูปภาพหรืออินโฟกราฟิก รวมถึงตำราเรียนทั้งหมด
– บทความวิจัยที่เข้าถึงแบบเปิด วิทยาศาสตร์แบบเปิด (Open Science) และข้อมูลแบบเปิด (Open Data)
– การเข้าถึงการศึกษาฟรีสำหรับทุกคนทั่วโลกโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนที่ยากจะเข้าถึงการศึกษา ทำให้เข้าถึงการศึกษาง่ายขึ้น
– เป็นการศึกษาที่ง่ายกว่าและมีประสิทธิภาพมากกว่า
– เป็นการศึกษาแบบออนไลน์ ไม่จำเป็นต้องเดินทางไกลเพื่อเข้าร่วมในห้องเรียน
– สร้างโอกาสสำหรับการเรียนรู้ส่วนตัว (personal learning)

2. ทำไมคิดว่าการศึกษาแบบเปิดสำคัญ
– ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจากการศึกษาแบบดั้งเดิมในสถาบันเป็นวิธีที่ยืดหยุ่นและเข้าถึงได้มากกว่าสำหรับการเรียนรู้สำหรับทุกคน เปิดประสบการณ์และความคิดเห็นเพื่อความร่วมมือข้ามภูมิภาค ทำให้เกิดความเชื่อมแน่นทางสังคม และการพัฒนาทางเศรษฐกิจที่ยั่งยืน
– ลดค่าใช้จ่ายของนักเรียนและสถาบัน และลดภาระทางการเงินของภาครัฐบาลทางการศึกษา ดังนั้นการศึกษาแบบเปิดเป็นสื่อกลางสำหรับเอาชนะอุปสรรคของการศึกษา
– ทำให้เข้าถึงวัสดุวิจัย การเรียนรู้ และการสอน นอกเหนือจากในห้องเรียน  ทำให้วัสดุและตำราเรียนมีให้ใช้แบบเปิดทำให้ครูและนักเรียนหรือผู้เรียนรู้สามารถเข้าถึงวัสดุที่ไม่สามารถจ่ายเงินซื้อได้
– ทำให้คนที่ยากจะเข้าถึงการศึกษา (มีอุปสรรคทางร่างกาย การเงิน หรือภูมิศาสตร์) ได้รับการศึกษา
– ทำให้คนสอบไม่ผ่านหรือคนทำงานที่ได้รับค่าตอบแทนน้อยได้เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ เพียงมีอินเทอร์เน็ต
 
3. การศึกษาแบบเปิดทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง
– การทำให้ตำราเรียนและวัสดุมีให้ใช้แบบเปิด ทำให้การศึกษาในมหาวิทยาลัยมีค่าใช้จ่ายน้อยลงมาก
– การศึกษาแบบเปิดสามารถหมายถึงการศึกษาที่มีคุณภาพสูง
– ทำให้แหล่งทรัพยากรสามารถเข้าถึงได้โดยทุกคนทั่วโลก (คนที่ต่างพื้นฐาน สัญชาติ พูดด้วยภาษาที่ต่างกัน)
– ต้องใช้เจ้าหน้าที่และเงินจำนวนมากเพื่อสร้างและดูแลช่องทางที่มีแหล่งทรัพยากรการศึกษาแบบเปิดให้ใช้ฟรี

4. บทบาทของการศึกษาแบบเปิดต่อการศึกษาในอนาคตคืออะไร
– เปลี่ยนแปลงการศึกษา เปิดกว้างการเข้าถึง ความร่วมมือกันมากขึ้น กระตุ้นสถาบันทั้งภาครัฐและเอกชนเปิดออกสู่สังคมทุกระดับและเปิดเผยข้อมูลทั้งสถิติ แผน กลยุทธ์ และนโยบายต่อสาธารณะด้วยวิธีที่โปร่งใส
– การแบ่งปันวัสดุการสอนระหว่างสถาบันจะช่วยให้สถาบันที่มีขนาดเล็กกว่า สถาบันที่มีแหล่งทรัพยากรน้อยกว่า และสถาบันใหม่มีการบรรยายที่สามารถเข้าถึงวัสดุที่แตกต่าง มุมมองที่แตกต่าง วิธีการสอนที่แตกต่าง
– การมีตำราเรียนและวัสดุการสอนให้ใช้ฟรีผ่านหลายช่องทาง ทำให้นักเรียนซึ่งไม่สามารถจ่ายเงินซื้อได้มีวัสดุเหล่านี้ใช้สามารถทำให้เพิ่มอัตราการผ่านและเกรด
 
