ไบโอเทค สวทช. ปั้นสมุนไพรพื้นบ้านสู่พืชเศรษฐกิจมูลค่าสูง วิจัยและพัฒนาพันธุ์ “ฟ้าทะลายโจร ราชบุรี BT-1” ชูจุดเด่นผลผลิตสูง เก็บเกี่ยวเร็ว และมีสารแอนโดรกราโฟไลด์สูง พร้อมต่อยอดเทคโนโลยีการปลูกอัจฉริยะครบวงจร ตั้งแต่เมล็ดพันธุ์ แปลงปลูก ไปจนถึงการจัดการหลังเก็บเกี่ยว ยกระดับวัตถุดิบสมุนไพรไทยสู่มาตรฐานอุตสาหกรรมยาและการส่งออก   [caption id="attachment_89722" align="aligncenter" width="563"] ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1[/caption]   “ฟ้าทะลายโจร” เป็นหนึ่งในสมุนไพรไทยที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในด้านสรรพคุณทางยา และมีความต้องการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องจากตลาดทั้งในประเทศและต่างประเทศ แต่ความท้าทายสำคัญที่อุตสาหกรรมสมุนไพรไทยต้องเผชิญมาโดยตลอด คือ การผลิตวัตถุดิบที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ มีสารสำคัญสูงในระดับมาตรฐานที่อุตสาหกรรมต้องการ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จึงวิจัยและพัฒนายกระดับการผลิตฟ้าทะลายโจรเป็นพืชเศรษฐกิจมูลค่าสูงเพื่อตอบโจทย์ความต้องการของตลาดที่มีแนวโน้มเติบโตมากขึ้นในอนาคต   [caption id="attachment_89720" align="aligncenter" width="750"] ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 ปลูกในโรงเรือน Smart Greenhouse ที่ EECi จ.ระยอง[/caption]   ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ใหม่ ผลผลิตสูง สารสำคัญสูง ดร.ประเดิม วนิชชนานันท์ หัวหน้าทีมวิจัยนวัตกรรมโรงงานผลิตพืชสมุนไพร ไบโอเทค สวทช. อธิบายว่า การพัฒนาสมุนไพรให้สามารถแข่งขันได้ในระดับสากล จำเป็นต้องเริ่มจากการมีพันธุ์พืชที่มีคุณภาพและมีลักษณะทางพันธุกรรมที่เหมาะสม ซึ่งทีมวิจัยมีเป้าหมายต้องการยกระดับฟ้าทะลายโจรให้เป็นมากกว่าสมุนไพรพื้นบ้าน โดยเป็นวัตถุดิบคุณภาพสูงสำหรับอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ  จึงได้นำฟ้าทะลายโจรจากแหล่งต่าง ๆ มาทดลองปลูก วิจัยพัฒนาและคัดเลือกสายพันธุ์ จนกระทั่งได้พันธุ์ที่เหมาะสม คือ ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 ซึ่งปัจจุบันได้รับการขึ้นทะเบียนพันธุ์รับรองจากกรมวิชาการเกษตรเรียบร้อยแล้ว   [caption id="attachment_89716" align="aligncenter" width="750"] ดร.ประเดิม วนิชชนานันท์[/caption]   “ลักษณะเด่นของฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 คือ ทรงต้นปานกลาง กิ่งก้านเล็ก มีใบใหญ่และมีใบจำนวนมาก ออกดอกเร็ว ทำให้เก็บเกี่ยวได้เร็ว สามารถเก็บเกี่ยวได้ 4–5 ครั้งต่อปี โดยอาจให้ผลผลิตสูงถึง 5,000–6,000 กิโลกรัมต่อไร่ต่อปี (ขึ้นอยู่กับรอบในการเก็บเกี่ยว) และใช้เวลาเพียง 90–110 วันหลังเพาะเมล็ดก็สามารถเก็บเกี่ยวผลผลิตได้ ที่สำคัญที่สุดคือ มีปริมาณสารแอนโดรกราโฟไลด์ (AP1) สูงถึง 40 มิลลิกรัมต่อกรัมน้ำหนักแห้ง หรือประมาณ 4% ซึ่งแอนโดรกราโฟไลด์เป็นสาร “ตัวชี้วัด” มาตรฐานคุณภาพของฟ้าทะลายโจร ที่ต้องระบุปริมาณในผลิตภัณฑ์ยาและสมุนไพร เพื่อให้ได้มาตรฐานความเข้มข้นที่เหมาะสมและปลอดภัยต่อการใช้รักษา และมีการนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์เสริมสุขภาพทั่วโลก”   [caption id="attachment_89719" align="aligncenter" width="750"] ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 ปลูกในโรงเรือน Smart Greenhouse ที่ EECi จ.ระยอง[/caption]   โรงเรือนอัจฉริยะ-โรงงานผลิตพืชช่วยเพิ่มผลผลิต 2–3 เท่า แม้จะมีพันธุ์พืชที่ดี แต่ปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมยังส่งผลต่อคุณภาพของสมุนไพรโดยตรง ทีมวิจัยจึงนำฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 มาพัฒนาและทดสอบการผลิตภายใต้ “โรงเรือนอัจฉริยะ” (Smart Greenhouse) ในเมืองนวัตกรรมชีวภาพ EECi Biopolis อำเภอวังจันทร์ จังหวัดระยอง และ “โรงงานผลิตพืช” (Plant Factory) ภายในอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จังหวัดปทุมธานี ภายในระบบดังกล่าวสามารถควบคุมแสง อุณหภูมิ ความชื้น และการให้น้ำได้อย่างแม่นยำผ่านระบบอัตโนมัติ ช่วยลดผลกระทบจากสภาพอากาศที่แปรปรวน และเพิ่มผลผลิตได้มากกว่าการปลูกแบบทั่วไปถึง 2–3 เท่า   [caption id="attachment_89718" align="aligncenter" width="750"] ต้นอ่อนฟ้าทะลายโจร[/caption]   “การควบคุมสภาพแวดล้อมการปลูกช่วยให้ได้ผลผลิตฟ้าทะลายโจรที่มีคุณภาพสม่ำเสมอ และสามารถรักษาระดับสารสำคัญให้ใกล้เคียงกันทุกล็อตการผลิต ซึ่งเป็นสิ่งที่ภาคอุตสาหกรรมต้องการมากที่สุด อีกหนึ่งข้อได้เปรียบสำคัญคือ สามารถผลิตได้ตลอดทั้งปี ทำให้การจัดหาวัตถุดิบสำหรับอุตสาหกรรมยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพมีความต่อเนื่อง ไม่ต้องขึ้นอยู่กับฤดูกาล” ดร.ประเดิม กล่าว   [caption id="attachment_89717" align="aligncenter" width="750"] ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 ออกดอกเร็ว ทำให้เก็บเกี่ยวได้ไว[/caption]   พัฒนาองค์ความรู้การผลิตฟ้าทะลายโจรครบวงจร นอกจากการพัฒนาพันธุ์และระบบโรงเรือน ทีมวิจัยยังได้พัฒนาองค์ความรู้การผลิตฟ้าทะลายโจรแบบครบวงจร ตั้งแต่การเพาะเมล็ด การเตรียมแปลง การให้ปุ๋ย การจัดการน้ำ การควบคุมแสงในช่วงฤดูฝนและฤดูหนาว เพื่อช่วยให้เกษตรกรสามารถบริหารจัดการการผลิตได้อย่างแม่นยำมากขึ้น โดยมีการขยายผลสู่การปลูกสมุนไพรฟ้าทะลายโจรนอกโรงเรือนร่วมกับการใช้ระบบเทคโนโลยีเกษตรอัจฉริยะที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็น วอเทอร์ฟิต (WaterFIT) ระบบควบคุมน้ำอัจฉริยะ แฮนดี้เซนส์ (HandySense) ระบบเกษตรแม่นยำสำหรับติดตามสภาพแวดล้อมการปลูกแบบเรียลไทม์ และเค็มเซนส์ (Chem Sense) เทคโนโลยีตรวจการปนเปื้อนโลหะหนักและสารเคมีอื่นๆ ในดินและน้ำ ตลอดจนการเก็บเกี่ยวและการจัดการหลังเก็บเกี่ยวให้ได้คุณภาพสูงสุดพร้อมส่งออก   [caption id="attachment_89724" align="aligncenter" width="750"] เมล็ดพันธุ์ฟ้าทะลายโจรคัดพิเศษ[/caption]   ขยายผลสู่เกษตรกรและชุมชน เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์อย่างเป็นรูปธรรม ไบโอเทค สวทช. และ EECi ได้ร่วมมือกับศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตร จังหวัดระยอง ในการขยายผลแหล่งผลิตและกระจายเมล็ดพันธุ์ฟ้าทะลายโจรราชบุรี BT-1 สู่เกษตรกร ตลอดจนการให้คำแนะนำและเป็นที่ปรึกษา ส่งเสริมอาชีพเกษตรกรเมล็ดพันธุ์ และเกษตรกรผู้ผลิตฟ้าทะลายโจรคุณภาพสูงซึ่งถือเป็นต้นน้ำของอุตสาหกรรมยาแผนไทย   [caption id="attachment_89721" align="aligncenter" width="750"] เมล็ดพันธุ์ฟ้าทะลายโจรคัดพิเศษ[/caption]   หนึ่งในตัวอย่างการใช้ประโยชน์ฟ้าทะลายโจรที่เห็นผลอย่างชัดเจน คือ ความร่วมมือกับโรงพยาบาลวังจันทร์ ที่นำสมุนไพรฟ้าทะลายโจร ราชบุรี บีที-1 มาเป็นส่วนประกอบของตำรับยาปรุงเฉพาะรายของคลินิกแพทย์แผนไทย เช่น เจลสมุนไพรพอกเข่า สมุนไพรสูตรเย็นสำหรับผู้ป่วยข้อเข่าอักเสบชนิดมีความร้อน ยาพอกลดปิตตะและลดไข้ รวมทั้งผลิตฟ้าทะลายโจรอบแห้งและแคปซูลสมุนไพรเพื่อใช้รักษาผู้ป่วยในโรงพยาบาลวังจันทร์และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในเครือข่ายอำเภอวังจันทร์อีก 7 แห่ง   [caption id="attachment_89723" align="aligncenter" width="563"] ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1[/caption]   นอกจากนี้ศูนย์นวัตกรรมสมุนไพรครบวงจร มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย ได้นำเมล็ดพันธุ์จำนวน 2,250 เมล็ด ไปเพาะและขยายต้นกล้าเพื่อปลูกในพื้นที่ศูนย์นวัตกรรมสมุนไพรครบวงจร รวมทั้งขยายผลการกระจายต้นกล้าร่วมกิจกรรมในโครงการต่าง ๆ ของจังหวัดเชียงราย ขณะที่โรงพยาบาลห้วยทับทัน จังหวัดศรีสะเกษ ได้นำผลผลิตจากระบบโรงเรือนอัจฉริยะใน EECi Biopolis ไปผลิตเป็นยาสมุนไพรเพื่อใช้ดูแลผู้ป่วยภายในโรงพยาบาล   [caption id="attachment_89725" align="aligncenter" width="750"] ต้นอ่อนฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1[/caption]   ฟ้าทะลายโจรพันธุ์ราชบุรี BT-1 เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการนำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ “สมุนไพรไทย” จากภูมิปัญญาท้องถิ่น สู่โอกาสใหม่บนเวทีโลก ผู้ที่สนใจรับการถ่ายทอดเทคโนโลยีติดต่อได้ที่ ดร.ประเดิม วณิชชนานันท์ เบอร์โทรศัพท์ 0 2564 6700 ต่อ 3979 หรืออีเมล praderm@biotec.or.th เรียบเรียงโดย วีณา ยศวังใจ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ฉัตรทิพย์ สุริยะ ฝ่ายผลิตสื่อสมัยใหม่ สวทช. ภาพประกอบโดย EECi และ ไบโอเทค สวทช.

