เมื่อวันที่ 6 พฤษภาคม 2569 สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ให้การต้อนรับคณะผู้บริหารและบุคลากรจากสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา นำโดย นายบุญสงค์ ทองอินทร์ ผู้อำนวยการสำนักการวิชาการ สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ในโอกาสเดินทางมาสัมมนาและศึกษาดูงานด้านการวิจัย ณ อาคารศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) กิจกรรมดังกล่าวจัดขึ้นภายใต้โครงการพัฒนานักวิจัยของสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา กิจกรรมที่ 2 "การสร้างนักวิจัยรุ่นใหม่" เพื่อเปิดโลกทัศน์และยกระดับขีดความสามารถด้านการวิจัยเชิงลึกให้แก่บุคลากรขององค์กร โดยได้รับเกียรติจาก ดร.วรวรงค์ รักเรืองเดช รองผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เป็นผู้กล่าวต้อนรับและแนะนำ สวทช. พร้อมด้วย ดร.วิรัลดา ภูตะคาม และ ดร.ชาลินี คงสวัสดิ์ รักษาการรองผู้อำนวยการ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BIOTEC) ร่วมให้การต้อนรับ  กิจกรรมหลักมุ่งเน้นการเยี่ยมชมห้องปฏิบัติการวิจัยและนวัตกรรมชั้นนำของประเทศ ได้แก่   ศูนย์ความร่วมมือวิจัยนานาชาติด้านความมั่นคงทางอาหาร (International Joint Research Center on Food Security: IJC-FOODSEC) โดยมี ดร.นิศรา การุณอุทัยศิริ นักวิจัยอาวุโสและผู้อำนวยการศูนย์ฯ ร่วมบรรยายและนำเยี่ยมชม   ห้องปฏิบัติการทีมวิจัยเทคโนโลยีวิศวกรรมชีวภาพและการตรวจวัด โดยมี ดร.ภคพฤฒ คุ้มวัน หัวหน้าทีมวิจัย ร่วมให้การต้อนรับ   ห้องปฏิบัติการทีมวิจัยปฏิสัมพันธ์ของจุลินทรีย์ทางการเกษตร ซึ่งใช้เทคโนโลยีชีวภาพเพื่อยกระดับเห็ดเศรษฐกิจสู่ความมั่นคงทางอาหาร บรรยายโดย ดร.สายัณห์ สมฤทธิ์ผล นักวิจัย   กลุ่มวิจัยส่วนผสมฟังก์ชั่นและนวัตกรรมอาหาร โดยมี ดร.อติกร ปัญญา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยฯ และ ดร.กฤตณัฐ  ชูดวง นักวิจัย นำเสนอความก้าวหน้าของศูนย์บริการแพลตฟอร์ม FlavorSERP การพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารมูลค่าสูง และเทคโนโลยีระบบย่อยจำลอง (TIM Gut Simulated Models)   การศึกษาดูงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ณ สวทช. ในครั้งนี้ นับเป็นก้าวสำคัญในการเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระดับชาติ สู่การประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนางานวิจัยของสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ซึ่งไม่เพียงแต่ช่วยเสริมสร้างศักยภาพของบุคลากรให้ก้าวสู่การเป็นนักวิจัยรุ่นใหม่ที่มีคุณภาพ แต่ยังเป็นการสานความสัมพันธ์อันดีและสร้างเครือข่ายความร่วมมือเชิงวิชาการระหว่างหน่วยงาน เพื่อนำไปสู่การขับเคลื่อนการพัฒนานโยบายและนวัตกรรมของประเทศอย่างยั่งยืนต่อไป 

(6 พฤษภาคม 2569) ณ สวนสุขจรัล ต.ดอนคา อ.บางแพ จ.ราชบุรี - ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เปิดตัวนวัตกรรมใหม่ “ชีวภัณฑ์และกับดักชีวภัณฑ์สำหรับควบคุมกำจัดแมลงวันผลไม้” ทางเลือกใหม่เกษตรกร ตัวช่วยดูแลรักษาผลไม้จากแมลงศัตรูพืชสำคัญ พร้อมส่งเสริมระบบการผลิตที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยกิจกรรมเปิดบ้านแนะนำนวัตกรรมนำโดย ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน นักวิจัยอาวุโส ไบโอเทค สวทช. พร้อมด้วย นางสาวกนิษฐา วรรณชาติ ผู้อำนวยการกลุ่มส่งเสริมการควบคุมศัตรูพืชโดยเทคโนโลยีรังสี กองส่งเสริมการอารักขาพืชและจัดการดินปุ๋ย กรมส่งเสริมการเกษตร, นางสาวปิยรักษ์ รัศมี เกษตรอำเภอบางแพ, นายสุทิน ประเสริฐศักดิ์ นายอำเภอบางแพ ร่วมด้วยผู้แทนจากสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) และภาคเอกชน ที่มาร่วมกับเกษตรกรในพื้นที่เพื่อรับชมการสาธิตนวัตกรรมและแนวทางการบริหารจัดการสวนผลไม้แบบยั่งยืน ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน นักวิจัยอาวุโส ไบโอเทค สวทช. กล่าวว่า แมลงวันผลไม้ชนิด Bactrocera dorsalis เป็นศัตรูพืชสำคัญที่สร้างความเสียหายต่อพืชเศรษฐกิจของไทยหลายชนิด เช่น มะม่วง ฝรั่ง ชมพู่ เป็นต้น ส่งผลกระทบต่อทั้งปริมาณและคุณภาพผลผลิต อีกทั้งยังเป็นศัตรูพืชกักกันตามมาตรฐานสุขอนามัยพืชของหลายประเทศ จึงเป็นข้อจำกัดสำคัญต่อการส่งออกผลไม้ไทย ขณะเดียวกันเกษตรกรจำนวนมากยังพึ่งพาการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืชอย่างต่อเนื่อง ซึ่งก่อให้เกิดปัญหาสารตกค้างในผลผลิต ผลกระทบต่อสุขภาพผู้ใช้และผู้บริโภค รวมถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และเพิ่มความเสี่ยงต่อการดื้อสารเคมีของแมลงศัตรูพืช ทีมวิจัยได้พัฒนาผลงานวิจัย “ชีวภัณฑ์และกับดักชีวภัณฑ์สำหรับควบคุมกำจัดแมลงวันผลไม้” เพื่อช่วยลดการใช้สารเคมีในสวนผลไม้ และควบคุมแมลงวันผลไม้ได้อย่างต่อเนื่อง เหมาะสำหรับเกษตรกรที่ต้องการผลิตผลไม้ปลอดภัยและเพิ่มโอกาสแข่งขันทางการตลาด โดยกับดักชีวภัณฑ์ดังกล่าวใช้เชื้อราแมลง Beauveria bassiana สายพันธุ์ BCC 2660 และ Metarhizium anisopliae สายพันธุ์ BCC 4849 เป็นองค์ประกอบสำคัญของผลิตภัณฑ์ จุดเด่นคือ เป็นกับดักชีวภัณฑ์แบบ “ดักและปล่อย” ซึ่งทำให้แมลงวันผลไม้ติดเชื้อราแล้วบินกลับไปแพร่กระจายเชื้อสู่ประชากรแมลงในธรรมชาติ ช่วยควบคุมได้ทั้งแมลงที่เข้ากับดักและแมลงที่ไม่ได้เข้ากับดักอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ เทคโนโลยีดังกล่าวยังมีกระบวนการผลิตที่ไม่ยุ่งยาก ใช้งานสะดวก รวดเร็ว และต้นทุนต่ำ เหมาะสำหรับการนำไปใช้ในภาคการเกษตรเชิงพาณิชย์ ช่วยลดการใช้สารเคมี และเพิ่มโอกาสในการผลิตผลไม้คุณภาพสูงที่ปลอดภัยต่อผู้บริโภค