ที่มา: What is Open Education?. Retrieved January 19, 2018, from https://www.yearofopen.org/what-is-open-education/

แนะนำแหล่งเรียนรู้ พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย

เมื่อเดือนที่ผ่านมามีโอกาสได้เข้าชมพิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย ภายในพื้นที่ศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทย อาคารเก่าแก่ริมน้ำเจ้าพระยา ที่ที่เคยเป็นอาคารโรงพิมพ์ธนบัตรแห่งแรกของประเทศ โดยเปิดดำเนินการครั้งแรก เมื่อวันที่ 24 มิ.ย. พ.ศ. 2512

พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้รวบรวมความรู้ที่บอกเล่าเรื่องราวประวัติศาสตร์เศรษฐกิจและการเงินของประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับสถานการณ์การเมืองและสังคมของประเทศและโลก ณ ช่วงเวลานั้นๆ  เช่น เหตุการณ์วิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 หรือ เหตุการณ์ญี่ปุ่นขอผ่านประเทศไทย มีหลายเรื่องหลายอย่างที่ตนเองก็พึ่งได้เรียนรู้ และอยากนำมาบอกเล่าต่อ

เริ่มกันที่ห้องแรก ซึ่งเป็นห้องจัดแสดงเครื่องพิมพ์ธนบัตรจำนวน 3 เครื่อง ซึ่งต้องใช้ประกอบกันเพื่อพิมพ์ธนบัตร 1 ฉบับ เครื่องพิมพ์ดังกล่าวเคยใช้พิมพ์ธนบัตรในอดีต ปัจจุบันได้ปลดเกษียณแล้ว นอกจากนี้ ภายในห้องยังได้แสดงตัวอย่างอุปกรณ์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการพิมพ์ธนบัตร เช่น แม่แบบงานแกะโลหะ และอุปกรณ์แกะโลหะเพื่อทำแบบพิมพ์ธนบัตร เป็นต้น โดยมีการนำสื่อมัลติมีเดียเข้ามาร่วมใช้ในการแสดงขั้นตอนการทำงานของเครื่องพิมพ์ธนบัตร เพื่อทำให้เห็นว่าเครื่องพิมพ์นั้นทำงานอย่างไร

 

เครื่องพิมพ์ธนบัตรจริงในอดีต

วิดีทัศน์สาธิตการทำงานของเครื่องพิมพ์ธนบัตรในอดีต

งานพิมพ์ปรู๊ฟด้วยมมือ (ซ้าย) แม่แบบงานแกะโลหะ (ขวา)

อุปกรณ์แกะโลหะเพื่อทำแบบพิมพ์ธนบัตร

วิดีทัศน์แสดงการทำแบบพิมพ์ธนบัตร

ต่อด้วย ห้องมั่นคง ห้องที่ใช้เก็บธนบัตรที่อยู่ระหว่างและจัดพิมพ์เสร็จแล้ว รอหมุนเวียนในระบบเศรษฐกิจ เนื่องจากห้องมั่นคงเป็นสถานที่สำคัญ ดังนั้นระดับการรักษาความปลอดภัยจึงต้องมั่นคงสูงสุดสมชื่อห้อง เห็นได้จากประตูเหล็กนิรภัยที่ทำด้วยเหล็กกล้าทั้งบาน ความหนาประมาณเมตรกว่าๆ นอกจากนี้ ยังได้เห็นรถขนธนบัตรของจริงอายุหลายสิบปี ภายในห้องมั่นคงอีกด้วย