สรุปใจความสำคัญ INNO-AGRO เป็นแพลตฟอร์มให้บริการวิจัยและพัฒนาแก่ภาคอุตสาหกรรมเกษตรและอุตสาหกรรมชีวภาพ เพื่อยกระดับวัตถุดิบชีวภาพของไทยสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงแบบครบวงจร ต่อยอดพืชเศรษฐกิจและทรัพยากรชีวภาพของไทย เช่น อ้อย มันสำปะหลัง ปาล์มน้ำมัน และจุลินทรีย์ไทย สู่ผลิตภัณฑ์ชีวภาพและสารเคมีชีวภาพที่ตอบโจทย์ตลาดและอุตสาหกรรมแห่งอนาคต สร้างมูลค่าเพิ่มผ่าน 3 แนวทาง ได้แก่ ยกระดับผลิตภัณฑ์เดิม พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ และเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้จากภาคเกษตรและอุตสาหกรรมให้เป็นผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง พัฒนาเทคโนโลยีการผลิตที่มีประสิทธิภาพ เพื่อช่วยลดต้นทุน ลดการใช้พลังงาน และเพิ่มความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม สอดรับแนวทาง BCG Economy Model ให้บริการผู้ประกอบการแบบ One-stop Service ครอบคลุมการวิจัยและรับจ้างวิจัย การวิเคราะห์และทดสอบ การให้คำปรึกษาด้านเทคโนโลยี รวมถึงเชื่อมโยงแหล่งทุนและสิทธิประโยชน์ทางภาษี เพื่อผลักดันนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์เชิงอุตสาหกรรม การเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกวันเป็นแรงผลักดันให้หลายประเทศเร่งออกนโยบายลดการทำลายสิ่งแวดล้อม และผันตัวสู่ Climate Economy หรือระบบเศรษฐกิจที่มุ่งลดผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศควบคู่กับการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน ส่งผลให้ภาคอุตสาหกรรมต้องเร่งปรับตัวเพื่อรักษาความสามารถทางการแข่งขัน โดยเฉพาะอุตสาหกรรมเกษตรและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่อง และอุตสาหกรรมชีวภาพ ซึ่งประเทศไทยมีความเข้มแข็งด้านทรัพยากรชีวภาพและโครงสร้างพื้นฐานสำหรับการวิจัย ด้วยเหตุนี้กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จึงได้จัดตั้งทีมวิจัย “INNO-AGRO (อินโน-อะโกร)” เพื่อให้บริการแพลตฟอร์มยกระดับวัตถุดิบชีวภาพสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงแบบครบวงจร โดยมุ่งเน้นวัตถุดิบเป้าหมายไปที่พืชเศรษฐกิจไทยอย่างอ้อย มันสำปะหลัง และปาล์มน้ำมัน รวมถึงการใช้ประโยชน์จากจุลินทรีย์ไทยอย่างมีประสิทธิภาพ INNO-AGRO เจาะลึกวัตถุดิบชีวภาพ วิจัยสร้างมูลค่าเพิ่ม INNO-AGRO คือ แพลตฟอร์มสำหรับให้บริการวิจัยและพัฒนาการยกระดับผลิตภัณฑ์และกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรมเกษตรและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่อง และอุตสาหกรรมชีวภาพแบบครบวงจร (one-stop solution provider) โดย INNO-AGRO ทำงานแบบบูรณาการสหสาขาการวิจัย ตั้งแต่การศึกษาศักยภาพของทรัพยากรชีวภาพ การพัฒนาเทคโนโลยีต้นแบบ ไปจนถึงการออกแบบกระบวนการผลิตในระดับอุตสาหกรรม เพื่อผลักดันเทคโนโลยีสู่การใช้ประโยชน์เชิงอุตสาหกรรมให้ได้เร็วและมีประสิทธิภาพ INNO-AGRO มุ่งสร้างมูลค่าเพิ่มของทรัพยากรชีวภาพของประเทศ ผ่าน 3 แนวทางหลัก ได้แก่ การยกระดับผลิตภัณฑ์ชีวภาพเดิมให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น การพัฒนาผลิตภัณฑ์ชีวภาพใหม่ และการเปลี่ยนวัสดุเหลือใช้หรือของเสียจากภาคการเกษตรและอุตสาหกรรมให้เป็นผลิตภัณฑ์หรือวัตถุดิบชีวภาพที่มีมูลค่าทางเศรษฐกิจมากยิ่งขึ้น จากเดิมประเทศไทยมักแปรรูปผลผลิตทางการเกษตรส่วนใหญ่เป็นผลิตภัณฑ์ขั้นต้น เช่น แปรรูปอ้อยเป็นน้ำตาล แปรรูปมันสำปะหลังเป็นแป้ง และแปรรูปปาล์มน้ำมันเป็นน้ำมันสำหรับการประกอบอาหาร INNO-AGRO ทำหน้าที่วิจัยและพัฒนาเพื่อเสนอเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ชีวภาพที่มีมูลค่าสูงและตอบโจทย์เทรนด์ความต้องการของตลาดไทยและตลาดโลกมากยิ่งขึ้น โดยใช้การบูรณาการระหว่างเทคโนโลยีชีวภาพและกระบวนการทางเคมี เช่น ผลิตภัณฑ์จุลินทรีย์เพื่อสิ่งแวดล้อม เอนไซม์เพื่อกระบวนการผลิตสีเขียว กระบวนการผลิตก๊าซชีวภาพประสิทธิภาพสูง สารเคมีและวัสดุจากชีวมวล สารเคมีชีวภาพมูลค่าสูงและโอลิโอเคมิคอล น้ำตาลฟังก์ชัน นอกจากนี้ INNO-AGRO ยังให้ความสำคัญกับการวิจัยและพัฒนาเพื่อยกระดับเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น เพื่อนำไปสู่การลดต้นทุนการผลิต ลดการใช้พลังงาน และเพิ่มความเป็นมิตรแก่สิ่งแวดล้อม ตอบโจทย์ BCG Economy Model ที่เป็นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยผ่าน 3 มุม คือ เศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว INNO-AGRO เชื่อมภาควิจัย ภาคอุตสาหกรรม และแหล่งทุน การพัฒนาเทคโนโลยีให้พร้อมต่อการใช้งานในระดับอุตสาหกรรม ไม่ได้อาศัยเพียงองค์ความรู้และความเชี่ยวชาญด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของนักวิจัย แต่ยังต้องอาศัยความร่วมมือจากภาคเอกชน รวมถึงหน่วยงานสนับสนุนทุนวิจัยด้วย ดังนั้นพันธกิจหลักของนักวิจัยภายใต้แพลตฟอร์ม INNO-AGRO นอกจากการทำวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ชีวภาพเพื่อการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ภาคเอกชนไทยแล้ว บุคลากรวิจัยภายใต้แพลตฟอร์มยังมีพันธกิจในการให้บริการการวิจัยและกิจกรรมต่อเนื่องที่เกี่ยวข้องแก่ผู้ประกอบการไทยแบบครบวงจร ตั้งแต่การร่วมดำเนินโครงการวิจัยและรับจ้างวิจัย การให้บริการวิเคราะห์และทดสอบ รวมไปถึงการให้คำปรึกษาด้านเทคโนโลยี โดย INNO-AGRO ได้มีความร่วมมือกับหน่วยงานภายในของ สวทช. เช่น โปรแกรมสนับสนุนการพัฒนาเทคโนโลยีและนวัตกรรม (ITAP) ในการให้คำปรึกษาเกี่ยวกับแหล่งสนับสนุนงบประมาณและสิทธิพิเศษทางภาษี เพื่อให้ผู้ประกอบการไทยเข้าถึงการใช้บริการการวิจัยด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีได้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้นด้วย INNO-AGRO มุ่งเป้าดำเนินงานร่วมกับผู้ประกอบการตลอดห่วงโซ่อุตสาหกรรม ตั้งแต่อุตสาหกรรมต้นน้ำ เช่น การผลิตมันสำปะหลังและแป้งมันสำปะหลังดัดแปร อ้อยและน้ำตาล ปาล์มและน้ำมันปาล์ม อุตสาหกรรมกลางน้ำ เช่น การผลิตวัตถุดิบฟังก์ชัน เอทานอล ไปจนถึงอุตสาหกรรมปลายน้ำ เช่น การผลิตผลิตภัณฑ์อาหารและอาหารสัตว์ ผลิตภัณฑ์เพื่อสุขภาพและความงาม ผลิตภัณฑ์บรรจุภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์พลังงานสะอาดและเชื้อเพลิง รวมถึงผลิตภัณฑ์ทางเลือกเพื่อสิ่งแวดล้อมประเภทต่าง ๆ INNO-AGRO พร้อมเป็นพันธมิตรที่ให้บริการแบบครบวงจร ผู้ประกอบการที่สนใจใช้บริการ ติดต่อสอบถามได้ที่ คุณพรรณทภรณ์ สิทธิ์พลางกูร ฝ่ายพัฒนาธุรกิจเทคโนโลยีชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. อีเมล pantaporn.sit@biotec.or.th หรือเบอร์โทรศัพท์ 0 2564 6700 ต่อ 3306 เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์

การสูญเสียนิ้วมือจากอุบัติเหตุ โรค หรือความพิการแต่กำเนิด ไม่เพียงส่งผลต่อการใช้ชีวิตประจำวัน แต่ยังกระทบต่อความมั่นใจและการเข้าสังคมของผู้ป่วยด้วย ในปัจจุบันกระบวนการผลิต "นิ้วเทียมเสมือนจริง" เพื่อความสวยงามยังคงพึ่งพากระบวนการแบบดั้งเดิมซึ่งต้องอาศัยช่างฝีมือหรือนักกายอุปกรณ์ที่มีความชำนาญสูง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (เอ็มเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เล็งเห็นถึงปัญหาดังกล่าวจึงพัฒนาการผลิตนิ้วเทียมเฉพาะบุคคลรูปแบบใหม่ โดยใช้เทคโนโลยีเครื่องพิมพ์สามมิติชนิดเรซิน ร่วมกับการพัฒนาวัสดุเรซินไวแสงที่มีสมบัติอ่อนนุ่มและยืดหยุ่น ช่วยลดความซับซ้อนและระยะเวลาในการผลิต อีกทั้งยังสามารถผลิตซ้ำได้ตามมาตรฐานเดียวกัน ตอบโจทย์ความต้องการของคนไข้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ   [caption id="attachment_84321" align="aligncenter" width="750"] ดร.รวิภัทร มณีโชติ[/caption]   ดร.รวิภัทร มณีโชติ ทีมวิจัยวัสดุเฉพาะทางสำหรับการประยุกต์ใช้ทางวิศวกรรม กลุ่มวิจัยการออกแบบเชิงวิศวกรรมและการคำนวณ เอ็มเทค สวทช. กล่าวว่า ข้อจำกัดของกระบวนการผลิตนิ้วเทียมแบบดั้งเดิมคือ จำนวนช่างฝีมือในประเทศไทยมีน้อยมาก ส่งผลให้ผู้ป่วยต้องรอรับบริการเป็นเวลานาน นอกจากนี้ หากนิ้วเทียมเดิมชำรุดหรือสูญหาย ช่างจะต้องเริ่มกระบวนการผลิตใหม่ตั้งแต่ต้นซึ่งใช้ทั้งเวลาและความชำนาญสูง “ทีมวิจัยเอ็มเทคมีความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาวัสดุนิ่มและยืดหยุ่นที่สามารถใช้งานได้กับเครื่องพิมพ์สามมิติราคาย่อมเยาที่มีจำหน่ายทั่วไปในท้องตลาด จึงได้พัฒนาวัสดุที่มีสมบัติคล้ายซิลิโคนที่ใช้ในทางการแพทย์ปัจจุบัน และสามารถนำไปพิมพ์ด้วยเครื่องพิมพ์สามมิติได้ซึ่งข้อดีของการผลิตด้วยวิธีนี้คือ ทำได้รวดเร็วกว่าวิธีเดิมมาก จึงช่วยลดระยะเวลาการผลิต คนไข้ไม่ต้องรอนาน อีกทั้งยังผลิตซ้ำได้ง่าย เนื่องจากมีไฟล์ดิจิทัลต้นแบบ หากต้องการนิ้วใหม่ก็สามารถสั่งพิมพ์ได้ทันที และที่สำคัญคือ ความแม่นยำสูง ให้รูปร่างที่สมจริงตามสรีระเฉพาะบุคคล”     ดร.รวิภัทรอธิบายขั้นตอนการผลิตนิ้วเทียมเสมือนจริงเฉพาะบุคคลด้วยเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติว่า เริ่มจากการเก็บข้อมูลสรีระด้วยเครื่องสแกน 3 มิติ (3D Scanner) กรณีที่คนไข้มีนิ้วเหลืออยู่ข้างหนึ่ง จะใช้การสแกนนิ้วข้างที่สมบูรณ์เพื่อเป็นต้นแบบให้มีความใกล้เคียงของจริงที่สุด กรณีที่สูญเสียนิ้วทั้งสองข้าง ผู้เชี่ยวชาญจะใช้ซอฟต์แวร์ในการออกแบบนิ้วที่สวยงามขึ้นมาใหม่ให้เหมาะกับผู้ป่วย จากนั้นนำไฟล์โมเดล 3 มิติเข้าสู่เครื่องพิมพ์ และสั่งพิมพ์โดยใช้น้ำยาเรซินสูตรพิเศษที่เอ็มเทคพัฒนาขึ้น นิ้วที่พิมพ์ออกมาในช่วงแรกจะเป็นสีเดียว หลังจากนั้นจะเข้าสู่ขั้นตอนการตกแต่งสีและรายละเอียดผิวหนังเพิ่มเติมเพื่อให้ดูเสมือนจริงและเหมาะสมกับสีผิวของผู้ป่วยแต่ละบุคคล โดยนิ้วเทียมนี้มีอายุการใช้งานประมาณ 1-2 ปี ซึ่งใกล้เคียงกับนิ้วเทียมซิลิโคนแบบดั้งเดิม นอกจากความสวยงามแล้วผู้ป่วยยังสามารถเสริมไลฟ์สไตล์ได้ เช่น การทาเล็บ หรือแม้แต่การติดเล็บปลอมทับลงไปเพื่อเปลี่ยนสีเล็บตามความต้องการ     ทั้งนี้โครงการวิจัยนิ้วเทียมเสมือนจริงเฉพาะบุคคลได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยระยะแรกจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) โดยมีบริษัทหาญ เอ็นจิเนียริ่ง โซลูชั่นส์ จำกัด (มหาชน) ร่วมสนับสนุนการดำเนินงาน และได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยระยะที่สองจากสำนักงานเทคโนโลยีและนวัตกรรมด้านชีววิทยาศาสตร์ (สทนว.) โดยมีบริษัทโมลลิซ่า จำกัด เป็นผู้ร่วมสนับสนุน     ปัจจุบันนวัตกรรมนี้ได้มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่บริษัทโมลลิซ่า จำกัด โดยบริษัทได้จัดตั้งสถานที่ผลิตที่ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการคุณภาพสำหรับเครื่องมือแพทย์ ISO 13485:2016 และผลิตภัณฑ์นิ้วเทียมดังกล่าวได้รับใบรับจดแจ้งเครื่องมือแพทย์จากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เป็นที่เรียบร้อย ทำให้พร้อมสำหรับการผลิตและจำหน่ายเพื่อเข้าถึงผู้ป่วยที่ต้องการกลับมามีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความมั่นใจอีกครั้ง       ความสำเร็จของงานวิจัยนี้สะท้อนศักยภาพของนักวิจัยไทยในการประยุกต์ใช้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อแก้ปัญหาและยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยได้อย่างเป็นรูปธรรม และยังแสดงให้เห็นถึงบทบาทของงานวิจัยในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์ การสร้างมูลค่าเพิ่มจากนวัตกรรม และเพิ่มประสิทธิภาพการแข่งขันของประเทศบนฐานวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมอย่างยั่งยืน ผู้ที่สนใจข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับนวัตกรรมนิ้วเทียมเสมือนจริงเฉพาะบุคคลหรือเทคโนโลยีการพิมพ์สามมิติสำหรับการแพทย์ ติดต่อสอบถามเพิ่มเติมได้ที่ทีมวิจัยวัสดุเฉพาะทางสำหรับการประยุกต์ใช้ทางวิศวกรรม กลุ่มวิจัยการออกแบบเชิงวิศวกรรมและการคำนวณ เอ็มเทค สวทช. โทรศัพท์ 0 2564 6500 ต่อ 4355     เรียบเรียงโดย วีณา ยศวังใจ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ฉัตรทิพย์ สุริยะ ฝ่ายผลิตสื่อสมัยใหม่ สวทช. ภาพประกอบโดย เอ็มเทค สวทช.