ทางทีมวิจัยได้คัดเลือก สวนสุขจรัล เป็นพื้นที่ทดสอบประสิทธิภาพของกับดักชีวภัณฑ์ในระดับแปลงจริง โดยได้รับความร่วมมือและความไว้วางใจจาก คุณจรัล อรุณคีรีวัฒน์ เจ้าของสวนมะม่วง ซึ่งจากการทดสอบพบว่า กับดักชีวภัณฑ์สามารถกำจัดแมลงวันผลไม้ได้ทั้งเพศผู้และเพศเมีย ทั้งตัวที่เข้ากับดักหรือไม่ได้เข้ากับดักได้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งแตกต่างจากกับดักฟีโรโมน (เช่น Methyl Eugenol) ที่ดึงดูดและกำจัดได้เฉพาะแมลงเพศผู้เท่านั้น โดยใช้วิธีแขวนกับดักชีวภัณฑ์ 2 ครั้งต่อเดือน (4 กับดัก/ไร่) แทนการฉีดพ่นสารเคมี ซึ่งให้ผลลัพธ์สูง โดยสามารถกำจัดแมลงวันผลไม้ได้สูงถึง 85-91% ลดต้นทุนแรงงาน ลดการใช้ถุงห่อผลไม้ และลดต้นทุนการใช้สารเคมีลงมากกว่า 1,000 บาทต่อไร่ต่อเดือน ด้าน คุณจรัล อรุณคีรีวัฒน์ เจ้าของสวนมะม่วง กล่าวว่า เดิมที่สวนมีการใช้สารเคมีในการจัดการศัตรูพืชเช่นเดียวกับการเกษตรทั่วไป แต่ปัจจุบันได้ปรับเปลี่ยนสู่ระบบเกษตรอินทรีย์และลดการพึ่งพาสารเคมี จึงสนใจนำกับดักชีวภัณฑ์ดังกล่าวมาทดลองใช้ในแปลงมะม่วง และพบว่ามีประสิทธิภาพในการลดปัญหาแมลงวันผลไม้ได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังได้รับองค์ความรู้จากทีมนักวิจัยเกี่ยวกับวงจรชีวิตแมลงวันผลไม้ และแนวทางการจัดการสวนอย่างมีประสิทธิภาพ เพิ่มความมั่นใจการใช้ชีวภัณฑ์มากยิ่งขึ้น และในมุมของเกษตรกรผู้ใช้นับเป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่สามารถนำไปใช้ได้จริง และช่วยลดภาระในการจัดการแมลงศัตรูพืชของเกษตรกรได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ไบโอเทค สวทช. พร้อมเปิดรับความร่วมมือจากภาคเอกชน ผู้ประกอบการ และเกษตรกร ในการนำนวัตกรรมนี้ไปต่อยอดใช้ประโยชน์เชิงพาณิชย์ และขยายผลสู่ภาคการเกษตรในวงกว้าง เพื่อร่วมกันยกระดับคุณภาพผลผลิต เพิ่มรายได้ให้เกษตรกรไทย และขับเคลื่อนเกษตรกรรมยั่งยืนของประเทศอย่างเป็นรูปธรรม ผู้สนใจสามารถสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. โทรศัพท์: 02-564-6700 ต่อ 3378 หรือ 3364 อีเมล: ibct.biotec@gmail.com Facebook: ชีวภัณฑ์ไบโอเทค เพื่อผักผลไม้ปลอดภัย

  วิกฤตการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศส่งผลกระทบต่อภาคการเกษตรอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยเฉพาะการปลูกข้าวซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจหลักของประเทศไทย เกษตรกรต้องเผชิญกับความแปรปรวนของลมฟ้าอากาศ ปริมาณน้ำฝนไม่เอื้อต่อการทำนา อุณหภูมิเฉลี่ยสูงขึ้น ภัยแล้ง-น้ำท่วมรุนแรงเกินกว่าที่คาด โรคและแมลงศัตรูพืชระบาดหนักกว่าที่เคย สร้างความไม่แน่นอนให้ผลผลิตในแต่ละฤดูกาล     กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ร่วมกับศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนา “RiceFit” ระบบประเมินความเสี่ยงการปลูกข้าวในแต่ละพื้นที่และฤดูกาล โดยนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาประยุกต์ใช้ประเมินลักษณะของพันธุ์ข้าว ร่วมกับฐานข้อมูลสภาพแวดล้อม เช่น ข้อมูลสภาพดิน สภาพอากาศ ว่าข้าวพันธุ์ที่เลือกมีความเหมาะสมต่อการปลูกในแต่ละพื้นที่หรือไม่   [caption id="attachment_83650" align="aligncenter" width="540"] ดร.ธีระ ภัทราพรนันท์ ทีมวิจัยเทคโนโลยีเกษตรดิจิทัล เนคเทค สวทช.[/caption]   ดร.ธีระ ภัทราพรนันท์ นักวิจัยอาวุโส ทีมวิจัยเทคโนโลยีเกษตรดิจิทัล เนคเทค สวทช. อธิบายว่า ปัญหาสำคัญของเกษตรกรไทยในปัจจุบันคือการขาดข้อมูลเชิงลึกที่ช่วยในการวางแผนเพาะปลูกให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ที่ผ่านมาเกษตรกรมักอาศัยประสบการณ์หรือความเคยชินในการเพาะปลูก แต่ในยุคที่สภาพอากาศไม่แน่นอน วิธีการเดิมอาจไม่เพียงพออีกต่อไป จำเป็นต้องใช้ข้อมูลและเทคโนโลยีเข้ามาช่วยตัดสินใจ ด้วยเหตุนี้ทีมวิจัยจึงพัฒนา RiceFit เพื่อเป็นผู้ช่วยเกษตรกรประเมินความเสี่ยงและวางแผนการปลูกข้าวในแต่ละฤดูกาล เพื่อลดผลกระทบที่เกิดจากสภาพอากาศแปรปรวนและสภาพแวดล้อมที่ไม่เอื้ออำนวย “RiceFit เป็นเครื่องมือใช้วางแผนการเพาะปลูกช่วยให้เกษตรกรสามารถประเมินความเสี่ยงได้ล่วงหน้า เช่น ความเสี่ยงจากภัยแล้ง น้ำท่วม อุณหภูมิสูงหรือต่ำผิดปกติ และการระบาดของโรคพืช โดยแสดงผลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย พร้อมทั้งแนะนำช่วงเวลาที่เหมาะสมในการเพาะปลูกและพันธุ์ข้าวที่เหมาะสมกับพื้นที่นั้น ๆ ปัจจุบันรองรับพันธุ์ข้าว 94 พันธุ์”     เกษตรกรสามารถใช้งาน RiceFit ได้ง่ายโดยไม่ต้องดาวน์โหลดแอปพลิเคชัน เพียงแค่เพิ่มเพื่อนไลน์  @RiceFit ในแอปพลิเคชันไลน์ก็เริ่มใช้งานได้ทันทีโดยระบุพิกัดแปลงปลูกผ่านการแชร์ตำแหน่งบนแผนที่ จากนั้นกำหนดวันเริ่มเพาะปลูก และเลือกพันธุ์ข้าวที่ต้องการดูข้อมูล เมื่อกรอกข้อมูลครบ ระบบจะประมวลผลและแสดงข้อมูลสำคัญที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่เพาะปลูก คำแนะนำพันธุ์ข้าวที่เหมาะสม รวมถึงปัจจัยเสี่ยงที่อาจส่งผลต่อผลผลิต เช่น ความเสี่ยงจากโรคระบาด สภาพดิน ภัยแล้ง น้ำท่วม ระยะข้าว และอุณหภูมิสูงหรือต่ำที่มีผลกระทบต่อการออกดอก นอกจากนี้ผู้ใช้งานยังสามารถเข้าไปดูรายละเอียดเชิงลึกเพิ่มเติมผ่านเว็บไซต์ของระบบ เพื่อปรับแผนการเพาะปลูกให้เหมาะสมและแม่นยำมากยิ่งขึ้น     “จุดเด่นของ RiceFit คือการนำข้อมูลหลายมิติมาวิเคราะห์ร่วมกัน เพื่อให้คำแนะนำที่เฉพาะเจาะจงกับแต่ละพื้นที่ โดยข้อมูลทั้งหมดผ่านการศึกษาค้นคว้าและรวบรวมจากหน่วยงานระดับประเทศ เช่น เนคเทค ไบโอเทค สวทช. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และกรมการข้าว เกษตรกรเพียงระบุพิกัดแปลงปลูก ก็สามารถเข้าถึงข้อมูลที่ช่วยลดความเสี่ยงและเพิ่มโอกาสในการได้ผลผลิตที่ดีขึ้น” ดร.ธีระกล่าว ทั้งนี้นักวิจัยยังได้จัดทำ RiceFit API เพื่อเปิดโอกาสให้นักพัฒนาสามารถนำระบบ RiceFit ไปพัฒนาต่อยอดได้ เช่น แอปพลิเคชัน Dragonfly แพลตฟอร์มดิจิทัลทางการเกษตรเชิงพื้นที่ระดับรายแปลง ที่พัฒนาโดยสำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) มีการประยุกต์ใช้ RiceFit API เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์และประมวลผลข้อมูล     ในยุคที่การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศกลายเป็นความท้าทายระดับโลก การปรับตัวของภาคการเกษตรจึงเป็นสิ่งจำเป็นที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ เทคโนโลยี RiceFit ไม่เพียงช่วยให้เกษตรกรรับมือกับความไม่แน่นอนที่เกิดขึ้น แต่ยังเป็นเครื่องมือสำคัญที่สนับสนุนการทำเกษตรแม่นยำที่เน้นการใช้ข้อมูลในการบริหารจัดการแปลงเพาะปลูกอย่างมีประสิทธิภาพ ลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต และยกระดับการเกษตรไทยสู่ความยั่งยืนในอนาคต เรียบเรียงโดย วีณา ยศวังใจ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ฉัตรทิพย์ สุริยะ และรวิช วีระกุล ฝ่ายผลิตสื่อสมัยใหม่ สวทช. ภาพประกอบโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์, เนคเทค สวทช. และภาพจาก Shutterstock

สวทช. จัดกิจกรรม NSTDA x Press Interviews โชว์ผลงาน Premium Biodiesel หรือ H-FAME เชื้อเพลิงชีวภาพคุณภาพสูง พัฒนาโดยนักวิจัย ENTEC สวทช. สามารถใช้งานในรูปแบบไบโอดีเซล B100 ทดแทนน้ำมันดีเซลได้เลย โดยไม่ต้องดัดแปลงเครื่องยนต์ มีจุดเด่นคือช่วยลดการปล่อยคาร์บอนและฝุ่น PM เหมาะเป็นพลังงานทางเลือกสำหรับภาคขนส่งอุตสาหกรรมต่าง ๆ ที่ต้องการเปลี่ยนผ่านไปสู่สังคมคาร์บอนต่ำ ซึ่งปัจจุบันมีผู้ประกอบการนำไปใช้ประโยชน์แล้วเพื่อลดปล่อยคาร์บอน ตอบโจทย์เป้าหมาย Net Zero อย่างเป็นรูปธรรม .

วันที่ ๖ พฤษภาคม ๒๕๖๙ ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) นำคณะผู้บริหาร ร่วมบันทึกเทปถวายพระพรชัยมงคล พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราลงกรณ พระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๒๘ กรกฎาคม และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา ๓ มิถุนายน ณ ชั้น ๑ อาคารปฏิบัติการวิทยุและโทรทัศน์ บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) ในการนี้ มีคณะผู้บริหารระดับสูงจาก สวทช. เข้าร่วมแสดงความจงรักภักดี ประกอบด้วย: ดร.จุฬารัตน์ ตันประเสริฐ รองผู้อำนวยการ สวทช. สายงานบริการโครงสร้างพื้นฐานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ดร.วุฒิ ด่านกิตติกุล รองผู้อำนวยการ สวทช. สายงานเขตนวัตกรรมระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก ดร.กัลยา อุดมวิทิต รองผู้อำนวยการ สวทช. สายงานบริหาร ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เชาวรีย์ อรรถลังรอง ผู้อำนวยการศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) รองศาสตราจารย์ ดร.เติมศักดิ์ ศรีคิรินทร์ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ดร.สมบุญ สหสิทธิวัฒน์ ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (เอ็นเทค) ดร.ศุภวงศ์ วิชพันธุ์ รองผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค)   การบันทึกเทปถวายพระพรชัยมงคลในครั้งนี้ จัดขึ้นเพื่อแสดงความจงรักภักดีและน้อมสำนึกในพระมหากรุณาธิคุณอันหาที่สุดมิได้ โดย สวทช. ขอยืนหยัดปณิธานในการใช้รากฐานทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เป็นฟันเฟืองสำคัญในการขับเคลื่อนประเทศ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และสร้างความเจริญก้าวหน้าอย่างยั่งยืนสืบไป

มาตรฐานคาร์บอนที่เข้มขึ้นทั้งในและต่างประเทศกำลังกดดันภาคอุตสาหกรรมไทย ตั้งแต่การรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การตรวจสอบคาร์บอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน ไปจนถึงเงื่อนไขจากคู่ค้าระดับโลก ทำให้การจัดการคาร์บอนไม่ใช่งานเสริมด้านความยั่งยืนอีกต่อไป แต่เป็นส่วนหนึ่งของต้นทุน ความสามารถในการแข่งขัน และโอกาสในการทำธุรกิจ บทความนี้สรุป 5 ประเด็นสำคัญจากงานประชุมวิชาการประจำปี สวทช. ครั้งที่ 21 (NAC2026) หัวข้อ “เครื่องมือดิจิทัลสู่ Net Zero: จากนโยบายสู่การจัดการคาร์บอนในสถานประกอบการ” เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 ซึ่งชี้ให้เห็นว่าการไปสู่ Net Zero ของภาคธุรกิจไทยต้องเริ่มจากข้อมูลที่แม่นยำ ระบบที่ตรวจสอบได้ และการนำเทคโนโลยีมาช่วยลดต้นทุนจริงในสถานประกอบการ  1. รับมือกฎหมายคาร์บอน และกติกาใหม่ของห่วงโซ่อุปทานโลก แรงกดดันด้านความยั่งยืนกำลังยกระดับสู่กฎหมายบังคับใช้จริง โดยประเทศไทยตั้งเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกภายใต้กรอบ NDC 3.0 (Nationally Determined Contribution) 47% ภายในปี 2035     คุณปวิช เกศววงศ์ รองอธิบดีกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (DCCE) เผยว่า พ.ร.