รถขนธนบัตร ภายในห้องมั่นคง

เดินขึ้นมาอีกชั้นก็จะพบกับห้องนิทรรศการเงินตรา ซึ่งเริ่มต้นตั้งแต่การจัดแสดงเหรียญลิเดีย (Lydian) ต้นกำเนิดของเหรียญทั้งปวง เรื่อยมาจนถึงเหรียญและเงินรูปแบบต่างๆ ในภูมิภาคสุวรรณภูมิของเมืองต่างๆ เช่น เมืองทวารวดี เงินตราโบราณรุ่นแรกที่ปรากฏในดินแดนไทย เมืองล้านนา เงินชื่อเรียกแปลกๆ ตามรูปทรงและหน้าตาของเงิน เช่น เงินผักชี และเงินปากหมู เป็นต้น และจบลงด้วยเงินพดด้วงโบราณในสมัยรัชกาลที่ 5 ก่อนที่จะเริ่มจัดทำเหรียญกษาปณ์และธนบัตร โดยธนบัตรแบบแรกที่ออกใช้ในประเทศไทย เรียกว่า ธนบัตรแบบที่หนึ่ง (ราวปี พ.ศ 2445) เป็นการสั่งพิมพ์จากประเทศอังกฤษ เนื่องจากธนบัตรมีการพิมพ์หน้าเดียว ธนบัตรรุ่นนี้จึงถูกเรียกว่า ธนบัตรหน้าเดียว

เหรียญลิเดีย (Lydian) ต้นกำเนิดของเหรียญทั้งปวง (ด้านซ้ายมือ)

ไถ้ หรือ ถุงสำหรับใส่เงินพดด้วง

พันธบัตรเงินกู้ ปี พ.ศ. 2448

ประเทศสยาม ขอกู้เงินจากต่างประเทศ (อังกฤษ / ฝรั่งเศส) โดยออกเป็นพันธบัตรจำนวนเงิน 1 ล้านปอนด์ ซึ่งตรงกับสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โดยทรงนำเงินกู้ชุดนี้มาพัฒนาระบบสาธารณูปโภคของประเทศสยาม อาทิ สร้างถนน, สร้างทางรถไฟ สายกรุงเทพฯ – นครราชสีมา, การชลประทาน และสาธารณะสุข เป็นต้น (ข้อมูลจาก คุณภาณุวัฒน์ พุฒพรึก ผู้วิเคราะห์อาวุโส (ควบ) ทีมส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ ศูนย์การเรียนรู้แบงก์ชาติ)

แม่พิมพ์ธนบัตรที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติ ในหลวง ร.9 เนื่องในโอกาสฉลองสิริราชสมบัตรครบ 70 ปี 9 มิ.ย. 2559

ภายในห้องแสดงนิทรรศการนี้ ยังได้รับรู้เรื่องราวของ เงินถุงแดง ซึ่งเป็นเงินที่ รัชกาลที่ 3 ทรงสะสม กำไรจากการค้าสำเภา ในรูปเงินตราสกุลที่ยอมรับกันในทางการค้าระหว่างประเทศ เช่น เงินเหรียญนกของแม็กซิโก ทรงบรรจุเงินตราดังกล่าวลงในถุงผ้าสีแดง ซึ่งส่วนหนึ่งเก็บรักษาไว้ข้างพระแท่นบรรทม จนเป็นที่มาของคำว่า เงินพระคลังข้างที่ เงินถุงแดงนี้ถูกเก็บเป็นเงินสำรองตลอดรัชสมัย รัชกาลที่ 4 เมื่อถึงแผ่นดิน รัชกาลที่ 5 เงินถุงแดง ที่ได้สะสมไว้มากถึง 3 หมื่นชั่ง ได้ถูกนำมาใช้จ่ายค่าเสียหายแก่ฝรั่งเศส เพื่อไถ่บ้านไถ่เมืองหลังวิกฤตการณ์ปากน้ำ ร.ศ. 112 ดังนั้น เงินถุงแดง ก็คือ เครื่องสะสมมูลค่า เพื่อแลกสิ่งที่ไม่อาจประเมินมูลค่าได้ของสยามประเทศ