สรุปใจความสำคัญ PTEC ให้บริการทดสอบมาตรฐานผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ตามมาตรฐานสากล เพื่อรองรับการจำหน่ายทั้งในไทยและต่างประเทศ ให้บริการทั้งการทดสอบและรับรองมาตรฐาน พร้อมถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาบุคลากรด้านมาตรฐานอุตสาหกรรม ผลการทดสอบสามารถใช้ประกอบการขอเครื่องหมายรับรองได้ทั้งในไทยและต่างประเทศ ให้บริการทดสอบแล้วกว่า 50,000 ผลิตภัณฑ์ ครอบคลุมตั้งแต่เครื่องใช้ไฟฟ้า ยานยนต์ ระบบราง ไปจนถึงเทคโนโลยีอวกาศ PTEC เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการสนับสนุนการยกระดับอุตสาหกรรมไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ด้านมาตรฐาน และดึงดูดการลงทุนด้านการผลิตภายในประเทศไทย รู้หรือไม่หนึ่งในปัญหาสำคัญที่ทำให้การพัฒนาผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ไม่ประสบความสำเร็จในเชิงพาณิชย์ มาจากผู้วิจัยและพัฒนาขาดความรู้ความเข้าใจเรื่องมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง และขาดการทดสอบทุกองค์ประกอบที่จำเป็นตั้งแต่ต้น ส่งผลให้ผลงานวิจัยจำนวนมากไม่ผ่านการทดสอบมาตรฐาน ผู้วิจัยต้องนำผลงานกลับไปปรับปรุงแก้ไขรายละเอียดปลีกย่อยใหม่ จนเกิดความสูญเสียทั้งงบประมาณ เวลา และโอกาสในการแข่งขันกับผู้ผลิตรายอื่นที่ผลักดันสินค้าออกสู่ตลาดได้ก่อน นอกจากช่วยให้ผลงานวิจัยได้ไปต่อในเชิงพาณิชย์แล้ว การทดสอบมาตรฐานยังจำเป็นต่อการตั้งฐานการผลิตสินค้าประเภทไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ในประเทศด้วย เพราะไม่ว่าจะเป็นการผลิตเพื่อจำหน่ายในประเทศหรือต่างประเทศ ล้วนต้องผ่านการทดสอบมาตรฐานสินค้าและกระบวนการผลิต เพื่อใช้ยื่นขอตรารับรองความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์จากหน่วยงานที่กำกับดูแลในแต่ละประเทศที่จัดจำหน่าย ด้วยเหตุนี้ ประเทศไทยจึงต้องมี “ศูนย์ทดสอบผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (PTEC)” เพื่อสนับสนุนการพัฒนาผลิตภัณฑ์ประเภทไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ให้ได้มาตรฐาน และอำนวยความสะดวกในการทดสอบมาตรฐานให้แก่ผู้ผลิตภายในประเทศ รวมถึงผู้ใช้บริการจากนานาชาติทั้งในเอเชียและจากทวีปอื่น ๆ โดยศูนย์การทดสอบมาตรฐานระดับสากลถือเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญที่มีส่วนช่วยดึงดูดบริษัทชั้นนำของโลกให้มาตั้งฐานการผลิตในประเทศไทยด้วย “PTEC” ศูนย์ทดสอบผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ศูนย์ทดสอบผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ (PTEC) ก่อตั้งขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 เพื่อเป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศในการให้บริการทดสอบมาตรฐานผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ระดับสากล โดยเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ระบบบริการหลักประกอบด้วย 2 ด้านหลัก คือ บริการด้านการทดสอบและรับรองมาตรฐาน และการถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาศักยภาพบุคลากร สำหรับบริการด้านการทดสอบและรับรองมาตรฐานประกอบด้วย การทดสอบความปลอดภัยการใช้งานผลิตภัณฑ์ การทดสอบความเข้ากันได้ทางสนามแม่เหล็กไฟฟ้า การทดสอบความคงทนต่อสภาพแวดล้อม การทดสอบประสิทธิภาพและการใช้พลังงาน การทดสอบด้านโทรคมนาคม และการสอบเทียบเครื่องมือห้องปฏิบัติการและเครื่องมืออุตสาหกรรม ตัวอย่างกลุ่มอุตสาหกรรมเด่นที่ใช้บริการ เช่น อุตสาหกรรมเครื่องใช้ไฟฟ้า อุปกรณ์ดิจิทัล อุปกรณ์โทรคมนาคมและการสื่อสาร เครื่องมือแพทย์ ยานยนต์ ระบบราง เครื่องจักรและหุ่นยนต์ พลังงาน อากาศยาน ยุทโธปกรณ์ทางการทหาร รวมถึงเครื่องจักรที่ใช้ในอุตสาหกรรมการผลิต ผลจากการทดสอบมาตรฐานโดย PTEC นำไปใช้ประกอบการยื่นขอเครื่องหมายรับรองจากหน่วยงานทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศได้ ตัวอย่างเครื่องหมายรับรองของไทย เช่น เครื่องหมาย มอก. แบบทั่วไปและบังคับ, เครื่องหมาย กสทช., เครื่องหมาย อย., เครื่องหมาย กฟภ. และ กฟน., ฉลากประหยัดไฟฟ้า รวมถึงเครื่องหมาย P-Mark ซึ่งเป็นเครื่องหมายรับรองของ PTEC ที่ใช้รับรองอุปกรณ์ที่ยังไม่มีหน่วยงานด้านการกำกับมาตรฐานในประเทศไทยกำหนดมาตรฐาน เช่น หุ่นยนต์บริการชนิดต่าง ๆ โดยการทดสอบจะใช้มาตรฐานที่เทียบเท่าหรือสูงกว่ามาตรฐานสากลเพื่อให้ผู้เข้ารับบริการนำผลการทดสอบมาตรฐานที่ได้จาก PTEC ไปใช้ยื่นขอตรารับรองมาตรฐานได้ทันทีที่มีกฎหมายบังคับใช้ในประเทศ ส่วนตัวอย่างเครื่องหมายรับรองจากต่างประเทศ เช่น เครื่องหมาย CE สำหรับผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ที่จำหน่ายในสหภาพยุโรป เครื่องหมาย E-Mark สำหรับยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ที่จำหน่ายในสหภาพยุโรป เครื่องหมาย UL สำหรับผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายในสหรัฐอเมริกา และเครื่องหมาย PSE สำหรับผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายในประเทศญี่ปุ่น PTEC ให้บริการทดสอบแล้วมากกว่า 50,000 ผลิตภัณฑ์ ตั้งแต่ PTEC เปิดให้บริการในปี พ.ศ. 2534 หน่วยงานได้ให้บริการทดสอบผลิตภัณฑ์แก่องค์กรต่าง ๆ แล้วมากกว่า 3,500 หน่วยงาน รวมแล้วมากกว่า 50,000 ผลิตภัณฑ์ ตัวอย่างผลงานเด่น เช่น การทดสอบระบบยานยนต์ให้แก่บริษัทชั้นนำของโลกที่ตั้งศูนย์การผลิตในประเทศไทย เช่น บริษัทยานยนต์สัญชาติเยอรมัน บริษัทยานยนต์สัญชาติญี่ปุ่น การทดสอบมาตรฐานรถไฟฟ้าที่ให้บริการโดยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย (รฟม.) การทดสอบรถไฟความเร็วสูงที่ประเทศไทยนำเข้าจากสาธารณรัฐประชาชนจีน การทดสอบเครื่องใช้ไฟฟ้าและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ ให้แก่บริษัทชั้นนำของโลกที่ตั้งศูนย์การผลิตในประเทศไทย เช่น บริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สัญชาติญี่ปุ่น บริษัทผู้ผลิตอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สัญชาติอเมริกัน การทดสอบอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์สำหรับภารกิจด้านอวกาศ และการทดสอบเครื่องบินสะเทินน้ำสะเทินบกที่พัฒนาในประเทศ ผลงานดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงศักยภาพของ PTEC ในการให้บริการทดสอบมาตรฐานที่ครอบคลุมตั้งแต่ผลิตภัณฑ์สำหรับผู้บริโภคทั่วไป ไปจนถึงเทคโนโลยีขั้นสูงและโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศ PTEC ถ่ายทอดองค์ความรู้และพัฒนาศักยภาพบุคลากร รองรับอุตสาหกรรมไทย นอกจากการให้บริการด้านการทดสอบมาตรฐาน PTEC ยังให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดองค์ความรู้และการพัฒนาศักยภาพบุคลากร เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจด้านมาตรฐานผลิตภัณฑ์ไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ให้แก่บุคลากรในภาคอุตสาหกรรม นักวิจัย และนักศึกษา ผ่านการจัดอบรมทั้งในรูปแบบหลักสูตรสาธารณะ หลักสูตรเฉพาะสำหรับองค์กร การเปิดรับนักศึกษาฝึกงาน ตลอดจนการให้คำปรึกษาเรื่องปัญหาเชิงเทคนิคที่เกี่ยวข้องกับการทดสอบมาตรฐาน เนื้อหาครอบคลุมตั้งแต่ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับมาตรฐานของแต่ละผลิตภัณฑ์ การเตรียมความพร้อมทดสอบมาตรฐาน ตลอดจนแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของแต่ละประเทศ เพื่อช่วยลดความผิดพลาดตั้งแต่ขั้นตอนการวิจัยและพัฒนา เพื่อช่วยผลักดันให้ผลิตภัณฑ์ออกสู่ตลาดได้รวดเร็วขึ้น จะเห็นได้ว่า PTEC คือ หนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานที่สำคัญต่อการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมการผลิตของประเทศไทยจากต้นน้ำถึงปลายน้ำ เริ่มตั้งแต่การสร้างสรรค์นวัตกรรม พัฒนาผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการผลิตและจำหน่ายจริง โดยการทดสอบมาตรฐานที่เข้มข้นนี้จะเป็นใบเบิกทางให้ผู้ประกอบการไทยส่งออกสินค้าสู่ตลาดโลกได้จริง และยังเป็นหนึ่งในแรงดึงดูดสำคัญให้นักลงทุนรายใหญ่ระดับสากลเลือกเข้ามาตั้งฐานการผลิตในประเทศไทยด้วย สำหรับผู้ที่สนใจดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://ptec.or.th/ และติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ อีเมล sales.nstda@nstda.or.th หรือเบอร์โทรศัพท์ 0 2117 8600 หรือ 0 2564 6100 เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์

สรุปใจความสำคัญ นาโนเทค สวทช. ร่วมกับ กปภ. พัฒนา “AquaNano” รถผลิตน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยี พร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ เพื่อรับมือวิกฤตขาดแคลนน้ำสะอาด AquaNano ใช้ผลิตน้ำดื่มสะอาดจากแหล่งน้ำดิบได้ 500 ลิตรต่อชั่วโมง เหมาะสำหรับการใช้งานในพื้นที่ประสบอุทกภัย ภัยแล้ง เหตุการณ์ความไม่สงบ และพื้นที่ห่างไกล AquaNano ใช้ระบบกรองน้ำ 7 ขั้นตอน ด้วยวัสดุเซรามิกนาโนคอมพอสิตและวัสดุกรองดัดแปรพื้นผิว สามารถกำจัดเชื้อโรค สารอินทรีย์ และโลหะหนักได้อย่างมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานน้ำดื่ม โดยมีเซนเซอร์ตรวจวัดคุณภาพน้ำที่แสดงผลแบบเรียลไทม์ที่หน้าเครื่องด้วย AquaNano ผ่านการออกแบบให้เคลื่อนย้ายได้สะดวกรวดเร็ว บำรุงรักษาได้ง่าย นอกจากนี้ยังสามารถนำวัสดุกรองที่หมดอายุการใช้งานแล้วเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูเพื่อนำกลับไปใช้งานใหม่ได้ เหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ในช่วง 1–2 ปีที่ผ่านมา ตั้งแต่ที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ไปจนถึงอำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ไม่เพียงสร้างความเสียหายต่อบ้านเรือนและโครงสร้างพื้นฐาน แต่ยังกระทบต่อระบบผลิตน้ำประปาทำให้ไม่สามารถผลิตน้ำสะอาดได้ตามปกติ ส่งผลให้ประชาชนประสบปัญหาขาดแคลนน้ำสะอาดสำหรับการอุปโภคและบริโภคในช่วงเวลาที่เปราะบาง กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับการประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) พัฒนา “รถผลิตน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยี พร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ” เพื่อเตรียมพร้อมรับวิกฤตขาดแคลนน้ำสะอาด ต่อยอดจากบทเรียนภาคสนาม สู่การพัฒนารถผลิตน้ำดื่ม ที่ผ่านมาเมื่อประเทศไทยต้องเผชิญภัยพิบัติที่ส่งผลให้การผลิตน้ำสะอาดในพื้นที่หยุดชะงัก แนวทางแก้ไขแบบเร่งด่วน คือ การลำเลียงน้ำประปาจากพื้นที่ใกล้เคียงเข้าสู่พื้นที่ประสบภัย อย่างไรก็ตามวิธีการดังกล่าวอาจยังไม่เพียงพอต่อการบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชน โดยเฉพาะในพื้นที่ที่เข้าถึงยากหรือมีผู้ประสบภัยจำนวนมาก [caption id="attachment_88220" align="aligncenter" width="750"] นายสุทัศน์ นุชปาน รองผู้ว่าการ (ปฏิบัติการ 3) กปภ.[/caption] นายสุทัศน์ นุชปาน รองผู้ว่าการ (ปฏิบัติการ 3) กปภ. เล่าว่า ตั้งแต่เกิดเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ที่อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ในช่วงปลายปี 2568 กปภ. ได้ร่วมกับ สวทช. ทดลองนำเครื่องกรองน้ำด้วยเทคโนโลยีนาโน ชนิดที่กรองน้ำดิบจากแหล่งน้ำธรรมชาติให้เป็นน้ำดื่มสะอาดได้ในอัตรา 250 ลิตรต่อชั่วโมงไปติดตั้งยังจุดเกิดเหตุจำนวน 2 เครื่อง เพื่อช่วยเพิ่มช่องทางให้ประชาชนเข้าถึงน้ำดื่มสะอาดได้รวดเร็วขึ้น แม้ในตอนนั้นจะผลิตน้ำได้ไม่ทันต่อความต้องการของผู้ประสบภัย แต่ก็ช่วยบรรเทาวิกฤตขาดแคลนน้ำดื่มได้เป็นอย่างดี ทำให้ได้รับความพึงพอใจเป็นอย่างมาก “จากความสำเร็จในครั้งนั้นได้จุดประกายให้ กปภ. เร่งสานต่อความร่วมมือกับ สวทช. ในการพัฒนารถผลิตน้ำดื่มด้วยนาโนเทคโนโลยี พร้อมระบบติดตามคุณภาพน้ำ (Mobile nanotech water purify for emergency relief) หรือ AquaNano จำนวน 10 คัน เพื่อเป็นหนึ่งในโครงสร้างพื้นฐานสำคัญของประเทศไทยสำหรับใช้รับมือวิกฤตขาดแคลนน้ำดื่ม ทั้งด้วยเหตุจากภัยธรรมชาติ เช่น อุทกภัย ภัยแล้ง รวมไปถึงเหตุการณ์ความไม่สงบต่าง ๆ นอกจากนี้ในอนาคตยังอาจต่อยอดเทคโนโลยีนี้ไปสู่การบริการน้ำดื่มสะอาดให้แก่ประชาชนในพื้นที่ห่างไกลเพื่อช่วยลดความเหลื่อมล้ำด้วย” AquaNano รถผลิตน้ำดื่มสะอาด 500 ลิตรต่อชั่วโมง AquaNano คือ ระบบเครื่องกรองน้ำที่ผ่านการออกแบบให้เหมาะแก่การติดตั้งใช้งานบนรถกระบะ เพื่อให้เคลื่อนย้ายอุปกรณ์ได้สะดวก เข้าถึงจุดเกิดเหตุได้เร็ว [caption id="attachment_88218" align="aligncenter" width="750"] ดร.ณัฏฐพร พิมพะ นักวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยการเร่งปฏิกิริยาระดับนาโนการดูดซับและการคำนวณ นาโนเทค สวทช.[/caption] ดร.ณัฏฐพร พิมพะ นักวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยการเร่งปฏิกิริยาระดับนาโนการดูดซับและการคำนวณ นาโนเทค สวทช. และหัวหน้าแผนงานนวัตกรรมน้ำสะอาดเพื่อคุณภาพชีวิต (A–Quality) อธิบายว่า AquaNano เป็นเครื่องกรองน้ำที่ใช้วัสดุเซรามิกนาโนคอมพอสิตและวัสดุกรองดัดแปรพื้นผิวในการกรองน้ำดิบ 7 ขั้นตอน ทำให้กำจัดสารปนเปื้อนทั้งเชื้อโรค สารอินทรีย์ และโลหะหนักอย่างสารหนูและฟลูออไรด์ได้มีประสิทธิภาพกว่าเครื่องกรองน้ำทั่วไป เพราะสารปนเปื้อนเหล่านี้มักมีอัตราการเจือปนในน้ำดิบสูงกว่าปกติในช่วงอุทกภัยและภัยแล้ง “เครื่องกรองนี้เปลี่ยนน้ำดิบให้เป็นน้ำบริสุทธิ์ได้ที่อัตราความเร็ว 500 ลิตรต่อชั่วโมง โดยเปลี่ยนน้ำดิบให้เป็นน้ำดื่มบริสุทธิ์ได้มากถึงร้อยละ 75 มีน้ำดิบเหลือทิ้งเพียงร้อยละ 25 เท่านั้น ช่วยลดการสูญเสียน้ำได้เป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังมีเซนเซอร์ตรวจวัดค่าของแข็งละลายน้ำ (TDS) และการนำไฟฟ้า (EC) แบบเรียลไทม์ เพื่อตรวจติดตามว่าน้ำที่ผ่านการกรองมีคุณภาพตามมาตรฐานน้ำดื่มอยู่เสมอ อีกทั้งยังใช้แสดงคุณภาพของน้ำกรองให้ประชาชนที่มารับน้ำดื่มได้เห็น เพื่อสร้างความมั่นใจในการบริโภคด้วย” ระบบ AquaNano ผ่านการออกแบบให้ใช้งานและดูแลรักษาได้ง่าย โดยประชาชนเพียงศึกษาขั้นตอนซ่อมบำรุงระบบด้วยตนเองผ่านสื่อการสอนที่ทีมวิจัยจัดเตรียมไว้ให้ ดร.ณัฏฐพร เล่าว่า ทีมวิจัยให้ความสำคัญอย่างยิ่งเรื่องการออกแบบระบบให้มีอายุการใช้งานยาวนาน ซ่อมบำรุงง่าย และนำวัสดุที่หมดอายุการใช้งานแล้วกลับเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูเพื่อนำกลับมาใช้งานใหม่ได้ เพื่ออำนวยความสะดวกในการใช้งาน และให้เกิดการขยายผลการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีได้ง่ายยิ่งขึ้น “ทีมวิจัยยังสามารถออกแบบระบบกรองน้ำให้เหมาะสมกับสภาพปัญหาของแต่ละพื้นที่ เช่น การออกแบบระบบกรองน้ำให้เหมาะกับแหล่งน้ำที่มีสารหนูเจือปน หรือพื้นที่ที่ต้องสลับการใช้น้ำระหว่างน้ำผิวดินกับน้ำบาดาล โดยพยายามเลือกวัสดุเหลือใช้ที่มีมากในท้องถิ่นมาผลิตเป็นวัสดุกรอง และเปิดโอกาสให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบ วิจัย และพัฒนา เพื่อความยั่งยืนในการใช้งานด้วย” นอกจากการพัฒนาระบบกรองน้ำที่เน้นใช้งานง่าย ทีมวิจัยยังต่อยอดองค์ความรู้ด้านวัสดุและการออกแบบระบบกรองน้ำไปสู่การพัฒนาเทคโนโลยีที่รองรับโจทย์การใช้งานเฉพาะด้าน เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่ผู้ประกอบการและหน่วยงานที่สนใจนำไปพัฒนาต่อยอดในบริบทของตนเอง ความร่วมมือในครั้งนี้ถือเป็นก้าวสำคัญของการตอกย้ำความมุ่งมั่นของทั้ง 2 หน่วยงาน ในการยกระดับการเข้าถึงน้ำสะอาดของคนไทย ทั้งในสถานการณ์ปกติและในช่วงเกิดภัยพิบัติ สำหรับหน่วยงานที่สนใจร่วมวิจัยหรือประยุกต์ใช้งานเทคโนโลยี ติดต่อสอบถามได้ที่ คุณนริศา บรรยงวรพินิจ อีเมล narisa@nanotec.or.th เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ฝ่ายประชาสัมพันธ์ สวทช.