บ. การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ จะเริ่มบังคับใช้ต้นปีหน้า ทำให้นิติบุคคลกว่า 4,000 แห่งต้องรายงานข้อมูลคาร์บอนและเตรียมใช้ระบบ ETS ควบคุมอุตสาหกรรมหนักกว่า 300 แห่ง องค์กรจึงต้องเร่งจัดการข้อมูลคาร์บอนให้ครอบคลุมทั้ง 3 ขอบเขต โดยเฉพาะ Scope 3 การปล่อยทางอ้อมตลอดห่วงโซ่อุปทาน ที่สหภาพยุโรปเริ่มบังคับใช้กับต่างประเทศแล้ว และกำลังจะกลายเป็นเงื่อนไขสำคัญของภาคการผลิตไทยในเร็ว ๆ นี้ กติกาฝั่งเอกชนมีความเข้มข้นไม่แพ้กัน คุณภคมน สุภาพพันธ์ ผู้อำนวยการสำนักรับรองธุรกิจคาร์บอนต่ำ องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน) หรือ TGO ระบุว่าปัจจุบันมีซัพพลายเออร์ในไทยถึง 18 รายที่ผลิตชิ้นส่วนให้ Apple และกำลังถูกบีบให้ต้องบรรลุเป้าหมาย Carbon Neutral ภายในปี 2030 ส่วนตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยกำหนดให้บริษัทในกลุ่ม SET50 ต้องรายงานคาร์บอนตามมาตรฐาน IFRS S2 ภายในปี 2569 พร้อมชี้แจงว่าองค์กรต้องลดคาร์บอนด้วยตัวเองให้ได้ 90% ก่อน ส่วนที่เหลืออีก 10% จึงจะสามารถซื้อคาร์บอนเครดิตมาชดเชยได้ TGO ยังเตรียมเปิดตัว Net Zero Pathway ใบรับรองที่จะประเมินผลทุก 5 ปีเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้คู่ค้า  ด้าน ดร.เสาวนิตย์ บุญญาสุวัฒน์ รองประธานคณะทำงาน BCG Model สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (FTI) ชี้ให้เห็นกติกาใหม่ที่ลึกกว่าเดิม คือ EUDR (EU Deforestation-Free) บังคับให้สินค้าส่งออกต้องพิสูจน์ว่าไม่ได้มาจากพื้นที่ตัดไม้ทำลายป่า อย่างไรก็ตาม ไทยมีการตั้งบรรทัดฐาน Thailand Taxonomy จัดกลุ่มกิจกรรมอุตสาหกรรมเพื่อช่วยให้ธุรกิจที่ปรับตัวเข้าถึงสินเชื่อสีเขียวได้ง่ายขึ้น โดยมีเม็ดเงินกู้จากธนาคารโลก 250 ล้านดอลลาร์สหรัฐมารองรับโครงการเมืองคาร์บอนต่ำ 2. สำรวจจุดอ่อนด้วย Thailand i4 Checkup และทางเลือกชดเชยคาร์บอนที่ตอบโจทย์ การเลือกวิธีชดเชยคาร์บอน คือ ตัวตัดสินต้นทุนธุรกิจ คุณวฤต รัตนชื่น รองผู้ว่าการยุทธศาสตร์ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) อธิบายว่า แม้คาร์บอนเครดิตจะใช้ชดเชยได้ครอบคลุมทุกขอบเขต (Scope 1-3) แต่ก็ต้องแลกกับค่าธรรมเนียมการตรวจรับรองที่ราคาสูง ต่างจากใบรับรองพลังงานหมุนเวียน (REC) ที่ใช้จัดการการปล่อยคาร์บอนจากการใช้ไฟฟ้า (Scope 2) ได้ตรงจุดและประหยัดกว่า นอกจากนี้ กฟผ. ยังมีบริการจัดหาพลังงานสะอาดอย่าง Direct PPA และ Green Tariff เพื่อรองรับความต้องการของกลุ่มลูกค้าต่างชาติที่ต้องการใช้พลังงานสะอาด 100%  สำหรับธุรกิจที่อยากก้าวสู่ Net Zero แต่ไม่แน่ใจว่าโรงงานตนเองพร้อมแค่ไหน ดร.รวีภัทร์ ผุดผ่อง ผู้อำนวยการกลุ่มแพลตฟอร์มสนับสนุนอุตสาหกรรม สวทช. แนะนำให้เริ่มจากการประเมินระดับความพร้อมด้วย Thailand i4 Checkup แพลตฟอร์มออนไลน์ที่ใช้เวลาเพียง 3 ชั่วโมงเพื่อวิเคราะห์จุดอ่อนในกระบวนการผลิต และชี้เป้าเทคโนโลยีดิจิทัลที่ต้องเติมเพื่อลดคาร์บอน โดยสวทช. พร้อมสนับสนุนการลงมือทำจริงผ่านศูนย์ SMC ทั้ง Testbed และการพัฒนาทักษะพนักงานผ่าน SMC Academy นอกจากนี้ยังมีกลไกช่วยลดต้นทุนการลงทุน เช่น การขอเว้นภาษี BOI นาน 3 ปี หรือทุน iTAP ช่วยค่าจ้างที่ปรึกษาแบบคนละครึ่ง สูงสุด 400,000 บาท พร้อมทุนสมทบจาก SMC อีก 120,000 บาท เพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมเปลี่ยนผ่านสู่ระบบอัตโนมัติได้โดยไม่ต้องแบกรับภาระเพียงลำพัง 3."Acamp" แพลตฟอร์มจัดการข้อมูลคาร์บอน ลดภาระคนทำงาน 80% ดร.พนิตา พงษ์ไพบูลย์ รองผู้อำนวยการเนคเทค สวทช. และผู้อำนวยการศูนย์นวัตกรรมการผลิตยั่งยืน (SMC) ระบุในช่วงเปิดเวทีว่า ภาคอุตสาหกรรมไทยต้องเปลี่ยนจากการจดบันทึกข้อมูลด้วยกระดาษ ไปสู่การดึงข้อมูลจากระบบบริหารจัดการทรัพยากรองค์กร (ERP) หรือ IoT เพื่อคำนวณคาร์บอนอัตโนมัติอย่างแม่นยำมากขึ้น อย่างไรก็ตาม การจัดการข้อมูลห่วงโซ่อุปทาน (Scope 3) คือ โจทย์หินที่สุด ดร.อัมพร โพธิ์ใย หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีและนวัตกรรมการลดคาร์บอน (DTI) เนคเทค สวทช. นำเสนอทางออกผ่านหลัก 3D คือ Digital, Digitization และ Decarbonization โดยได้พัฒนาแพลตฟอร์ม Acamp (Automated Carbon Accounting Management Platform) เพื่อดึงข้อมูลจากเซนเซอร์ IoT และระบบบัญชีมาคำนวณคาร์บอนอัตโนมัติแบบเรียลไทม์ ช่วยลดความผิดพลาดจากมนุษย์เหลือศูนย์และประหยัดเวลาทำรายงานได้ถึง 80% เปลี่ยนเป้าหมายความยั่งยืนให้เป็นผลกำไรที่จับต้องได้จริง 4. ปรับพฤติกรรมพนักงาน ก้าวแรกสู่ Net Zero ที่ไม่ต้องใช้งบ ดร.ปรอยฝน เลิศวนวัฒนา รองผู้อำนวยการ ฝ่ายบริหารความยั่งยืนองค์กร บริษัท ธนากรผลิตภัณฑ์น้ำมันพืช จำกัด กล่าวว่าการทำ Sustainability Transformation จะสำเร็จได้ไม่ใช่แค่การพึ่งพาเทคโนโลยี แต่ต้องขับเคลื่อนควบคู่กันไปทั้งคน วัฒนธรรมองค์กร และเทคโนโลยี โดยก้าวแรกองค์กรต้องรู้จักตัวเองผ่านการสำรวจสุขภาพโรงงานด้วยเช็กลิสต์ "ดิน น้ำ ลม ไฟ" (Waste, Water, Air/Carbon, Energy) จากนั้นจึงดึงพนักงานเข้ามามีส่วนร่วมผ่านกติกา "1 คน 1 โปรเจกต์" เพื่อปลูกฝังความรู้สึกเป็นเจ้าของร่วมกัน ให้พนักงานลุกขึ้นมาแก้ปัญหาในพื้นที่ความรับผิดชอบของตนเอง สอดคล้องกับมุมมองของ คุณธเนศ อิงสกุลรุ่งเรือง ผู้จัดการส่วนตลาดและขายเอนเนอร์ยี่ โซลูชั่นส์ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ที่ชี้ให้เห็นว่าปัญหาการสูญเสียพลังงานที่แก้ไขได้ง่ายที่สุด คือ พฤติกรรมการทำงาน เช่น การที่พนักงานเข้ากะและเปิดเครื่องจักรพร้อมกันทั้งหมดในเวลา 8 โมงเช้า จะทำให้เกิดยอดการใช้ไฟฟ้าสูงสุด (Peak Load) ในช่วงเวลา 9 โมงเช้า หากองค์กรนำข้อมูลมาวิเคราะห์และปรับพฤติกรรมบริหารเวลาเปิดเครื่องจักรไม่ให้ทับซ้อนกันก็สามารถลดค่าไฟได้ทันที โดยไม่จำเป็นต้องใช้งบลงทุนซื้อเครื่องจักรใหม่ 5. เทคโนโลยียกระดับอุตสาหกรรม สู่โอกาสเติบโตแบบ New S-Curve การนำเทคโนโลยีดิจิทัลขั้นสูงมาใช้ สามารถต่อยอดไปสู่การสร้างโอกาสทางธุรกิจใหม่ (New S-Curve) ได้อย่างมหาศาล คุณศิขรินทร์ คงไพบูลย์ Solutions Architect Thailand จาก AWS กล่าวถึง ศักยภาพของ AI Agent หรือ Industrial