แบบจำลองเงินถุงแดง

นิทรรศการชั้นถัดมาจัดแสดงธนบัตรไทยที่สมบูรณ์ที่สุดในยุคสมัยใหม่ ตั้งแต่ธนบัตรและเหรียญที่หมุนเวียนในปัจจุบันจนถึงธนบัตรและเหรียญที่จัดทำขึ้นเป็นพิเศษ นิทรรศการห้องถัดมาที่ได้เข้าชม คือ ห้องที่รวบรวมประวัติ ผลงาน และการดำเนินนโยบายการเงินของผู้อำนวยการธนาคารแห่งประเทศไทยตั้งแต่อดีตจนกระทั่งถึงปัจจุบัน ที่น่าสนใจคือฝาผนังห้องที่ออกแบบให้เห็นถึงความผันผวนทางเศรษฐกิจไทยในแต่ละยุคสมัยที่ผู้อำนวยการฯ แต่ละท่านในขณะที่ดำรงต้องเผชิญ ยังมีมุมส่งเสริมความรู้ทางการเงิน ที่มุ่งส่งเสริมให้ประชาชนมีการวางแผนทางการเงินที่ดี

นิทรรศทั้งหมดพยายามออกแบบให้รองรับผู้เข้าชมทุกกลุ่ม เช่น มีอักษรเบรลล์และแบบจำลองเงินตราสำหรับผู้พิการทางสายตา มีการนำระบบ QR code มาประยุกต์ใช้ เพื่อให้ข้อมูลรูปแบบต่างๆ ผ่านแอปพลิเคชัน มีการใช้สื่อมัลติมีเดียเพื่อช่วยให้การนำเสนอดึงดูดความสนใจของผู้เข้าชม และมีการออกแบบพื้นที่ที่ไม่ใช่เพียงเพื่อความสวยงามในการจัดแสดงวัตถุในพิพิธภัณฑ์ แต่ถูกออกแบบเพื่อใช้เป็นส่วนหนึ่งในการนำเสนอข้อมูลในนิทรรศการ เช่น ฝาผนังของห้องที่แสดงให้เห็นถึงความผันผวนทางเศรษฐกิจไทยในแต่ละยุคสมัย เป็นต้น 

แบบจำลองเงินตราสำหรับผู้พิการทางสายตา

การใช้สื่อมัลติมีเดียเพื่อนำเสนอข้อมูลและเรื่องราวระบบการซื้อขายแลกเปลี่ยนในอดีต

ท่านใดสนใจเข้าเยี่ยมชม พิพิธภัณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย เปิดให้บริการทุกวัน ยกเว้นวันจันทร์ ตั้งแต่เวลา 9.30-20.00 น. ทั้งนี้ ในช่วง 6 เดือนแรก (ถึงเดือนมิถุนายน) ประชาชนที่สนใจสามารถเข้าชมโดยไม่มีค่าใช้จ่าย โดยส่วนเข้านำชมพิพิธภัณฑ์จะมีวันละ 3 รอบ รอบละ 80 คน โทรศัพท์ 023567766 หรือ www.botlc.or.th

              

หอสมุดป๋วย อึ้งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

หอสมุดป๋วย อึ้งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ศูนย์รังสิต) เป็นห้องสมุดแห่งหนึ่งสังกัดหอสมุดแห่งมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ฝ่ายบริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (STKS) หรือห้องสมุดกลาง สวทช.มีความร่วมมือด้านบริการทรัพยากรสารสนเทศกับทางหอสมุดป๋วยฯ ตั้งแต่ปี 2546

ประเภทและจำนวนทรัพยากรที่มีให้บริการ

หอสมุดป๋วยฯ มีทรัพยากรสารสนเทศ แยกตามประเภทให้บริการ เช่น หนังสือในรูปแบบสิ่งพิมพ์ จำนวน 278,647 เรื่อง ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ จำนวน 34,275 เรื่อง มีวารสารในรูปแบบสิ่งพิมพ์ จำนวน 217 เรื่องในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ถึง 106,542 เรื่อง วิทยานิพนธ์ในรูปแบบสิ่งพิมพ์ จำนวน 19,500 เรื่อง ในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์ จำนวน 20,995 เรื่อง 
                