สรุปใจความสำคัญ Agrivoltaics หรือ Solar Sharing คือ แนวคิดการพัฒนาแผงโซลาร์เซลล์ชนิดผลิตพลังงานไฟฟ้าควบคู่กับการทำกิจกรรมทางการเกษตรในพื้นที่เดียวกันได้ สวทช. พัฒนาแผงโซลาร์เซลล์ชนิดเลือกช่วงคลื่นแสงที่จะส่งผ่านไปยังใต้แผงได้ เพื่อให้พืชที่ปลูกใต้แผงได้รับแสงในรูปแบบและปริมาณที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโต ควบคู่กับการลดความร้อนใต้แผง และลดการระเหยของน้ำในดิน ผลการทดสอบใช้งานร่วมกับการเพาะปลูกกระเจี๊ยบแดงและผำพบว่าช่วยให้พืชเจริญเติบโตดีขึ้น และผลผลิตมีคุณภาพมากขึ้น ไฟฟ้าที่ผลิตได้เพียงพอต่อการทำฟาร์มอัจฉริยะที่มีการใช้งานระบบอัตโนมัติต่าง ๆ การทำโรงเรือน รวมถึงการใช้เครื่องสูบน้ำ เจ้าของระบบสามารถจำหน่ายไฟฟ้าที่เหลือจากการใช้งานให้แก่การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ตามเกณฑ์การเปิดรับซื้อของหน่วยงาน ณ ขณะนั้นได้ ท่ามกลางความต้องการพลังงานสะอาดที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก พื้นที่สำหรับติดตั้งโซลาร์เซลล์กลายเป็นโจทย์สำคัญของประเทศที่ใช้พื้นที่ส่วนใหญ่ทำการเกษตรรวมถึงประเทศไทย เพราะการจะปรับเปลี่ยนพื้นที่ให้เป็นแหล่งผลิตพลังงานไฟฟ้าจะต้องแลกด้วยการสูญเสียแหล่งผลิตอาหารหล่อเลี้ยงคนในประเทศ และรายได้จากการส่งออกผลผลิตทางการเกษตรที่ลดลง ด้วยเหตุนี้แนวคิดการใช้พื้นที่แบบผสมผสานระหว่างกิจกรรมทางการเกษตรและการผลิตพลังงานในชื่อ Agrivoltaics (อะกริโวลทาอิกส์) หรือ Solar sharing (โซลาร์แชร์ริง) จึงได้รับความสนใจเป็นอย่างยิ่งจากผู้ประกอบการของทั้งสองอุตสาหกรรม เพราะไม่จำเป็นต้องเลือกว่าจะผลิต “อาหาร” หรือ “ไฟฟ้า” เพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) ร่วมกับศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (เอ็นเทค) และศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) พัฒนาเทคโนโลยีการผลิตแผงโซลาร์เซลล์ชนิดเลือกช่วงคลื่นแสงที่ส่องผ่านไปยังพื้นที่เพาะปลูกได้ เพื่อให้ผลิตได้ทั้งไฟฟ้าและสร้างผลผลิตทางการเกษตรที่มีคุณภาพไปพร้อม ๆ กัน [caption id="attachment_88150" align="aligncenter" width="750"] ดร.กอบศักดิ์ ศรีประภา นักวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช.[/caption] ดร.กอบศักดิ์ ศรีประภา นักวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช. เล่าว่า จุดเริ่มต้นในการพัฒนาแผงโซลาร์เซลล์เพื่อประยุกต์ใช้กับแนวคิด Agrivoltaics มาจากการวิจัยต่อยอดผลงานแผงโซลาร์เซลล์ชนิด BIPV (Building Integrated Photovoltaics) หรือแผงที่ผ่านการออกแบบให้มีสีสันสวยงามเหมาะกับโครงสร้างอาคาร สู่แผงโซลาร์เซลล์ชนิดที่เหมาะแก่การใช้งานภายใต้แนวคิด Agrivoltaics โดยปรับสมบัติของแผงให้สามารถเลือกช่วงคลื่นของแสงรวมถึงระดับความเข้มแสงที่จะส่องผ่านแผงไปยังพื้นที่ใต้แผงได้ รวมถึงช่วยลดความร้อนที่จะแผดไปยังพืชโดยตรงด้วย โดยทีมวิจัยได้รับทุนสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาแผง BIPV จาก บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และได้ร่วมวิจัยต่อยอดสู่ผลิตภัณฑ์ Agrivoltaics กับบริษัทโซลาร์ตรอน จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นผู้รับถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตแผงดังกล่าว [caption id="attachment_88153" align="aligncenter" width="750"] ศศิวิมล ทรงไตร ผู้ช่วยวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช.[/caption] ศศิวิมล ทรงไตร ผู้ช่วยวิจัยอาวุโส กลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช. เล่าว่า พืชแต่ละชนิดมีความต้องการช่วงแสงหรือสีของแสง รวมถึงความเข้มแสงที่แตกต่างกัน ดังนั้นการจะเลือกสีของแผงเพื่อใช้ในพื้นที่เกษตรต้องเลือกจากความต้องการช่วงแสงของพืชที่เพาะปลูกเป็นหลัก เช่น แผงสีขาวหรือแผงใสเหมาะกับพืชที่ต้องการความเข้มแสงมาก แผงสีแดงเหมาะกับพืชที่ต้องการเร่งการออกดอก แผงสีน้ำเงินเหมาะกับพืชที่ต้องการความเข้มแสงน้อย “ผลจากการทดลองปลูกกระเจี๊ยบแดงใต้แผงสีแดงพบว่า จำนวนดอกและใบเพิ่มขึ้น รวมถึงใบมีขนาดใหญ่กว่าการปลูกใต้แผงเซลล์โซลาร์เซลล์ทั่วไปซึ่งมีลักษณะทึบแสง ขณะที่การทดลองเพาะเลี้ยงผำภายใต้แผงสีแดงและน้ำเงินพบว่า ในบางฤดูกาลผำที่ได้มีน้ำหนักสดรวมถึงโปรตีนเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการเลี้ยงผำแบบทั่วไป จะเห็นได้ว่าการเลือกช่วงแสงที่เหมาะสมมีผลต่อทั้งประสิทธิภาพการเจริญเติบโต คุณภาพ และปริมาณผลผลิต ทั้งนี้ทีมนักวิจัยกำลังศึกษาถึงผลที่มีต่อการปลูกพืชชนิดอื่น ๆ ด้วย โดยเน้นไปที่พืชมูลค่าสูง” [caption id="attachment_88155" align="aligncenter" width="750"] กระเจี๊ยบแดง[/caption] [caption id="attachment_88154" align="aligncenter" width="750"] ผำ[/caption] นอกจากการนี้การวิจัยเรื่องระดับความสูงในการติดตั้งแผง รวมถึงทิศทางการหันรับแสงของแผงที่เหมาะแก่การทำการเกษตร ก็เป็นเรื่องที่ทีมวิจัยให้ความสำคัญไม่แพ้กัน ดร.กอบศักดิ์ อธิบายว่า การติดตั้งแผง Agrivoltaics ทีมวิจัยตั้งใจออกแบบให้มีการติดตั้งสูงกว่าแผงโซลาร์เซลล์ทั่วไปเท่าตัว โดยยกขอบล่างของแผงให้สูงประมาณ 2–3 เมตร แตกต่างจากการติดตั้งแผงชนิดทั่วไปที่มักยกห่างจากพื้นเพียงประมาณ 0.5–1.5 เมตรเท่านั้น ทั้งนี้ก็เพื่อให้มีพื้นที่ใต้แผงสำหรับทำกิจกรรมทางการเกษตรได้สะดวก ไม่ว่าจะเลี้ยงสัตว์หรือนำเครื่องจักรเข้ามาในพื้นที่ ที่สำคัญคือพืชได้รับแสงในปริมาณที่เหมาะสม นอกจากนี้ทีมยังคำนึงถึงการติดตั้งแผงให้สอดคล้องกับทิศทางของแสงอาทิตย์ด้วย เพราะทิศทางการเกิดเงาใต้แผงในแต่ละฤดูกาลมีผลต่ออัตราการเจริญเติบโตของพืช จะเห็นได้ว่าการติดตั้งใช้งาน Agrivoltaics ไม่ได้มีรูปแบบตายตัว จำเป็นต้องพิจารณาตามบริบทของพื้นที่เป็นรายกรณี “ปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้จะขึ้นอยู่กับจำนวนเซลล์ในแผง ซึ่งจะลดลงตามการเพิ่มขึ้นของพื้นที่แสงส่องผ่าน ทั้งนี้พลังงานไฟฟ้าที่ได้นั้นเพียงพอต่อการทำฟาร์มอัจฉริยะที่มีการใช้งานระบบอัตโนมัติต่าง ๆ การทำโรงเรือน รวมถึงการใช้เครื่องสูบน้ำ โดยเจ้าของระบบสามารถจำหน่ายไฟฟ้าที่เหลือจากการใช้งานให้แก่การไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) และการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ตามเกณฑ์การเปิดรับซื้อของหน่วยงาน ณ ขณะนั้นได้” [caption id="attachment_88152" align="aligncenter" width="750"] Agrivoltaics[/caption] [caption id="attachment_88151" align="aligncenter" width="750"] Agrivoltaics[/caption] ปัจจุบันทีมวิจัยพร้อมเปิดรับผู้ประกอบการที่สนใจใช้งานเทคโนโลยี Agrivoltaics เพื่อร่วมวิจัยเกี่ยวกับรูปแบบวิธีใช้งานที่เหมาะสมกับแต่ละบริบทพื้นที่ โดย ดร.กอบศักดิ์ ได้สะท้อนมุมมองสำคัญทิ้งท้ายว่า ในอนาคตอันใกล้ที่ประเทศไทยและทั่วโลกจะต้องร่วมลดการปล่อยแก๊สเรือนกระจกอย่างเป็นรูปธรรมยิ่งกว่าทุกวันนี้ Agrivoltaics จะเป็นเทคโนโลยีสำคัญที่เข้ามาตอบโจทย์การผลิตพลังงานสะอาดโดยไม่เบียดเบียนพื้นที่ทางการเกษตร ผู้ประกอบการโซลาร์ฟาร์มสามารถขายพลังงานไฟฟ้าได้ เจ้าของพื้นที่เกษตรกรรมก็ได้รายได้เสริมจากการให้เช่าพื้นที่ผลิตไฟฟ้า ผู้ประกอบการที่สนใจใช้งานเทคโนโลยี Agrivoltaics ติดต่อสอบถามได้ที่คุณปกรณ์ สุพานิช ฝ่ายพัฒนาเครือข่ายเชิงกลยุทธ์และประเมินผล สวทช. เบอร์โทรศัพท์ 0 2564 6900 ต่อ 2353 เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ภัทรา สัปปินันทน์ และภาพจาก Shutterstock

สรุปใจความสำคัญ ไบโอเทค สวทช. พัฒนากับดักชีวภัณฑ์กำจัดแมลงวันผลไม้แบบ "ดักและปล่อย" เปลี่ยนแมลงวันให้เป็นพาหะแพร่เชื้อราแมลงกำจัดพวกเดียวกัน ใช้เชื้อรา Beauveria bassiana และ Metarhizium anisopliae ทำให้แมลงวันผลไม้ป่วยและตายภายใน 3–7 วัน กำจัดได้ทั้งแมลงวันตัวผู้ และแมลงวันตัวเมียซึ่งเป็นตัวการวางไข่และสร้างความเสียหายต่อผลไม้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ชีวภัณฑ์ออกฤทธิ์จำเพาะต่อแมลงวันผลไม้ ปลอดภัย ไม่ก่อให้เกิดการดื้อยา และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ผลทดสอบภาคสนามกำจัดแมลงวันผลไม้ได้ 85–90% พร้อมช่วยลดต้นทุนสารเคมี ถุงห่อผลไม้ และแรงงานได้ประมาณ 1,000 บาทต่อไร่ต่อเดือน แมลงวันผลไม้ถือเป็นศัตรูสำคัญของพืชเศรษฐกิจ เนื่องจากการวางไข่เพียงครั้งเดียวอาจก่อให้เกิดผลกระทบตลอดห่วงโซ่การผลิตและส่งออก ตั้งแต่ผลผลิตเสียหาย ผลไม้มีตำหนิ เน่าเสีย และร่วงก่อนระยะเก็บเกี่ยว ไปจนถึงต้นทุนการส่งออกที่เพิ่มขึ้น เพราะผู้ประกอบการต้องนำผลไม้ทั้งลอตเข้ากระบวนการกำจัดแมลงก่อนส่งออกไปยังประเทศที่มีมาตรการด้านสุขอนามัยพืชเข้มงวด สร้างความเสียหายโดยตรงทั้งต่อรายได้ของเกษตรกรและโอกาสในการส่งออกผลไม้ไทยสู่ตลาดโลก [caption id="attachment_87314" align="aligncenter" width="750"] แมลงวันผลไม้[/caption] กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนาชีวภัณฑ์กำจัดแมลงวันผลไม้ชนิด Bactrocera dorsalis ในรูปแบบกับดักชนิดดักและปล่อย เพื่อให้แมลงวันผลไม้ทำหน้าที่รับและแพร่ราแมลงไปยังแมลงวันผลไม้ตัวอื่น ๆ ในพื้นที่เพาะปลูก ทั้งนี้เป็นการทำวิจัยร่วมกับสถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (สทน.) [caption id="attachment_87311" align="aligncenter" width="750"] ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน นักวิจัยอาวุโส ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ไบโอเทค สวทช.[/caption] ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน นักวิจัยอาวุโส ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. อธิบายว่า แมลงวันผลไม้เป็นศัตรูสำคัญของผลไม้เศรษฐกิจที่มีเปลือกบาง เช่น มะม่วง มังคุด ฝรั่ง ชมพู่ โดยแมลงวันผลไม้ตัวเมียจะทำหน้าที่วางไข่ไว้ใต้เปลือกของผลไม้ เมื่อไข่ผ่านการฟักเป็นหนอน หนอนจะกัดกินเนื้อผลจากภายในจนทำให้ผลไม้เน่าเสีย ร่วงก่อนระยะเก็บเกี่ยว หรือมีตำหนิจนไม่เป็นที่ต้องการของตลาด ขณะเดียวกันรอยเจาะยังเป็นช่องทางเปิดให้เชื้อก่อโรคต่าง ๆ เข้าทำลายผลไม้ซ้ำ จนส่งผลให้คุณภาพของผลผลิตลดลงอย่างรวดเร็วด้วย “แม้ปัจจุบันจะมีวิธีควบคุมแมลงวันผลไม้ที่หลากหลาย ทั้งการใช้สารเคมี การห่อผล และการใช้กับดักแมลงวันผลไม้ตัวผู้เพื่อหวังลดอัตราการผสมพันธุ์ในพื้นที่ แต่แนวทางเหล่านี้ก็ยังมีจุดอ่อนเฉพาะตัว เช่น สารเคมีอันตรายตกค้างในผลไม้และพื้นที่เพาะปลูก การต้องใช้แรงงานมาก และการกำจัดแมลงได้ไม่ทันกาล” [caption id="attachment_87313" align="aligncenter" width="750"] ผลมะม่วงที่โดนทำลาย[/caption] จากปัญหาดังกล่าวทีมวิจัยไบโอเทค สวทช. จึงได้พัฒนา ชีวภัณฑ์กำจัดศัตรูพืชชนิดออกฤทธิ์จำเพาะกับแมลงวันผลไม้ และกับดักชนิดดักและปล่อย เพื่อให้แมลงวันผลไม้ทำหน้าที่เป็นผู้แพร่เชื้อไปยังตัวอื่น ๆ ในพื้นที่เพาะปลูก ดร.