Copilot ที่สามารถวิเคราะห์กระบวนการผลิตแบบ End-to-End และสามารถเขียนโค้ดสั่งงานเครื่องจักรได้อัตโนมัติ เช่น กรณีของ Volkswagen ที่ใช้ AI เข้ามาช่วยวิเคราะห์จนสามารถลดค่าไฟได้ถึง 12% การทลายขีดจำกัดด้วยเทคโนโลยีนี้สอดคล้องกับ คุณนวชัย เกียรติก่อเกื้อ หัวหน้าส่วนงานการตลาดกลุ่มลูกค้าองค์กร AIS ยกกรณีศึกษาของ SCG Green Mining ที่นำเครือข่าย 5G มาควบคุมรถบรรทุก EV ไร้คนขับในเหมือง ซึ่งไม่เพียงแต่เพิ่มความปลอดภัยและลดมลพิษ แต่ยังทำให้ SCG สามารถต่อยอดกลายเป็นธุรกิจรับจ้างบริหารเหมืองแห่งใหม่ได้อีกด้วย    ในระดับของการจัดการโครงสร้างพื้นฐาน คุณประจักษ์ กิตติรัตนวิวัฒน์ กรรมการบริหาร (นวัตกรรม) บริษัท เจริญชัยหม้อแปลงไฟฟ้า จำกัด โชว์ความสำเร็จจากการใช้ AI เข้ามาควบคุมการทำงานของหม้อแปลงไฟฟ้าซึ่งช่วยให้ผู้ผลิตบะหมี่กึ่งสำเร็จรูปประหยัดค่าไฟได้ถึง 20% และยังดึงประสิทธิภาพแผงโซลาร์เซลล์เดิมให้เพิ่มขึ้นได้อีก 6-30% อย่างไรก็ตามการจะขับเคลื่อนองค์กรให้สำเร็จต้องอาศัยจิตวิทยาการบริหารควบคู่กันไป คุณนิติ เมฆหมอก ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร Synergy Technology ได้แชร์เทคนิคการนำข้อมูลมาใช้กับคน โดยการขึ้นหน้าจอแสดงผลแจ้งต้นทุนค่าไฟของสำนักงานให้เห็นเป็นรายวัน เพื่อท้าทายและกระตุ้นให้พนักงานตระหนักรู้จนเกิดการช่วยกันประหยัดไฟ  

เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม 2569 กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) จัดพิธีทำบุญตักบาตรอาหารแห้งและถวายภัตตาหารเช้าแด่พระสงฆ์ จำนวน 10 รูป จากวัดอินทรวิหาร เนื่องใน “วันคล้ายวันสถาปนากระทรวง อว.” ครบรอบ 7 ปี ซึ่งตรงกับวันที่ 2 พฤษภาคม ของทุกปี นำโดย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและ รมว.กระทรวง อว. พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ทพญ.ศรีญาดา ปาลิมาพันธ์ ที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. และ นายฉัตริน จันทร์หอม เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง อว. พร้อมด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ตลอดจนคณะผู้บริหาร ข้าราชการ และบุคลากรของกระทรวง อว. เข้าร่วมงานอย่างพร้อมเพรียง “ตลอดระยะเวลา 7 ปีของการก่อตั้งกระทรวง อว. เราได้ดำเนินภารกิจอย่างต่อเนื่องในการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี การวิจัย และนวัตกรรม มาเป็นเครื่องมือสำคัญในการพลิกโฉมประเทศในทุกมิติ และมุ่งมั่นที่จะพัฒนาองค์กรให้เป็นหน่วยงานที่มีความเข้มแข็ง ยืนหยัดได้อย่างภาคภูมิ เป็นองค์กรแห่งความร่วมมือและการเรียนรู้ ที่บุคลากรทุกคนสามารถทำงานได้อย่างมีความสุข มีคุณค่า และมีความหมาย พร้อมเป็นต้นแบบที่ดีให้กับหน่วยงานภาครัฐอื่น ๆ ในการขับเคลื่อนประเทศไปสู่อนาคตอย่างมั่นคงและยั่งยืน“ ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน กล่าว ในโอกาสนี้ ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน ได้มอบใบประกาศเกียรติคุณและแสดงความยินดีแก่ “คนดีศรี อว.” ประจำปี พ.ศ. 2568 เพื่อยกย่องเชิดชูข้าราชการและเจ้าหน้าที่ผู้มีความประพฤติดี ยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม และมีผลงานโดดเด่นเป็นที่ประจักษ์ พร้อมทั้งเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจแก่ผู้ที่ได้รับการคัดเลือกอันจะเป็นพลังสำคัญในการร่วมขับเคลื่อนองค์กรและประเทศชาติให้ก้าวหน้าอย่างเป็นรูปธรรม โดย สวทช. มีบุคลากรได้รับมอบใบประกาศเกียรติคุณ “คนดีศรี อว.” ประจำปี พ.ศ. 2568 จำนวน 3 คน ได้แก่ ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ดร.ณัฏฐพร พิมพะ นักวิจัยอาวุโส และผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยการเร่งปฏิกิริยาระดับนาโน การดูดซับ และการคำนวณ  ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) ดร.สรวิศ เผ่าทองศุข นักวิจัยอาวุโส และหัวหน้าทีมวิจัย กลุ่มวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพสัตว์น้ำแบบบูรณา ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช., ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.เชาวรีย์ อรรถลังรอง ผู้อำนวยการศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค), ดร.สมบุญ สหสิทธิวัฒน์ ผู้อำนวยการศูนย์พลังงานแห่งชาติ (เอ็นเทค), ดร.วิยงค์ กังวานศุภมงคล รองผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) และ ดร.ศวิต กาสุริยะ รองผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ร่วมแสดงความยินดี ในช่วงท้าย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน ได้กล่าวชื่นชมและขอบคุณบุคลากร “คนดีศรี อว.” ว่า ขอขอบคุณทุกท่านที่ทุ่มเทปฏิบัติหน้าที่ด้วยความขยัน อดทน และเสียสละ ยึดมั่นในคุณธรรม จริยธรรม และธรรมาภิบาล จนมีผลงานโดดเด่นเป็นที่ประจักษ์ ถือเป็นบุคคลต้นแบบที่ควรค่าแก่การยกย่อง และขอให้รักษาความดีนี้ไว้เพื่อเป็นเกียรติแก่ตนเองและความภาคภูมิใจของกระทรวง อว. สืบไป