บริการของหอสมุดป๋วยฯ มี ดังนี้

บริการฐานข้อมูลออนไลน์ มี 5 หมวดหมู่ ประกอบด้วย

  1. หมวดธุรกิจและการจัดการ มีจำนวน 53 ฐานข้อมูล เช่น BUSINESS SOURCE COMPLETE, EBSCO HOST, EMERALD MANAGEMENT, IMF ELIBRARY,INTERSCIENCE WILEY และ  WORLD BANK ELIBRARY ฯลฯ
  2. หมวดมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มีจำนวน 52 ฐานข้อมูล เช่น  EDUCATION RESEARCH, PSYCBOOKS,THE FOUNDATION FOR, ANNUAL REVIEWS, CAMBRIDGE JOURNALS และ DIRECTORY OF OPEN ฯลฯ
  3. หมวดวิทยาศาสตร์สุขภาพ มีจำนวน 57 ฐานข้อมูล เช่น ACCESSMEDICINE, ACCESSPHARMACY,THIEME ELECTRONIC BOOK LIBRARY, BMJ JOURNALS, CLINICALKEY และ UPTODATE ฯลฯ
  4. หมวดวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มีจำนวน 26 ฐานข้อมูล เช่น ASCE, SPRINGER EBOOKS, SCIENCEDIRECT, IET INSPEC, SCIFINDER และ MATICHON E-LIBRARY ฯลฯ
  5. หมวดสหสาขาวิชา มีจำนวน 21 ฐานข้อมูล เช่น NETLIBRARY, ACADEMIC SEARCH COMPLETE, GALE ACADEMIC ONEFILE, PRESSREADER, H.W. WILSON และ SCOPUS ฯลฯ

บริการสืบค้นทรัพยากรสารสนเทศ ดังภาพประกอบ

รูปภาพที่ 1 แสดงหน้าสืบค้นฐานข้อมูลทรัพยากรสารสนเทศ

รูปภาพที่ 2 แสดงรายการที่สืบค้นในระบบ

 รูปภาพที่ 3 แสดง current location, call number, สถานะ และบาร์โค้ด

บริการยืม-คืนทรัพยากรสารสนเทศ การยืมหนังสือต่อ (Renew) การจองหนังสือ (Request) โดยผ่านระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Koha (หากพนักงาน สวทช. ต้องการยืมทรัพยากรสารสนเทศของหอสมุด สามารถยืมได้ โดยนำแบบฟอร์มการยืมจากห้องสมุดกลาง สวทช. ไปยื่นตรงเคาน์เตอร์ยืมได้) ส่วนบริการคืนทรัพยากรสารสนเทศมี 2 แบบ 1. สามารถคืนทรัพยากรสารสนเทศตรงเคาน์เตอร์บริการ และ แบบ 2 สามารถคืนตรงตู้รับคืนอัตโนมัติ (BOOK RETURN) ตลอด 24 ชั่วโมง ดังภาพประกอบ

รูปภาพแสดง ตู้รับคืนอัตโนมัติ BOOK RETURN

บริการยืมระหว่างห้องสมุด (Book Delivery) ระหว่างท่าพระจันทร์ กับ ศูนย์รังสิต (หอสมุดป๋วย อึ้งภากรณ์, ห้องสมุดนงเยาว์ ชัยเสรี) เป็นบริการยืมทรัพยากรสารสนเทศระหว่างสาขาฯ ให้แก่นักศึกษา, อาจารย์ บุคลากรของมหาวิทยาลัย สมาชิกสมทบของห้องสมุด รวมทั้งพนักงาน สวทช. ที่ต้องการใช้บริการ
– การเข้าใช้บริการที่นั่งอ่านหนังสือ พนักงาน สวทช. สามารถเข้าใช้ได้ โดยติดบัตรพนักงาน สวทช.ไปทุกครั้ง (จะไม่คิดค่าใช้จ่ายในการเข้าใช้บริการ)