อลงกรณ์ อธิบายว่า กลไกการกำจัดแมลงวันผลไม้ที่ทีมวิจัยพัฒนา คือ การออกแบบกับดักที่ดึงดูดแมลงวันผลไม้ตัวผู้ให้เข้ามาติดกับด้วยสารเมทิลยูจีนอล (methyl eugenol) ซึ่งเป็นสารฟีโรโมนที่มีฤทธิ์ในการดึงดูดแมลงวันผลไม้ตัวเมีย เมื่อแมลงวันตัวผู้บินเข้ามาภายในกับดัก ร่างกายจะสัมผัสโดนราแมลงหนึ่งในสอง ชนิดที่ออกฤทธิ์กับแมลง คือ Beauveria bassiana (บิวเวอเรีย บาสเซียนา) สายพันธุ์ BCC 2660 และ Metarhizium anisopliae (เมทาไรเซียม แอนิโซพลิอี) สายพันธุ์ BCC 4849 ซึ่งมีฤทธิ์ทำให้แมลงวันผลไม้ป่วยและตายภายใน 3–7 วัน แตกต่างจากกับดักทั่วไปที่จะทำให้แมลงวันผลไม้เฉพาะตัวผู้ติดกับและตายภายในกับดักเลย [caption id="attachment_87310" align="aligncenter" width="750"] ราแมลง[/caption] [caption id="attachment_87309" align="aligncenter" width="750"] กับดักชีวภัณฑ์[/caption] “เมื่อแมลงวันผลไม้ตัวผู้หลงเข้ามาในกับดัก รับเชื้อราแมลง และบินออกไปใช้ชีวิตต่อภายนอก แมลงตัวนั้นจะทำหน้าที่เป็นผู้แพร่เชื้อไปยังแมลงวันผลไม้ตัวอื่น ๆ ในละแวก โดยเฉพาะการส่งต่อเชื้อสู่แมลงวันผลไม้ตัวเมียผ่านการสัมผัสร่างกายขณะผสมพันธุ์ ส่งผลให้วิธีการนี้สามารถกำจัดแมลงวันตัวเมียซึ่งเป็นตัวการสำคัญของการทำลายผลไม้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ แตกต่างจากกับดักแมลงทั่วไปที่กำจัดได้เฉพาะแมลงวันผลไม้ตัวผู้เท่านั้น ที่สำคัญชีวภัณฑ์ชนิดนี้มีความปลอดภัยสูงและไม่ก่อให้เกิดการดื้อยาเหมือนการใช้สารเคมีทั่วไป จึงมีความยั่งยืนในการใช้งานมากกว่า” ปัจจุบันทั้งชีวภัณฑ์และกับดักผ่านการทดสอบใช้งานแล้วทั้งในระดับห้องปฏิบัติการ โรงเรือน และระดับภาคสนามในสวนผลไม้ 5 แห่ง ภายในจังหวัดราชบุรี นครปฐม และจันทบุรี ซึ่งเป็นแหล่งปลูกผลไม้เศรษฐกิจสำคัญของประเทศ ครอบคลุมทั้งสวนมะม่วง มังคุด ฝรั่ง และชมพู่ ดร.อลงกรณ์ เล่าว่า หนึ่งในตัวอย่างผลการทดสอบ คือ การนำกับดักไปติดตั้งที่สวนมะม่วงสุขจรัลจำนวน 4 กับดักต่อไร่ ในช่วงตั้งแต่ระยะออกดอกจนถึงผลสุก พบว่ากำจัดแมลงวันผลไม้ได้สูงถึงร้อยละ 85–90 ผลผลิตที่ได้รับความเสียหายลดลง และยังช่วยลดต้นทุนทั้งค่าสารเคมีกำจัดแมลง ถุงห่อผลไม้ และแรงงานได้ราว 1,000 บาทต่อไร่ต่อเดือนด้วย “ขณะนี้ทีมวิจัยเปิดถ่ายทอดเทคโนโลยีแล้ว โดยเปิดให้ทั้งผู้ที่สนใจรับถ่ายทอดเทคโนโลยีและผู้ประกอบการสวนผลไม้ที่สนใจทดสอบใช้งานผลิตภัณฑ์ในพื้นที่จริง ทั้งนี้คาดว่าจะจำหน่ายผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ได้ในอนาคตอันใกล้นี้” สำหรับผู้ประกอบการที่สนใจรับถ่ายทอดเทคโนโลยีหรือทดสอบใช้งานผลิตภัณฑ์ ติดต่อสอบถามได้ที่ทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. เบอร์โทรศัพท์ 0 2564 6700 ต่อ 3378 หรือ 3364, อีเมล ibct.biotec@gmail.com หรือทางเฟซบุ๊กเพจ ชีวภัณฑ์ไบโอเทค เพื่อผักผลไม้ปลอดภัย เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ฝ่ายประชาสัมพันธ์ สวทช. และภาพจาก Shutterstock   เกษตรกรกดไลก์ ! นักวิจัยส่ง “DAPBot” แพลตฟอร์มช่วยปราบศัตรูพืชผ่านไลน์ คู่คิดติดปลายนิ้วคนเกษตร  

สรุปใจความสำคัญ เอ็นเทค สวทช. ร่วมกับพันธมิตรพัฒนา "PALMGREASE" จาระบีชีวภาพจากปาล์มน้ำมันไทย เพื่อเป็นทางเลือกใหม่ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม PALMGREASE ใช้ปาล์มน้ำมันไทยเป็นวัตถุดิบหลัก 80–90% PALMGREASE ย่อยสลายทางชีวภาพได้มากกว่า 95% ภายใน 28 วัน จึงลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อดิน แหล่งน้ำ และระบบนิเวศหากเกิดการรั่วไหลได้เป็นอย่างดี ทำให้นอกจากการใช้งานในโรงงานอุตสาหกรรมแล้ว ยังเหมาะสำหรับงานที่มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อน เช่น รางรถไฟ ประตูระบายน้ำ เครื่องจักรกลการเกษตร และพื้นที่เพาะปลูกพืชสมุนไพรที่ต้องควบคุมการปนเปื้อนของสารเคมีเป็นพิเศษ การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ PALMGREASE มีเป้าหมายสำคัญ คือ การเพิ่มมูลค่าและเพิ่มปริมาณการใช้งานปาล์มน้ำมันไทย สนับสนุนอุตสาหกรรมชีวภาพ และลดการพึ่งพาผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียม จาระบีเป็นสารหล่อลื่นที่มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของเครื่องจักรและอุปกรณ์ในภาคอุตสาหกรรม การขนส่ง การเกษตร และระบบสาธารณูปโภค ทำหน้าที่ช่วยลดแรงเสียดทานและการสึกหรอของชิ้นส่วน โดยปัจจุบันทั่วโลกมีการใช้จาระบีประมาณ 2–3 ล้านตันต่อปี แต่จาระบีส่วนใหญ่ยังผลิตจากน้ำมันแร่ที่ได้จากปิโตรเลียมซึ่งย่อยสลายยาก เมื่อเกิดการรั่วไหลปนเปื้อนสู่ดินหรือแหล่งน้ำอาจส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและสิ่งแวดล้อมในระยะยาว เพื่อตอบสนองความต้องการสารหล่อลื่นที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (เอ็นเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ได้พัฒนา “PALMGREASE (ปาล์มกรีส)” จาระบีชีวภาพจากปาล์มน้ำมันไทย ซึ่งเป็นนวัตกรรมสารหล่อลื่นทางเลือกที่ผสานทั้งสมรรถนะการใช้งานและความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม พร้อมยกระดับการใช้ประโยชน์จากปาล์มน้ำมันของประเทศสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ภาคเกษตรและอุตสาหกรรมไทย การพัฒนางานวิจัยดังกล่าวได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน) หรือ สวก. ร่วมกับบริษัท พี.เอส.พี.สเปเชียลตี้ส์ จำกัด (มหาชน) และบริษัทพีพีพี กรีน คอมเพล็กซ์ จำกัด (มหาชน) สะท้อนถึงความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับภาคเอกชนในการผลักดันการใช้ประโยชน์จากปาล์มน้ำมันไทยสู่ผลิตภัณฑ์ชีวภาพมูลค่าสูง และเสริมสร้างขีดความสามารถของอุตสาหกรรมชีวภาพของประเทศ ดร.ปานชีวา อุดมทรัพย์ นักวิจัยทีมวิจัยเทคโนโลยีเชื้อเพลิงสะอาดและเคมีขั้นสูง เอ็นเทค สวทช. กล่าวว่า แนวคิดสำคัญของการพัฒนา PALMGREASE คือ การยกระดับปาล์มน้ำมันซึ่งเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของประเทศไทยไปสู่ผลิตภัณฑ์โอเลโอเคมิคอลมูลค่าสูง โดยไม่ได้มุ่งเน้นเพียงความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่ยังให้ความสำคัญกับการพัฒนาจาระบีชีวภาพที่มีสมรรถนะรองรับการใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรม เพื่อสร้างทางเลือกใหม่ของสารหล่อลื่นที่ตอบโจทย์ทั้งด้านประสิทธิภาพและความยั่งยืน พร้อมรองรับการเติบโตของตลาดและทิศทางการดำเนินธุรกิจที่รับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมมากยิ่งขึ้น "ผลิตภัณฑ์ PALMGREASE ได้รับการพัฒนาให้เป็นจาระบีชนิดลิเทียม (lithium grease) หรือจาระบีประเภท 3 ตามมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมซึ่งเป็นจาระบีเอนกประสงค์ที่นิยมใช้ในงานหล่อลื่นทั่วไป โดยใช้ปาล์มน้ำมันเป็นวัตถุดิบหลักในสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 80–90 ขององค์ประกอบทั้งหมด พร้อมทั้งออกแบบกระบวนการผลิตแบบถังปฏิกรณ์เดียว เพื่อลดความซับซ้อนของกระบวนการผลิตและรองรับการขยายกำลังการผลิตในระดับอุตสาหกรรม นอกจากนี้คณะวิจัยยังได้ปรับปรุงความคงตัวต่อการเกิดออกซิเดชันซึ่งเป็นข้อจำกัดสำคัญของจาระบีจากน้ำมันพืช ด้วยการพัฒนาระบบสารต้านออกซิเดชันที่เหมาะสม ทำให้ผลิตภัณฑ์มีความทนทานต่อการเสื่อมสภาพจากปฏิกิริยาออกซิเดชันใกล้เคียงกับจาระบีจากน้ำมันแร่ที่ใช้กันอยู่ทั่วไป จึงรองรับการใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรมได้" อีกหนึ่งจุดเด่นสำคัญของ PALMGREASE คือ ความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม โดยผลิตภัณฑ์ผ่านการทดสอบการย่อยสลายทางชีวภาพและสามารถย่อยสลายได้มากกว่าร้อยละ 95 ภายในระยะเวลาทดสอบ 28 วัน ดร.ปานชีวา อธิบายว่า ความสามารถในการย่อยสลายทางชีวภาพในระดับสูงของ PALMGREASE ช่วยลดการสะสมของสารหล่อลื่นเมื่อเกิดการรั่วไหลหรือปนเปื้อนระหว่างการใช้งาน จึงช่วยลดผลกระทบต่อดิน แหล่งน้ำ และระบบนิเวศในระยะยาว ผลิตภัณฑ์จึงเหมาะกับการใช้งานในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อม เช่น รางรถไฟ ประตูระบายน้ำ เครื่องจักรกลการเกษตร รวมถึงพื้นที่เพาะปลูกพืชสมุนไพรที่ต้องควบคุมการปนเปื้อนของสารเคมีเป็นพิเศษ ขณะนี้ทีมวิจัยได้ขอความร่วมมือในการทดสอบใช้งานจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อประเมินศักยภาพของผลิตภัณฑ์ในลำดับถัดไป "ปัจจุบันทีมวิจัยกำลังพัฒนา PALMGREASE ให้มีสมรรถนะสูงขึ้น โดยมุ่งเพิ่มความสามารถในการรับแรงกดอัดสูง เพื่อขยายขอบเขตการใช้งานไปยังเครื่องจักรและอุปกรณ์ที่ต้องทำงานภายใต้ภาระหนัก เช่น ระบบลูกปืน เฟือง และชิ้นส่วนที่มีแรงกดและแรงเสียดทานสูง โดยมีเป้าหมายให้ใช้ทดแทนจาระบีจากน้ำมันแร่ในงานอุตสาหกรรมได้ครอบคลุมยิ่งขึ้น โดยทีมวิจัยตั้งเป้าพัฒนาสมรรถนะดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายในสิ้นปีนี้ก่อนเตรียมทดสอบการใช้งานจริง และเปิดรับถ่ายทอดเทคโนโลยีต่อไป" นอกจากการพัฒนา PALMGREASE ซึ่งเป็นจาระบีลิเทียมสำหรับการใช้งานทั่วไปแล้ว ทีมวิจัยยังมีแผนพัฒนาจาระบีชีวภาพเกรดอาหารสำหรับอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องสำอางอีกด้วย ดร.ปานชีวา อธิบายว่า เครื่องจักรในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องสำอาง จำเป็นต้องใช้จาระบีเกรดอาหารที่มีความปลอดภัยสูงเพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนในกระบวนการผลิต อย่างไรก็ตามจาระบีประเภทนี้มีราคาสูงกว่าจาระบีทั่วไป และปัจจุบันประเทศไทยยังต้องพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศเป็นหลัก ทีมวิจัยจึงมีแผนพัฒนาผลิตภัณฑ์ดังกล่าว โดยคาดว่าจะได้สูตรต้นแบบที่มีความชัดเจนภายในปี 2570 จากนั้นจะเข้าสู่กระบวนการทดสอบและการรับรองมาตรฐาน NSF ซึ่งเป็นมาตรฐานสำคัญสำหรับการใช้งานในอุตสาหกรรมอาหาร ยา และเครื่องสำอาง "ทั้งนี้หากสามารถพัฒนา PALMGREASE ทั้งสองประเภทสู่ผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์ได้สำเร็จ จะเป็นนวัตกรรมทางเลือกที่ช่วยยกระดับผู้ประกอบการไทยให้ดำเนินธุรกิจที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม สอดคล้องกับทิศทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนของตลาดโลก ขณะเดียวกันก็ยังช่วยสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ปาล์มน้ำมันไทย บรรเทาปัญหาผลผลิตล้นตลาด รวมทั้งยังเป็นการส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีในประเทศไทย และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศ" สำหรับผู้ประกอบการที่สนใจรับถ่ายทอดเทคโนโลยี ร่วมวิจัยต่อยอด และร่วมทดสอบใช้งานผลิตภัณฑ์ ติดต่อสอบถามได้แล้วตั้งแต่วันนี้ผ่านทางอีเมล parncheewa.udo@entec.or.th (ดร.ปานชีวา อุดมทรัพย์) เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ และเอ็นเทค สวทช. ภาพประกอบจาก Shutterstock