(27 เมษายน 2569) ณ ห้องบรรยาย 2 บ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยโครงการ TAIST–Science Tokyo จัดงานเสวนาวิชาการหัวข้อ “Closing the Loop for Society: Waste Utilization and Carbon Reduction for Sustainable Living” ภายใต้การประชุมวิชาการประจำปี สวทช. ครั้งที่ 21 (NAC 2026) เพื่อส่งเสริมการบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม ระหว่างภาคการศึกษา ภาครัฐ และภาคอุตสาหกรรม การสัมมนาได้รับเกียรติจาก ดร.พัชร์ลิตา ฉัตรวริศพงศ์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สวทช. เป็นประธานกล่าวเปิดงาน โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมคาร์บอนต่ำและเศรษฐกิจหมุนเวียน ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วน พร้อมชี้ให้เห็นบทบาทของโครงการ TAIST–Science Tokyo ในการพัฒนากำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีขั้นสูงให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศและบริบทโลก ภายในงานแบ่งเป็น 2 ช่วงหลัก โดยช่วงที่หนึ่ง เป็นการบรรยายทางวิชาการในหัวข้อ “From Knowledge to Impact: The Role of Academia in Building Human Capital for a Sustainable, Low-Carbon Society” จากอาจารย์และนักวิจัยชั้นนำ โดย รองศาสตราจารย์ ดร.ไพบูลย์ ศรีอรุโณทัย อาจารย์จากสถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ นำเสนอหัวข้อ “One Trash Another Treasure: Upcycling Metal and Plastic Wastes for Pollution Mitigation” โดยชี้ให้เห็นแนวทางการเพิ่มมูลค่าของของเสียประเภทโลหะและพลาสติก ผ่านกระบวนการ Upcycling เพื่อเปลี่ยนของเสียให้เป็นทรัพยากรใหม่ที่มีคุณค่า ช่วยลดมลพิษและลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ณัชพล เจียรสำราญ อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บรรยายในหัวข้อ “Carbon Capture, Utilization, and Storage (CCUS): Advances, Challenges, and Future Directions” โดยชี้ให้เห็นภาพรวมของเทคโนโลยี CCUS ซึ่งครอบคลุมกระบวนการดักจับ การใช้ประโยชน์ และการกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ พร้อมทั้งสะท้อนความท้าทายสำคัญทั้งด้านต้นทุน โครงสร้างพื้นฐาน และนโยบาย ที่ต้องได้รับการพัฒนาเพื่อให้สามารถนำไปใช้จริงในระดับอุตสาหกรรม ดร.สัญชัย คูบูรณ์ นักวิจัยจากศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สวทช. ได้นำเสนอหัวข้อ “Domestic Biogas Utilization for Hydrogen Production via Dry Reforming of Methane: Technology and Economic Feasibility in Thailand” โดยมุ่งเน้นการนำก๊าซชีวภาพภายในประเทศมาใช้ผลิตไฮโดรเจนผ่านกระบวนการ Dry Reforming ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่สามารถเพิ่มมูลค่าพลังงานหมุนเวียน ควบคู่กับการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก พร้อมทั้งวิเคราะห์ความเป็นไปได้เชิงเทคโนโลยีและเศรษฐศาสตร์ในบริบทของประเทศไทย ภายในงานมีการเสวนาในหัวข้อ “การเชื่อมโยงอุตสาหกรรม–การศึกษา–การวิจัยและพัฒนา เพื่อขับเคลื่อนนวัตกรรม และพัฒนาทรัพยากรมนุษย์อย่างยั่งยืน” โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิจากภาคอุตสาหกรรมและสถาบันการศึกษาเข้าร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ได้แก่ ดร.สัมพันธ์ ศิลปนาฎ Business Alliance Development จาก Delta Electronics ดร.พิเชษฐ์ โรจนพิทยากร ผู้เชี่ยวชาญจากบริษัท เอสซีจี เคมิคอลส์ จำกัด (มหาชน) และคุณอภิวัฒน์ หิรัญประดิษฐ์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท โปลิโฟมแมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.ปกรณ์ โอภาประกาสิต อาจารย์จากสถาบันเทคโนโลยีนานาชาติสิรินธร มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทำหน้าที่ผู้ดำเนินรายการ ดร.สัมพันธ์ ศิลปนาฎ Business Alliance Development Delta Electronics กล่าวว่า “โลกปัจจุบันมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว นักศึกษาจำเป็นต้องปรับตัวและพัฒนาทักษะให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดแรงงาน โดยชี้ว่านักศึกษายุคใหม่มีศักยภาพและวุฒิภาวะทางความคิดที่ก้าวหน้าขึ้น ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยต้องปรับรูปแบบการเรียนการสอนให้ทันต่อบริบทที่เปลี่ยนไป และส่งเสริมความร่วมมือกับภาคอุตสาหกรรมอย่างใกล้ชิด เพื่อเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนสามารถทำงานได้จริงหลังสำเร็จการศึกษา พร้อมเน้นย้ำแนวคิดการ “พัฒนาไปด้วยกัน (Co-ownership)” ระหว่างภาคการศึกษาและภาคอุตสาหกรรม ผ่านการบูรณาการทั้งด้านหลักสูตร การฝึกประสบการณ์จริง และการต่อยอดองค์ความรู้” ดร.พิเชษฐ์ โรจนพิทยากร นักวิจัยอาวุโส ศูนย์วิจัยและพัฒนา SCGC (SCGC Chemicals) กล่าวว่า “ปัจจัยความสำเร็จของการนำงานวิจัยและพัฒนา (R&D) ไปสู่เชิงพาณิชย์ (commercialization) ว่าจำเป็นต้องอาศัยการทำงานแบบ “One Team, One Goal” ซึ่งทุกภาคส่วนต้องมีเป้าหมายร่วมกันและดำเนินงานไปในทิศทางเดียวกัน ตั้งแต่กระบวนการวิจัย การพัฒนา ไปจนถึงการนำไปใช้จริงในภาคอุตสาหกรรม โดยการสื่อสารและความร่วมมืออย่างมีประสิทธิภาพระหว่างนักวิจัย สถาบันการศึกษา และภาคธุรกิจ ถือเป็นหัวใจสำคัญในการผลักดันงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์ได้อย่างยั่งยืน” คุณอภิวัฒน์ หิรัญประดิษฐ์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท โปลิโฟมแมนูแฟคเจอริ่ง จำกัด ได้นำเสนอในมุมมองของผู้ประกอบการ SME โดยชี้ให้เห็นถึงข้อจำกัดด้านบุคลากรและทรัพยากร ซึ่งส่งผลต่อการเข้าถึงงานวิจัยและเทคโนโลยี อย่างไรก็ตาม SME มีจุดแข็งด้านความคล่องตัวและการปรับตัวที่รวดเร็ว จึงควรใช้ความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาและหน่วยงานวิจัยเป็นกลไกสำคัญในการเพิ่มโอกาสเข้าถึงนวัตกรรม พร้อมทั้งเน้นย้ำการพัฒนากำลังคนให้มีทักษะที่สามารถนำไปใช้ได้จริง มีความยืดหยุ่น และพร้อมเรียนรู้ เพื่อเสริมสร้างศักยภาพการแข่งขันของธุรกิจในระยะยาว การเสวนาครั้งนี้ สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นของการสร้างระบบนิเวศด้านการวิจัยและนวัตกรรมที่เชื่อมโยงทุกภาคส่วนเข้าด้วยกัน เพื่อร่วมกันขับเคลื่อนประเทศสู่สังคมคาร์บอนต่ำ และการพัฒนาอย่างยั่งยืนในอนาคต

เมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จัดสัมมนาหัวข้อ “การพัฒนาอุตสาหกรรมไทยด้วยนวัตกรรมสีเขียว เพื่อมุ่งสู่สังคมแห่งอนาคตที่ยั่งยืน ด้วยกลไก National Postdoctoral / Postgraduate System” ภายใต้งานประชุมวิชาการประจำปี สวทช. ครั้งที่ 21 (NAC2026) ณ ห้องประชุม CC-305 อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี โดยมีผู้สนใจเข้าร่วมงานกว่า 90 คน การสัมมนาครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก ดร.พัชร์ลิตา ฉัตรวริศพงศ์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สวทช. ด้านพัฒนากำลังคนทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นประธานกล่าวเปิดงาน พร้อมด้วย ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ภายใต้สำนักงานเร่งรัดการวิจัยและนวัตกรรมเพื่อเพิ่มความสามารถการแข่งขันและการพัฒนาพื้นที่ (องค์การมหาชน) (รวพ.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ให้เกียรติบรรยายในหัวข้อ “วัตถุประสงค์การให้ทุนโครงการนักวิจัยหลังปริญญาเอก หลังปริญญาโท National Industrial Postdoc/Postgrad Fellowship” โดยนำเสนอแนวทางการสนับสนุนทุนวิจัยที่มุ่งพัฒนานักวิจัยสมรรถนะสูงให้สามารถเชื่อมโยงองค์ความรู้สู่การใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม เพื่อรองรับอุตสาหกรรมแห่งอนาคตของประเทศ และยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว โดยมี ดร.จิตติ มังคละศิริ รองผู้อำนวยการ บพค. ศาสตราจารย์ ดร.ศิวพร มีจู สมิธ และ ดร.วิยงค์ กังวานศุภมงคล รองผู้อำนวยการศูนย์นาโนเทคโนโลยี รวมถึงนักวิจัยและผู้แทนจากหน่วยงานในสังกัด สวทช. เข้าร่วมงาน นอกจากนี้ ภายในงานยังมีการนำเสนอผลงานวิจัยจากนักวิจัยรุ่นใหม่ ทั้งในระดับ Postdoctoral และ Postgraduate ซึ่งได้รับทุนสนับสนุนจาก บพค. ครอบคลุมหลากหลายสาขา ทั้งด้านเกษตรและอาหาร เวชสำอาง วัสดุและนาโนเทคโนโลยี พลังงานสะอาดและสิ่งแวดล้อม อาทิ การพัฒนาเซลล์แสงอาทิตย์ประสิทธิภาพสูง การเพิ่มมูลค่าวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร การพัฒนาเซ็นเซอร์ตรวจวัดสิ่งแวดล้อม รวมถึงเทคโนโลยีการดักจับและใช้ประโยชน์จากคาร์บอนไดออกไซด์ โดยผลงานเหล่านี้ล้วนมีศักยภาพในการต่อยอดสู่ภาคอุตสาหกรรมและสนับสนุนการเติบโตอย่างยั่งยืนของประเทศ อีกทั้งยังพัฒนาขึ้นจากโจทย์วิจัยที่สอดคล้องกับความต้องการของภาคอุตสาหกรรม และมีหน่วยงานหรือผู้ใช้ประโยชน์ที่ชัดเจนในการนำผลงานไปต่อยอด เวทีสัมมนานี้สะท้อนบทบาทสำคัญของกลไก National Postdoctoral / Postgraduate System ในการพัฒนาบุคลากรวิจัยสมรรถนะสูง และเป็นแรงขับเคลื่อนสำคัญในการยกระดับอุตสาหกรรมไทยสู่อนาคตที่ยั่งยืน โดยเชื่อมโยงการพัฒนากำลังคนกับภาคอุตสาหกรรมอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งถือเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับขีดความสามารถ ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมของประเทศ

โอกาสสำคัญสำหรับผู้ที่มองหา นวัตกรรม เทคโนโลยี และโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ มาถึงแล้ว! ขอเชิญท่านเข้าร่วมงาน TechLink Edition by Thailand Techshow 📅 วันที่ 20–21 พฤษภาคม 2569 📍 โรงแรม เบส เวสเทิร์น จตุจักร กรุงเทพมหานคร ภายในงานพบกับไฮไลต์ที่ไม่ควรพลาด: ✨ จัดแสดงผลงานวิจัยและนวัตกรรมมากกว่า 159 ผลงาน ✨ โอกาสพบปะนักวิจัย ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และนักลงทุน ✨ กิจกรรม Business Matching เชื่อมต่อธุรกิจจริง ✨ เสวนาและอัปเดตเทรนด์เทคโนโลยีจากผู้เชี่ยวชาญ ไม่ว่าท่านจะเป็นผู้ประกอบการ นักลงทุน นักวิจัย หรือผู้ที่สนใจต่อยอดไอเดียสู่ธุรกิจ งานนี้คือพื้นที่ที่ช่วย “เปลี่ยนไอเดียให้เป็นโอกาสจริง” ลงทะเบียนฟรีได้แล้ววันนี้ 👉 https://app.multithai.com/register_techlink สอบถามข้อมูลเพิ่มเติม: 📞 02-5647000 ต่อ 1311 📧 sarocha.phengsri@nstda.or.th มาร่วมค้นหาโอกาสใหม่ และเชื่อมต่ออนาคตไปด้วยกันในงานนี้

วันจันทร์ที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2569 'ยศชนัน' ดันนวัตกรรมสีเขียว ปักหมุด GDP ประเทศ โต 3% ในปี 2030 สานต่อ BCG เพื่อปากท้องและสุขภาวะประชาชน รวมพลังนักวิทย์เป็น 'คลังสมอง' ยกระดับสู่ประเทศรายได้สูง มุ่งเป้าสู่ Net Zero .... >> อ่านต่อ โอกาสในวิกฤตคาร์บอน ! ผอ. สวทช. ดันเทคโนโลยีไทย สู้กำแพงภาษีโลก สร้างอธิปไตยเทคโนโลยี ทางรอดสู่ Net Zero ตั้งเป้าเป็นฟันเฟืองนำ วทน. รองรับ สู่การใช้งานจริง หนุนเอกชนอยู่รอด มีรายได้ และขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศ ... >> อ่านต่อ เยี่ยมชมโรงงานผลิตพืช: ศ. ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รมว.อว. และคณะผู้บริหาร อว. เยี่ยมชมโรงงานผลิตพืช (Plant Factory) ของศูนย์ไบโอเทค สวทช. ที่ใช้เทคโนโลยีควบคุมแสงและสารอาหาร 100% เพื่อใช้ผลิตสารสำคัญสำหรับอุตสาหกรรมยาและเครื่องสำอาง โดยมี ศ. ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผอ. สวทช. ให้การต้อนรับ