พื้นที่ในการให้บริการหอสมุดป๋วยฯ มีทั้งหมด 3 ชั้น แต่ละชั้นมีความแตกต่างกัน ดังนี้
ชั้นที่ 1: โซนอ่านหนังสือ ห้องเรียนรู้ด้วยตนเอง นิทรรศการอาจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์
ชั้นที่ 2: โซนบริการยืม-คืน หนังสือ เคาน์เตอร์บริการตอบคำถามและช่วยการค้นคว้า ห้องมัลติมีเดีย วิทยานิพนธ์ภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ หนังสือภาษาต่างประเทศ วารสารฉบับปัจจุบันและล่วงเวลา หนังสือพิมพ์ปัจจุบันและล่วงเวลา
ชั้นที่ 3: ห้องบริการสื่อการศึกษา โสตทัศนวัสดุ ห้องกิจกรรม หนังสือภาษาไทย หนังสืออ้างอิงภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ นวนิยาย เรื่องสั้นและวรรณกรรม


รูปภาพแสดง โซนอ่านหนังสือและรูปภาพแสดง การสืบค้นข้อมูล   
         

สิทธิ์ในการยืมหนังสือ และอัตราค่าปรับของผู้ใช้บริการ ของหอสมุดป๋วยฯ มี 2 กรณี
กรณีที่ 1 สิทธิ์ในการยืมหนังสือ สำหรับนักศึกษา
– นักศึกษาระดับปริญญาตรียืมได้ 20 เล่ม ยืมได้นาน 15 วัน/เล่ม
– นักศึกษาระดับปริญญาโท เอก ประกาศนียบัตรยืมได้ 40 เล่ม ยืมได้นาน 15 วันต่อเล่ม
– กรณีคืนหลังกำหนดส่ง มีค่าปรับล่าช้า 5 บาท/เล่ม/วัน (กรณีเป็นหนังสือสำรอง 10 บาท/เล่ม/วัน)
หมายเหตุ สำนักหอสมุดปรับรูปแบบการชำระค่าปรับหนังสือ ค่าบริการพิมพ์ สแกน ฯลฯ ด้วยบัตรสมาร์ทเฟิร์ส (บัตรนักศึกษา) แทนการใช้เงินสด
กรณีที่ 2 สิทธิ์ในการยืมหนังสือ สำหรับพนักงาน สวทช. ทางหอสมุด มีเงื่อนไขให้สิทธิ์ยืม จำนวน 20 เล่ม ต่อหน่วยงานสวทช. ส่วนการคืนทรัพยากรสารสนเทศหลังกำหนดส่ง มีค่าปรับล่าช้า 5 บาท/เล่ม/วัน
หมายเหตุ ห้ามพนักงาน สวทช. คืนหลังกำหนดส่ง ด้วยเงื่อนไขของหอสมุด จะตัดสิทธิ์ในการยืมของท่านอื่นๆ ของหน่วยงาน สวทช.)

เวลาสำหรับการให้บริการของหอสมุดป๋วย อึ้งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ศูนย์รังสิต)
จันทร์-ศุกร์ : เวลา 08.30 – 20.00 น.
เสาร์-อาทิตย์ : เวลา 09.00 – 17.30 น.
งดให้บริการในวันหยุดนักขัตฤกษ์

         

สนใจเข้าเยื่ยมชมหอสมุดป๋วย อึ้งภากรณ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ศูนย์รังสิต)
99 หมู่ 18 ถนนพหลโยธิน ตำบลคลองหนึ่ง อำเภอคลองหลวง จังหวัดปทุมธานี 12121
โทรศัพท์ 0-2564-4444 ต่อ 1305
อีเมล pathum@tu.ac.th

สามารถเข้าชมเว็บไซต์ ได้ที่ 

                                                        

แผนยุทธศาสตร์กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พ.ศ.2556-2561

แผนยุทธศาสตร์กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม พ.ศ.2556-2561
ฉบับทบทวนสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ปรเทศ และข้อมูลโครงการสำคัญ