สรุปใจความสำคัญ Q-MAS ครีมสมุนไพรนาโนสำหรับดูแลภาวะเต้านมอักเสบแบบไม่แสดงอาการในโคนม พัฒนาโดยนาโนเทค สวทช. เพื่อเป็นทางเลือกในการดูแลสุขภาพโคนมและลดความสูญเสียของเกษตรกร ผลิตจากบัวบก ขมิ้นชัน และไพล พร้อมประยุกต์ใช้เทคโนโลยีอนุภาคนาโนไขมัน (lipid nanoparticles) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการนำส่งสารสำคัญเข้าสู่บริเวณที่เกิดการอักเสบ ผลการทดสอบทั้งในห้องปฏิบัติการและภาคสนามพบว่า Q-MAS ช่วยลดการอักเสบ ลดปริมาณเซลล์โซมาติกในน้ำนม และไม่ก่อให้เกิดความเป็นพิษต่อเซลล์ สะท้อนศักยภาพในการดูแลภาวะเต้านมอักเสบระยะเริ่มต้น เทคโนโลยีพร้อมถ่ายทอดสู่ภาคอุตสาหกรรม เพื่อเป็นนวัตกรรมทางเลือกในการดูแลสุขภาพโคนมและลดการพึ่งพาการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างยั่งยืน โรคเต้านมอักเสบแบบไม่แสดงอาการ (subclinical mastitis) เป็นปัญหาที่พบได้บ่อยในฟาร์มโคนมของไทย สาเหตุหลักเกิดขึ้นจากการติดเชื้อแบคทีเรีย โดยในบางพื้นที่มีรายงานพบโคนมป่วยเป็นโรคนี้สูงถึงร้อยละ 70 ซึ่งมีผลให้โคนมผลิตน้ำนมลดลงร้อยละ 5–20 (ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของโรค) อีกทั้งคุณภาพของน้ำนมก็ต่ำลง องค์ประกอบของน้ำนมเปลี่ยนแปลงไปจากค่าปกติ ทำให้เกษตรกรสูญเสียรายได้ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนา Q-MAS (คิว-แมส) ครีมสมุนไพรนาโนสำหรับดูแลภาวะเต้านมอักเสบแบบไม่แสดงอาการในโคนม [caption id="attachment_86112" align="aligncenter" width="500"] ดร.ปวีณา ดานะ และ ดร.ณัฎฐิกา แสงกฤช นักวิจัยทีมวิจัยนาโนเทคโนโลยีทางการแพทย์และสัตวแพทย์ นาโนเทค สวทช.[/caption] ดร.ปวีณา ดานะ นักวิจัยทีมวิจัยนาโนเทคโนโลยีทางการแพทย์และสัตวแพทย์ นาโนเทค สวทช. อธิบายว่า การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ Q-MAS มีจุดเริ่มต้นจากแนวคิดของ ดร.ณัฎฐิกา แสงกฤช นักวิจัยอาวุโส หัวหน้าโครงการได้เล็งเห็นถึงศักยภาพของบัวบก ขมิ้นชัน และไพลซึ่งเป็นสมุนไพรไทยที่มีสมบัติเด่นในการช่วยบรรเทาการอักเสบ ทีมวิจัยจึงได้นำสมุนไพรทั้งสามชนิดมาพัฒนาและยกระดับด้วยเทคโนโลยีอนุภาคนาโนไขมัน (lipid nanoparticles) เพื่อเพิ่มการซึมผ่านผิวหนังและนำส่งไปยังบริเวณที่เกิดพยาธิสภาพ ทำให้สารสำคัญจากสมุนไพรทั้ง 3 ออกฤทธิ์ได้มีประสิทธิภาพมากขึ้น "กลไกการทำงานของ Q-MAS คือการลดการอักเสบและลดความเสียหายจากอนุมูลอิสระภายในเซลล์ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการเกิดโรคเต้านมอักเสบ ผลการทดสอบในห้องปฏิบัติการพบว่า ผลิตภัณฑ์มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระและยับยั้งการอักเสบในเซลล์แมโครฟาจ (macrophage) ได้ ขณะเดียวกันยังไม่ก่อให้เกิดความเป็นพิษต่อเซลล์ไฟโบรบลาสต์ (fibroblast) ซึ่งเป็นเซลล์สำหรับใช้ประเมินความปลอดภัยต่อเซลล์เนื้อเยื่อด้วย" นอกจากการทดสอบในห้องปฏิบัติการ ทีมวิจัยยังได้ทดสอบการใช้งานผลิตภัณฑ์ Q-MAS กับโคนมจำนวน 164 ตัว ในฟาร์มโคนมจังหวัดลพบุรี สระบุรี และนครราชสีมาเรียบร้อยแล้ว ดร.ปวีณา อธิบายว่า ตามปกติหลังจากเกษตรกรรีดนมวัว จะมีการทดสอบคุณภาพน้ำนมด้วยวิธีต่าง ๆ หนึ่งในนั้นคือการตรวจคัดกรองภาวะเต้านมอักเสบแบบไม่แสดงอาการด้วยอุปกรณ์ California Mastitis Test (CMT) ซึ่งเป็นชุดทดสอบภาคสนามที่ใช้งานง่าย วิธีการคือผสมสารทดสอบกับตัวอย่างน้ำนมจากแต่ละเต้า แล้วสังเกตการเปลี่ยนแปลงของความหนืด หากน้ำนมจับตัวเป็นเจลหรือมีความหนืดเพิ่มขึ้นแสดงว่ามีจำนวนเซลล์โซมาติกสูงกว่าปกติ เป็นสัญญาณบ่งชี้ของการอักเสบที่เต้านม แม้โคนมจะยังไม่แสดงอาการผิดปกติให้เห็นชัดเจนก็ตาม "โดยทั่วไปหากพบโคนมมีภาวะเต้านมอักเสบในระยะไม่แสดงอาการ เกษตรกรมักดูแลรักษาโคนมด้วยการปรับปรุงสุขอนามัยการรีดนม เช่น การทำความสะอาดและฆ่าเชื้อหัวนมก่อนและหลังรีดนมตามแนวทางมาตรฐาน ส่วนการใช้ยาเฉพาะทางเพื่อรักษาภาวะดังกล่าวยังไม่เป็นที่แพร่หลาย ทั้งนี้เมื่อทีมวิจัยนำผลิตภัณฑ์ Q-MAS ไปให้เกษตรกรทดสอบใช้งานพบว่า สามารถลดปริมาณเซลล์โซมาติกในน้ำนมซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ถึงการเป็นโรคเต้านมอักเสบได้ ช่วยควบคุมภาวะการอักเสบได้ในระยะเริ่มต้น ลดความเสี่ยงโรคพัฒนาสู่ระยะลุกลามจนต้องรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ ซึ่งจะทำให้เกษตรกรสูญเสียรายได้จากการคัดทิ้งน้ำนมในช่วงเว้นระยะการใช้ยา" ปัจจุบันเทคโนโลยี Q-MAS พร้อมถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เชิงพาณิชย์ เพื่อเป็นนวัตกรรมทางเลือกในการดูแลสุขภาพโคนมอย่างยั่งยืน ผู้ประกอบการที่สนใจติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ฝ่ายพัฒนาธุรกิจและบริการโครงสร้างพื้นฐาน (BDIS) นาโนเทค สวทช. เบอร์โทรศัพท์ 0 2564 7100 เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ภัทรา สัปปินันทน์, นาโนเทค สวทช. และภาพจาก Shutterstock

สรุปใจความสำคัญ 1 ใน 4 ของประชากรโลกติดเชื้อวัณโรคแบบแฝง โดยร้อยละ 5-10 ของผู้ติดเชื้อมีโอกาสพัฒนาต่อไปเป็นระยะแสดงอาการที่สามารถแพร่เชื้อได้ การค้นหาผู้ป่วยวัณโรคควบคู่กับการค้นหากลุ่มเสี่ยงแบบเชิงรุกจึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญของการควบคุมโรค SERS-TB คือ เครื่องมือตรวจคัดกรองวัณโรคแฝง (Latent TB Infection) จากเลือดเพียง 1 หยด โดยใช้เทคโนโลยีตรวจวัดสัญญาณรามานหรือลายพิมพ์นิ้วมือของสารและ AI ทำให้ได้เป็นระบบตรวจคัดกรองที่ใช้เวลาตรวจเพียงประมาณ 30 นาทีเท่านั้น เครื่องมือ SERS-TB มีจุดเด่น คือ ใช้งานง่าย เคลื่อนย้ายสะดวก การวิเคราะห์ผลทำได้รวดเร็วและแม่นยำ ที่สำคัญคือผลิตได้ภายในประเทศไทย ทำให้ควบคุมราคาของผลิตภัณฑ์ได้ และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศได้เป็นอย่างดี ตั้งแต่ปี 2567 จนถึงปัจจุบัน ทีมวิจัยได้นำตัวอย่างเลือดของผู้เป็นวัณโรคแฝงและผู้ที่ไม่ติดโรคมาตรวจวัดสัญญาณรามาน และให้ AI เรียนรู้ความแตกต่างของรูปแบบสารแล้วมากกว่า 1,000 ตัวอย่าง โดย AI วิเคราะห์ผลได้แม่นยำกว่าร้อยละ 80 แล้ว ทั้งนี้ทีมตั้งเป้าหมายว่าจะเพิ่มความแม่นยำของการคัดกรองให้มากยิ่งขึ้นผ่านการปรับปรุงโมเดล AI การเพิ่มจำนวนข้อมูลตัวอย่าง และการควบคุมคุณภาพตัวอย่างส่งตรวจ ก่อนที่จะเตรียมการขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์การแพทย์ต่อไป ในวันที่เครื่องมือ SERS-TB ขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ได้สำเร็จ เครื่องมือนี้อาจไม่เพียงช่วยให้สถานพยาบาลไทยเข้าถึงอุปกรณ์การตรวจคัดกรองโรคเพื่อให้บริการแก่ประชาชนและผู้พำนักในประเทศได้อย่างทั่วถึงยิ่งขึ้น แต่จะยังเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเสริมให้การดำเนินงานค้นหากลุ่มเสี่ยงแบบเชิงรุกเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็ว สนับสนุนการก้าวสู่เป้าหมายยุติวัณโรคอย่างยั่งยืน วัณโรค (Tuberculosis: TB) เป็นโรคติดต่ออันตรายที่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Mycobacterium tuberculosis ที่แพร่กระจายผ่านละอองฝอยขนาดเล็กในอากาศ จากการที่ผู้ป่วยพูด ไอ จาม ทำให้ผู้อื่นที่สูดเอาละอองฝอยเข้าสู่ปอดมีโอกาสติดเชื้อได้ องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินว่า 1 ใน 4 ของประชากรโลกติดเชื้อวัณโรคแบบแฝง โดยร้อยละ 5-10 ของผู้ติดเชื้อมีโอกาสพัฒนาต่อไปเป็นระยะแสดงอาการที่สามารถแพร่เชื้อได้ หากผู้ป่วยไม่ได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสมและทันท่วงทีอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงจนถึงขั้นเสียชีวิต ดังนั้นการค้นหาผู้ป่วยวัณโรคควบคู่กับการค้นหากลุ่มเสี่ยงแบบเชิงรุกจึงเป็นยุทธศาสตร์สำคัญของการควบคุมโรค ทั้งนี้กลุ่มเสี่ยงที่ต้องเฝ้าระวังเป็นพิเศษ คือ ผู้ที่อยู่ใกล้ชิดผู้ป่วยวัณโรค ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และผู้สูงอายุ กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และศูนย์วิจัยโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ (RCEID) มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับกระทรวงสาธารณสุข โดยกรมควบคุมโรค และโรงพยาบาลในเขตสุขภาพที่ 7 พัฒนา “SERS-TB (เซอส์-ทีบี)” เทคโนโลยีตรวจคัดกรองวัณโรคแฝง ที่มีจุดเด่นคือใช้งานง่าย ตรวจแล้วรู้ผลเร็วภายใน 30 นาที เคลื่อนย้ายอุปกรณ์ไปปฏิบัติงานนอกสถานที่ได้สะดวกเหมาะแก่การปฏิบัติงานเชิงรุก ซึ่งได้รับการสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาจาก Open Philanthropy (โอเพน ฟิแลนโทรปี) องค์กรอิสระจากสหรัฐอเมริกา จากโจทย์ทางการแพทย์ สู่เครื่องมือใช้งานจริง ในปี 2560 กระทรวงสาธารณสุขได้กำหนดเป้าหมายที่จะยุติวัณโรค (End-TB) ในประเทศไทยภายในปี 2578 โดยตั้งเป้าลดอุบัติการณ์ผู้ป่วยรายใหม่และกลับเป็นซ้ำให้เหลือต่ำกว่า 10 รายต่อประชากรแสนคน อย่างไรก็ตามจนถึงปี 2566 ตัวเลขนี้ยังคงสูงถึงประมาณ 155 รายต่อประชากรแสนคน [caption id="attachment_85848" align="aligncenter" width="750"] ศ. ดร.เกียรติไชย ฟักศรี ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ (RCEID) และคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น[/caption] ศ. ดร.