(วันที่ 1 พฤษภาคม 2569) ณ โรงแรมพูลแมน คิง เพาเวอร์ กรุงเทพฯ: กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ผนึกกำลังเครือข่ายโรงเรียนแพทย์และหน่วยงานพันธมิตร อันจะเป็นจุดเริ่มต้นของการเปิดผลงานของเครือข่าย Medical AI Consortium ให้บริการชุดข้อมูลทางการแพทย์ของเครือข่าย เพื่อให้ผู้ที่สนใจสามารถขอเข้าถึง นำไปทดลองใช้ได้ สร้างการรับรู้เกี่ยวกับแพลตฟอร์ม ส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาและใช้ประโยชน์ร่วมกันระหว่างหน่วยงาน ตั้งแต่งานวิจัยและพัฒนา การทดสอบ ไปจนถึงการนำไปใช้ประโยชน์ สอดรับกับการสร้างระบบนิเวศปัญญาประดิษฐ์ทางการแพทย์ (Medical AI Ecosystem) อย่างเป็นรูปธรรม ภายใต้โครงการ "Medical AI Consortium" ในงานสัมมนาเชิงวิชาการ Medical AI Consortium เครือข่ายเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการใช้ Medical AI เพื่อให้ผลงาน Medical AI ไปจนถึงการนำไปใช้ในบริบทจริงของระบบบริการสุขภาพ โดยมีศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่การกระทรวง การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ศาสตราจารย์ ดร.ศุภชัย ปทุมนากุล ปลัดกระทรวง อว. ศาสตราจารย์ นายแพทย์ปิยะมิตร ศรีธรา อธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล นายแพทย์ธนินทร์ เวชชาภินันท์ รองอธิบดีกรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข ศาสตราจารย์ ดร.สมปอง คล้ายหนองสรวง ผู้อำนวยการสำนักงานคณะกรรมการ ส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ผู้อำนวยการ หน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) ผู้บริหารจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคการศึกษา ภาคเอกชน คณะแพทย์ นักวิจัย ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และสื่อมวลชนเข้าร่วมงาน ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่การกระทรวง การอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) กล่าวเปิดงานและปาฐกถา “ทิศทาง Medical AI ของประเทศไทย” ว่า การขับเคลื่อน Medical AI Consortium ในครั้งนี้ถือเป็นกลไกสำคัญในการต่อยอดนโยบาย "Wellness Thailand" ของกระทรวง อว. ที่ได้ประกาศเจตนารมณ์เพื่อผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางนวัตกรรมสุขภาพระดับโลก โดยมุ่งเน้นการใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีให้เกิดการเปลี่ยนแปลงจาก “ระบบซ่อมสุขภาพ” เป็น “การสร้างเสริมสุขภาพ” ทั้งนี้ อว. ได้กำหนดทิศทางสู่ AI & Data-Driven Nation (AI for ALL) ควบคู่กับการผลักดันนโยบาย Wellness Thailand ให้เป็นหนึ่งในฐานเศรษฐกิจสำคัญของประเทศ โดยขับเคลื่อนผ่าน ระบบนิเวศนวัตกรรมเพื่อเร่งให้เกิดการใช้ประโยชน์จากงานวิจัย นวัตกรรม และกำลังคน ไปสู่ภาคเศรษฐกิจและสังคม ภายใต้การดูแลความมั่นคงและอธิปไตยด้านข้อมูลของประเทศ โดยเฉพาะข้อมูลด้านสุขภาพภายใต้ความเชื่อมั่นว่าข้อมูลจะไม่รั่วไหล เพื่อให้สามารถพัฒนา Medical AI ที่ตอบโจทย์คนไทย บนฐานข้อมูลของคนไทย ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าวเสริมว่า สวทช. ในฐานะหน่วยงานวิจัยหลักได้วางรากฐานโครงสร้างพื้นฐานกลางของประเทศผ่านบทบาทของ Medical AI Consortium เพื่อแก้ปัญหาข้อจำกัดด้านการเข้าถึงข้อมูลและการทดสอบมาตรฐาน โดยความก้าวหน้าในครั้งนี้ครอบคลุมครบทั้ง Value Chain ตั้งแต่การมีชุดข้อมูลภาพทางการแพทย์ขนาดใหญ่ โครงสร้างพื้นฐานการประมวลผลสมรรถนะสูงอย่างซูเปอร์คอมพิวเตอร์ LANTA ไปจนถึงห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ทดสอบซอฟต์แวร์เครื่องมือแพทย์ (SQUAT) ให้สอดคล้องกับมาตรฐานของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) และยังมีแผนการพัฒนาระบบทดสอบประสิทธิภาพ Medical AI Benchmark กระบวนการเหล่านี้จะช่วยย่นระยะเวลา และสร้างความน่าเชื่อถือให้นวัตกรรมจากห้องแล็บสามารถขึ้นทะเบียนและขยายผลสู่การใช้งานจริงในหน่วยบริการทางการแพทย์ได้อย่างรวดเร็วและปลอดภัย ด้าน ดร.ณิรวัฒน์ ธรรมจักร์ ผู้อำนวยการหน่วยบริหารจัดการทุนด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่ออุตสาหกรรมแห่งอนาคต (บพค.) กล่าวเสริมว่า บพค. ได้กำหนดเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์เพื่อทำให้ภาพนโยบาย Medical AI เกิดผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมผ่านการสนับสนุนงบประมาณในส่วนของการวางรากฐานโครงสร้างพื้นฐาน และการสร้างเครือข่ายความร่วมมือข้ามหน่วยงานหรือ Shared Innovation ปัจจุบัน Consortium ซึ่งก่อตั้งโดย คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี, สวทช. และกรมการแพทย์ได้ขยายความร่วมมือสู่ 8 หน่วยงานหลัก รวมถึงเครือข่ายคณะแพทยศาสตร์จาก ม.เชียงใหม่, ม.ขอนแก่น, ม.สงขลานครินทร์, วชิรพยาบาล และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งการลงทุนในระบบนิเวศที่แข็งแรงนี้จะช่วยลดต้นทุนการนำเข้าเทคโนโลยีจากต่างประเทศและสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจและสังคมอย่างเป็นรูปธรรม ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สวทช. กล่าวว่า ปัจจุบัน Medical AI Data Sharing Platform รวบรวมข้อมูลไว้กว่า 3 ล้านภาพ และมีแผนขยายเพิ่มอีก 7.9 แสนภาพภายในปี 2569 เนคเทค สวทช. ยังพัฒนาเครื่องมือสำคัญอย่าง RadiiView สำหรับระบุลักษณะข้อมูลภาพ และ NomadML สำหรับการพัฒนาโมเดล AI อย่างง่าย เกิดการส่งเสริมผลิตภัณฑ์ Medical AI รวมกว่า 10 โมเดล ซึ่งขณะนี้มี 2 ผลิตภัณฑ์ไฮไลต์ที่อยู่ระหว่างเตรียมขึ้นทะเบียน อย. คือ "LiverSound" ระบบช่วยคัดกรองมะเร็งตับจากคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปัจจุบันเตรียมพร้อมเพื่อนำไปใช้งานในโรงพยาบาลภายใต้เขตสุขภาพที่ 3 และ "RAMAAI CXR Solution" ระบบวินิจฉัยภาพเอกซเรย์ทรวงอกจากคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ซึ่งได้เริ่มนำร่องใช้งานจริงในโรงพยาบาลสังกัดกรมการแพทย์ เป้าหมายรวม 14 แห่ง เพื่อพิสูจน์ประสิทธิภาพของ Service Platform ในบริบทการรักษาจริง