เกียรติไชย ฟักศรี ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยโรคติดเชื้ออุบัติใหม่ (RCEID) และคณบดีบัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น กล่าวว่า การที่ประเทศไทยจะบรรลุเป้าหมายยุติวัณโรคได้ หนึ่งในปัจจัยสำคัญ คือ การระบุตัวผู้ป่วยที่เป็นโรค และค้นหากลุ่มเสี่ยงแบบเชิงรุกให้ได้มากและเร็วที่สุด เนื่องจากวัณโรคเป็นโรคที่ติดต่อง่าย แต่รักษาให้หายขาดได้หากได้รับการวินิจฉัยและเข้าสู่กระบวนการรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก “อย่างไรก็ตามการตรวจด้วยวิธีมาตรฐาน เช่น การตรวจเลือดด้วยวิธี IGRA (อิกรา) และตรวจทางผิวหนังด้วยวิธี TST (ทีเอสที) ต้องใช้เวลาในการส่งเข้าห้องปฏิบัติการ หรือรอผลตรวจนาน 2–3 วันจึงจะรู้ผล รวมถึงมีค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างสูง ทำให้ระบบบริการดังกล่าวยังจำกัดอยู่ในโรงพยาบาลขนาดใหญ่และสถานพยาบาลที่มีความพร้อมเท่านั้น ประชากรส่วนใหญ่ในประเทศไทยจึงยังเข้าถึงการตรวจคัดกรองโรคได้ค่อนข้างยาก” จากปัญหาดังกล่าว คณะแพทยศาสตร์และ RCEID มหาวิทยาลัยขอนแก่น จึงได้ร่วมกับเนคเทค สวทช. พัฒนาเทคโนโลยีการตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่ตอบโจทย์บริบทประเทศไทยมาเป็นเวลากว่า 10 ปี จนได้เป็น SERS-TB ที่มีจุดเด่นตอบโจทย์การใช้คัดกรองโรคแบบเชิงรุก คือ อุปกรณ์ใช้งานง่าย เคลื่อนย้ายสะดวก การวิเคราะห์ผลทำได้รวดเร็วและแม่นยำด้วยระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่สำคัญคือผลิตได้ภายในประเทศไทย ทำให้ควบคุมราคาของผลิตภัณฑ์ได้และลดการพึ่งพาเทคโนโลยีจากต่างประเทศได้เป็นอย่างดี ศ. ดร.เกียรติไชย อธิบายว่า SERS-TB เป็นอุปกรณ์ตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่เนคเทค สวทช. รับหน้าที่พัฒนาอุปกรณ์และซอฟต์แวร์ประมวลผล ขณะที่คณะแพทยศาสตร์และ RCEID มหาวิทยาลัยขอนแก่น รับผิดชอบการกำหนดโจทย์วิจัย และการทดสอบประสิทธิภาพของเทคโนโลยี โดยได้รับการสนับสนุนจากโรงพยาบาลเครือข่ายในเขตสุขภาพที่ 7 ประกอบด้วยโรงพยาบาลร้อยเอ็ด โรงพยาบาลขอนแก่น โรงพยาบาลมหาสารคาม และโรงพยาบาลกาฬสินธุ์ “การวิจัยและพัฒนาประสบความสำเร็จในระดับห้องปฏิบัติการแล้ว อยู่ในขั้นตอนการทดสอบใช้งานจริงโดยบุคลากรทางการแพทย์ และการพัฒนาศักยภาพของโมเดล AI เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการวิเคราะห์ผลซึ่งจะเกิดขึ้นได้จากการมีตัวอย่างในการเรียนรู้ที่มากขึ้น โดยปัจจุบัน AI วิเคราะห์ผลการเป็นวัณโรคแฝงจากตัวอย่างเลือดเพียง 1 หยดได้ถูกต้องมากกว่าร้อยละ 80 แล้ว จึงคาดว่าจะขึ้นทะเบียน SERS-TB เป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ได้ใน 1–3 ปีข้างหน้า ภาพฝันที่ทีมวิจัยทุกคนอยากเห็น คือ บุคลากรสาธารณสุขทั้งแพทย์ พยาบาล และอาสาสมัคร นำเครื่องมือนี้ลงไปยังชุมชนที่มีความเสี่ยง ทำการตรวจคัดกรอง แจ้งผล และแจกจ่ายยาให้ผู้ติดเชื้อได้แล้วเสร็จภายในวันเดียว เพื่อลดความเสี่ยงที่ผู้ป่วยจะหลุดออกจากระบบ ไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที และก่อให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อในวงกว้าง" “SERS-TB” ตรวจวัณโรคแฝงด้วยเลือด 1 หยด SERS-TB คือ เทคโนโลยีตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่เกิดจากการผสานเทคโนโลยีตรวจวัดสัญญาณรามานหรือ “ลายพิมพ์นิ้วมือของสาร” และ AI เข้าด้วยกัน ทำให้ได้เป็นระบบตรวจคัดกรองวัณโรคแฝงที่ใช้เวลาตรวจเพียงประมาณ 30 นาที และใช้เลือดในการตรวจเพียง 1 หยดเท่านั้น [caption id="attachment_85849" align="aligncenter" width="750"] ดร.นพดล นันทวงศ์ นักวิจัย ทีมวิจัยกลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช. และหัวหน้าโครงการวิจัย[/caption] ดร.นพดล นันทวงศ์ นักวิจัย ทีมวิจัยกลุ่มวิจัยอุปกรณ์สเปกโทรสโกปีและเซนเซอร์ เนคเทค สวทช. และหัวหน้าโครงการวิจัย อธิบายว่า วิธีการตรวจประกอบด้วย 5 ขั้นตอน ขั้นแรก คือ เก็บเลือดจากผู้เข้ารับการตรวจ ขั้นที่สอง นำเลือดที่ได้มาหยดลงบนอุปกรณ์ไมโครฟลูอิดิกส์ที่พัฒนาโดยศูนย์เทคโนโลยีไมโครอิเล็กทรอนิกส์ (TMEC) สวทช. แล้วแยกสารด้วยเครื่องปั่นเหวี่ยง ก่อนดูดแยกเฉพาะส่วนพลาสมามาใช้งานต่อ ขั้นที่สามหยดพลาสมาลงบนชิปขยายสัญญาณรามาน (SERS chip) แล้วรอให้แห้ง ขั้นที่สี่ใช้อุปกรณ์ตรวจวัดสัญญาณรามานยิงแสงเลเซอร์ลงบนชิป เพื่อเก็บข้อมูลสัญญาณ และขั้นสุดท้ายใช้ AI แปลผลสัญญาณว่ามีความเป็นไปได้ว่า มีการติดเชื้อวัณโรคแฝงหรือไม่ โดยระบบจะจัดเก็บข้อมูลขึ้นสู่คลาวด์โดยอัตโนมัติ ตั้งแต่ปี 2567 จนถึงปัจจุบัน ทีมวิจัยได้นำตัวอย่างเลือดของผู้เป็นวัณโรคแฝงและผู้ที่ไม่ติดโรคมาตรวจวัดสัญญาณรามาน และให้ AI เรียนรู้ความแตกต่างของรูปแบบสารแล้วมากกว่า 1,000 ตัวอย่าง โดย AI วิเคราะห์ผลได้แม่นยำกว่าร้อยละ 80 แล้ว ดร.นพดล อธิบายว่า ปัจจุบันการพัฒนา SERS-TB อยู่ในขั้นตอนทดสอบภาคสนาม โดยได้รับการสนับสนุนจากโรงพยาบาลในเครือข่ายเขตสุขภาพที่ 7 ในการนำอุปกรณ์ไปใช้ตรวจเลือดที่เก็บใหม่ควบคู่กับการตรวจด้วยวิธีมาตรฐาน โดยหากผลลัพธ์ที่ได้ยังคงสูงในระดับเดียวกันหรือสูงกว่าการทดสอบด้วยเลือดที่ผ่านการเก็บตัวอย่างมานานหลักเดือนดังการทดสอบที่ผ่านมา ก็คาดว่าจะนำอุปกรณ์ SERS-TB ไปขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ได้เร็วยิ่งขึ้น ทั้งนี้ทีมตั้งเป้าหมายว่าจะเพิ่มความแม่นยำของการคัดกรองให้มากยิ่งขึ้นผ่านการปรับปรุงโมเดล AI การเพิ่มจำนวนข้อมูลตัวอย่าง และการควบคุมคุณภาพตัวอย่างส่งตรวจ ก่อนที่จะเตรียมการขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์การแพทย์ต่อไป เตรียมพร้อมสู่การใช้งานจริงในระบบสาธารณสุข แม้ SERS-TB จะผ่านการทดสอบในห้องปฏิบัติการจนได้ผลลัพธ์ที่น่าพึงพอใจแล้ว แต่อีกหนึ่งขั้นตอนที่มีความสำคัญไม่แพ้กัน คือ การทดสอบใช้งานโดยบุคลากรทางการแพทย์ซึ่งเป็นคนนำอุปกรณ์เหล่านี้ไปใช้ปฏิบัติงานจริง [caption id="attachment_85850" align="aligncenter" width="750"] นพ.ฐมฤกษ์ แสงเงิน แพทย์ชำนาญการพิเศษ ผู้อำนวยการคลินิกวัณโรค โรงพยาบาลร้อยเอ็ด และประธาน TB Service Plan เขตสุขภาพที่ 7[/caption] นพ.ฐมฤกษ์ แสงเงิน แพทย์ชำนาญการพิเศษ ผู้อำนวยการคลินิกวัณโรค โรงพยาบาลร้อยเอ็ด และประธาน TB Service Plan เขตสุขภาพที่ 7 กล่าวว่า ที่ผ่านมาโรงพยาบาลร้อยเอ็ดและโรงพยาบาลในเครือข่ายเขตสุขภาพที่ 7 ได้รับหน้าที่จัดส่งตัวอย่างเลือดพร้อมผลการทดสอบด้วยวิธีมาตรฐานให้ทีมวิจัยใช้เครื่องมือ SERS-TB ตรวจวัด เพื่อเก็บรูปแบบสัญญาณรามานและนำไปพัฒนาโมเดล AI สิ่งที่จะเพิ่มขึ้นมาในปีนี้ คือ โรงพยาบาลร้อยเอ็ดจะเริ่มนำอุปกรณ์ SERS-TB มาทดสอบใช้งานในสถานพยาบาลควบคู่กับการตรวจด้วยวิธีมาตรฐาน เพื่อประเมินประสิทธิภาพและความสะดวกในการใช้งานจริง ก่อนจัดส่งข้อมูลให้ผู้พัฒนาเทคโนโลยีนำไปปรับปรุงแก้ไขต่อไป การทำงานของทีม TB Service Plan เขตสุขภาพที่ 7 เป็นการทำงานแบบเชิงรุก ดังนั้นการมีเทคโนโลยีตรวจคัดกรองที่เหมาะสมทั้งด้านการใช้งานและราคา ถือเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญที่จะช่วยให้การดำเนินงานทำได้อย่างต่อเนื่อง และบรรลุเป้าหมายการยุติวัณโรคในพื้นที่ได้ นพ.ฐมฤกษ์ เล่าว่า ทีม TB Service Plan เขตสุขภาพที่ 7 ซึ่งประกอบด้วยบุคลากรทางการแพทย์และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ให้ความสำคัญอย่างยิ่งเรื่องการทำงานแบบเชิงรุก โดยทีมเริ่มจากการวิเคราะห์ฐานข้อมูลสุขภาพของผู้ป่วยวัณโรคเพื่อระบุกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่เป้าหมาย เช่น ผู้สัมผัสร่วมบ้าน ผู้สัมผัสใกล้ชิด ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้สูงอายุที่มีโรคร่วม ผู้ต้องขัง แรงงานข้ามชาติ เพื่อนำกลุ่มคนเหล่านี้เข้าสู่กระบวนการคัดกรองโรคอย่างเร่งด่วน หากพบผู้ที่มีแนวโน้มติดเชื้อ เจ้าหน้าที่จะซักประวัติ ประเมินอาการ และส่งตรวจตามแนวปฏิบัติทางการแพทย์โดยทันที “ดังนั้นหาก SERS-TB ผ่านการพัฒนาจนขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์การแพทย์ได้สำเร็จ ก็คาดว่าเทคโนโลยีนี้จะช่วยปลดล็อกการทำงานให้แก่ทีมได้เป็นอย่างมาก เพราะเทคโนโลยีนี้มีจุดเด่นที่ตอบโจทย์ คือ ใช้งานง่าย ขนย้ายสะดวก ที่สำคัญคือมีแนวโน้มที่จะมีต้นทุนการตรวจที่ต่ำกว่าวิธีมาตรฐาน ทำให้ประชาชนไทยและผู้พำนักในพื้นที่มีโอกาสเข้าถึงการตรวจคัดกรองโรคได้เพิ่มขึ้น” ในวันที่เครื่องมือ SERS-TB ขึ้นทะเบียนเป็นอุปกรณ์ทางการแพทย์ได้สำเร็จ เครื่องมือนี้อาจไม่เพียงช่วยให้สถานพยาบาลไทยเข้าถึงอุปกรณ์การตรวจคัดกรองโรคเพื่อให้บริการแก่ประชาชนและผู้พำนักในประเทศได้อย่างทั่วถึงยิ่งขึ้น แต่จะยังเป็นหนึ่งในเครื่องมือสำคัญที่ช่วยเสริมให้การดำเนินงานค้นหากลุ่มเสี่ยงแบบเชิงรุกเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและรวดเร็ว สนับสนุนการก้าวสู่เป้าหมายยุติวัณโรคอย่างยั่งยืน เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ฝ่ายประชาสัมพันธ์ สวทช., ภาพจาก Shutterstock, และภาพที่สร้างด้วย AI

สรุปใจความสำคัญ AI for University คือ โครงการฝึกอบรมเพื่อสร้างความตระหนักรู้การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาให้แก่อาจารย์ระดับอุดมศึกษาและเทียบเท่า ที่จัดโดย เนคเทค สวทช. กระทรวง อว. โดยการสนับสนุนจาก สป.อว. และบุคลากรจากสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วประเทศไทย ABDUL Uni (อับดุล ยูนิ) คือ แพลตฟอร์มนำร่องของโครงการ AI for University ที่เนคเทค สวทช. และพันธมิตรพัฒนาขึ้น เพื่อให้อาจารย์เข้าถึงแพลตฟอร์มการใช้ AI ในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ที่ทำได้ง่ายและสะดวก ช่วยปลดล็อกปัญหาคอขวดทั้งด้านทักษะการใช้งาน และค่าบริการ AI ABDUL Uni เป็นแพลตฟอร์มจัดการเรียนออนไลน์ (e-Learning) แบบเฉพาะบุคคล (adaptive learning) ที่สามารถสร้าง AI Agent เป็นผู้ช่วยสอนหรือ AI Tutor ตามโจทย์การเรียนรู้รายวิชาและเป้าหมายการพัฒนาทักษะผู้เรียนได้ ตั้งแต่ปี 2568 มีการจัดกิจกรรม AI for University นำร่องแล้วใน 5 ภูมิภาค มีอาจารย์เข้าร่วมแล้วกว่า 600 คน โดยอาจารย์ที่เข้าร่วมสะท้อนว่า ได้รับความรู้และแนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนเป็นอย่างดี ทำให้สามารถนำไปต่อยอดในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้และสร้าง AI Agent ให้เหมาะกับรายวิชาได้มากขึ้น ปัจจุบันปัญญาประดิษฐ์หรือ AI เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่นักศึกษาใช้ค้นคว้าข้อมูล สรุปเนื้อหา ไปจนถึงทำวิจัย อาจารย์ผู้สอนจึงต้องเร่งปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้ทันกับยุคสมัย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดกระบวนการสอน และสร้างรากฐานการใช้ประโยชน์จาก AI อย่างเหมาะสมให้แก่นักศึกษา กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ดำเนินโครงการ “AI for University” เพื่อฝึกอบรมสร้างความตระหนักรู้การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษาให้แก่อาจารย์ โดยนำร่องด้วย ABDUL Uni (อับดุล ยูนิ) แพลตฟอร์มจัดการเรียนออนไลน์แบบเฉพาะบุคคล พร้อมครูผู้ช่วยที่เป็น AI ทั้งนี้ในการดำเนินงานได้รับการสนับสนุนจากสำนักปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) และบุคลากรจากสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วประเทศไทย AI for University นำร่องแล้วด้วย ABDUL Uni AI for University เป็นโครงการที่เกิดขึ้นจาก สป.อว. ซึ่งเป็นผู้ดำเนินงานด้านการออกนโยบายการศึกษา ต้องการให้อาจารย์และนักศึกษาในระดับอุดมศึกษาเข้าถึงการใช้ประโยชน์ AI เพื่อยกระดับการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพและเท่าเทียม [caption id="attachment_85749" align="aligncenter" width="750"] ชัชวาล สังคีตตระการ วิศวกรอาวุโส ทีมวิจัยยุทธศาสตร์ทรานฟอร์เมชันด้วยปัญญาประดิษฐ์ เนคเทค สวทช.[/caption] ชัชวาล สังคีตตระการ วิศวกรอาวุโส ทีมวิจัยยุทธศาสตร์ทรานฟอร์เมชันด้วยปัญญาประดิษฐ์ เนคเทค สวทช. ผู้ดำเนินงานหลักโครงการ AI for University เล่าว่า ปัจจุบันแม้ AI จะเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของใครหลายคนแล้ว แต่การจะนำ AI มาใช้ยกระดับการจัดกระบวนการสอนอาจยังไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับอาจารย์ทุกคน เพราะนอกจากจะมีค่าใช้จ่ายที่อาจต้องแบกรับ การต้องเร่งเรียนรู้ฟังก์ชันการทำงาน และการประยุกต์ใช้ให้เข้ากับรูปแบบการเรียนการสอนที่มีอยู่เดิม ก็เป็นอุปสรรคสำคัญของการนำ AI ไปใช้ประโยชน์อย่างเต็มประสิทธิภาพ “เพื่อช่วยลดปัญหาดังกล่าว ทีมได้นำความเชี่ยวชาญด้าน AI มาพัฒนา ABDUL Uni แพลตฟอร์มสำหรับให้อาจารย์ใช้สร้างพื้นที่เรียนออนไลน์ในรูปแบบ e-learning ให้แก่นักศึกษา โดยมีฟังก์ชันสร้าง AI Agent หรือผู้ช่วยสอนที่เป็น AI สำหรับใช้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน โดยในแพลตฟอร์มนี้จะเรียกว่า AI Tutor ทั้งนี้หน้าที่สำคัญของ ABDUL Uni คือการเป็นพื้นที่ให้นักศึกษาได้เรียนรู้นอกเวลาด้วยตัวเองอย่างสะดวกจากทุกที่ ทุกเวลา และใช้เป็นพื้นที่จัดกิจกรรมเสริมภายในชั้นเรียนได้ด้วย” ไม่เพียงแต่พัฒนาแพลตฟอร์ม ที่ผ่านมาทีมวิจัยยังได้ขยายผลการใช้งานเทคโนโลยีผ่านอบรมเชิงปฏิบัติการ “การประยุกต์ใช้ AI ในการจัดการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษา” ให้แก่อาจารย์จากสถาบันแล้ว 5 ภูมิภาค รวมแล้วกว่า 600 คน เป็นที่เรียบร้อยแล้วในช่วงปี 2568–2569 โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก สป.อว. ABDUL Uni ใช้งานง่าย ได้ทุกที่ ทุกเวลา ระบบ ABDUL Uni เป็นเครื่องมือให้อาจารย์ประยุกต์ใช้ AI ร่วมกับการจัดการเรียนการสอน ดังนั้นทุกเครื่องมือจึงผ่านการออกแบบมาให้เรียนรู้และใช้งานได้ง่าย มีฟังก์ชันหลักคล้ายกับเครื่องมือที่อาจารย์และนักศึกษาใช้งานกันอยู่ทั่วไป เช่น Google Classroom, ChatGPT, Gemini ชัชวาล อธิบายการใช้งานว่า อาจารย์จะเริ่มจากการสร้างห้องเรียน นำเข้าสื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ และสร้าง AI Tutor เพื่อทำหน้าที่เป็นครูผู้ช่วยภายในห้องเรียน ขณะที่นักศึกษาจะสนทนากับ AI Tutor ได้ในรูปแบบเดียวกับการใช้งานระบบ Generative AI (AI รู้สร้าง) ทั่วไป แต่จุดที่แตกต่างออกไป คือ อาจารย์กำหนดขอบเขตการทำงานของ AI ให้เป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนดได้ เช่น เป็นผู้ช่วยสอนที่ช่วยทบทวนบทเรียนที่กำหนดและทดสอบความเข้าใจแบบเฉพาะบุคคลอิงตามระดับทักษะของผู้เรียน เป็นครูสอนภาษาต่างชาติที่ช่วยฝึกเรื่องการสื่อสารในประเด็นที่กำหนด เป็นบุคคลสมมติให้นักศึกษาฝึกสัมภาษณ์เก็บข้อมูลเชิงลึก โดยอาจารย์เข้าถึงการสนทนาของนักศึกษาทุกคนที่เข้าเรียนเพื่อเก็บข้อมูลไปวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาได้ “แม้การสร้าง AI Tutor จะใช้การเขียนพรอมต์ (prompt) ด้วยภาษาที่ใช้สื่อสารทั่วไปไม่จำเป็นต้องเขียนโค้ด แต่ความท้าทายที่อาจารย์ต้องเผชิญคือ การเขียน prompt เพื่อกำหนดบทบาทของ AI Tutor ให้มีความชัดเจนและเหมาะสม เพื่อให้ AI Tutor ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยสอนได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของรายวิชาและลักษณะการเรียนรู้ของผู้เรียนรายบุคคล รวมถึงสอดคล้องกับหลัก Bloom’s Taxonomy ที่ว่าด้วยการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ของผู้เรียน ตั้งแต่ระดับการจดจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การประเมิน ไปจนถึงการสร้างสรรค์ ในทุกขั้นตอนของการสร้างห้องเรียนและ AI Tutor จึงมีทีมงานผู้เชี่ยวชาญด้าน AI ของโครงการเป็นพี่เลี้ยงให้แก่ผู้เข้าอบรมอย่างใกล้ชิด” การฝึกฝนอย่างหนักตลอดการอบรมในโครงการนี้จะเป็นทักษะสำคัญให้อาจารย์ต่อยอดไปใช้กับเครื่องมือ Generative AI อื่น ๆ ได้ โดยไม่จำกัดเฉพาะแพลตฟอร์ม ABDUL Uni เท่านั้น ชัชวาล อธิบายต่อว่า ระบบยังมีแดชบอร์ดสำหรับแสดงข้อมูลการใช้งานในห้องเรียนในรูปแบบสถิติภาพรวม เช่น จำนวนนักศึกษาที่เข้าเรียนรู้ภายในห้องเรียน จำนวนการใช้งาน AI Tutor ด้านต่าง ๆ รวมถึงยังเปิดให้อาจารย์เข้าถึงข้อมูลบทสนทนาระหว่างนักศึกษากับ AI Tutor เพื่อนำข้อมูลเหล่านั้นไปใช้วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก และนำไปปรับกิจกรรมหรือรูปแบบการเรียนการสอนให้เหมาะสมยิ่งขึ้นต่อไปได้ เสียงสะท้อนจากผู้เข้าร่วมโครงการ จากการดำเนินโครงการ AI for University ใน 5 ภูมิภาค อาจารย์ผู้เข้าร่วมต่างสะท้อนตรงกันว่า AI คือ เทคโนโลยีที่กำลังเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาทั่วโลก อาจารย์ต้องปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงนี้โดยนำ AI เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน ขณะที่การสนับสนุนจากภาครัฐทั้งด้านนโยบาย งบประมาณ และการพัฒนากำลังคน จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยปลดล็อกปัญหาที่อาจารย์กำลังเผชิญได้เป็นอย่างดี และยังช่วยให้นักศึกษาได้รับการพัฒนาทักษะแห่งอนาคตที่สำคัญอย่างทันท่วงทีด้วย ดร.อานันท์ สีห์พิทักษ์เกียรติ ผู้อำนวยการศูนย์นวัตกรรมการสอนและการเรียนรู้ และอาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สะท้อนภาพการเข้ามาของ Generative AI ว่า กำลังเปลี่ยนบริบทการเรียนการสอนทั่วโลกอย่างชัดเจน อาจารย์จำเป็นต้องปรับแนวทางการสอนให้สอดคล้องกับผู้เรียนยุคใหม่ที่คุ้นเคยกับการใช้ AI เป็นเครื่องมือในชีวิตประจำวันมากขึ้น เพราะหากยังคงใช้รูปแบบการสอนเดิม อาจทำให้การจัดการเรียนการสอนไม่ตอบโจทย์การพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน “การจะขับเคลื่อนการใช้ AI จำเป็นต้องอาศัยองค์ประกอบร่วมกันแบบ 3P ได้แก่ ‘Platform’ แพลตฟอร์มที่เอื้อต่อการใช้งาน ‘People’ บุคลากรที่ผ่านการพัฒนาศักยภาพให้นำ AI ไปใช้ประโยชน์ได้จริง และ ‘Policy’ นโยบายที่มีการกำหนดทิศทางการพัฒนาและการนำไปใช้งานอย่างเหมาะสม โครงการ AI for University และแพลตฟอร์ม ABDUL Uni คือ สิ่งที่เข้ามาช่วยเติมเต็มในทุกมิติ ทั้งการสนับสนุนเครื่องมือ การพัฒนาทักษะของอาจารย์ และอีกหนึ่งปัจจัยคือการสนับสนุนด้านนโยบายซึ่งจะนำไปสู่การขับเคลื่อนได้อย่างยั่งยืน” ผศ.กิตติศักดิ์ กลิ่นหมื่นไวย หัวหน้าสาขาวิชาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล เสริมว่า AI เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการเรียนรู้ของนักศึกษา โดยเฉพาะการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล อย่างไรก็ตามนักศึกษาต้องตระหนักว่าบทบาทของ AI คือ เครื่องมือสนับสนุนไม่ใช่แหล่งความรู้ที่เชื่อถือได้ทั้งหมด ดังนั้นในมุมของผู้สอนจึงมองว่า ABDUL Uni คือหนึ่งในเครื่องมือที่เข้ามาตอบโจทย์เรื่องการออกแบบการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน โดยเฉพาะการคิดวิเคราะห์ ต่อยอด ตรวจสอบ วิพากษ์ และการสรุปผล ซึ่งจำเป็นต่อทั้งการเรียน การทำงาน และการใช้ชีวิต ปัจจุบันคณะทำงานโครงการ AI for University ยังคงเดินหน้าขยายการดำเนินงานทั้งการพัฒนาทักษะบุคลากรทางการศึกษา การขยายความสามารถในการรองรับจำนวนผู้ใช้งานของแพลตฟอร์ม รวมถึงการเพิ่มเทคโนโลยีและหลักสูตรใหม่ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่เสมอ อย่างไรก็ตามโครงการนี้จะเดินต่อไปอย่างยั่งยืนไม่ได้หากขาดการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากภาครัฐ ทั้งนี้เป้าหมายสำคัญสุดของโครงการคือ การเป็นหนึ่งในแรงสนับสนุนการพัฒนาทักษะบุคลากรไทย โดยเฉพาะเยาวชนรุ่นใหม่ที่กำลังเติบโตไปเป็นผู้กำหนดทิศทางขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศ สำหรับอาจารย์ที่สนใจใช้งานแพลตฟอร์ม ABDUL Uni ติดต่อได้ที่ abdul-uni@nectec.or.th หรือติดตามการเปิดรับสมัครเข้าร่วมกิจกรรมได้ที่เฟซบุ๊ก AI Thailand Community เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย เนคเทค สวทช.

สรุปใจความสำคัญ Turrica ผลิตภัณฑ์สมานแผลสำหรับสุนัขจากสมุนไพรไทยบัวบกและขมิ้นชัน พัฒนาโดย นาโนเทค สวทช. ด้วยเทคโนโลยี นาโนอิมัลชัน (Nano-emulsion) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการนำส่งสารสำคัญเข้าสู่เซลล์ ช่วยลดการอักเสบ ต้านอนุมูลอิสระ และส่งเสริมการสมานแผล สารสำคัญจากบัวบก (Asiaticoside, Madecassoside) ช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจนและการฟื้นฟูเนื้อเยื่อ ขณะที่ขมิ้นชัน (Curcumin) มีคุณสมบัติลดการอักเสบและต้านอนุมูลอิสระ ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้น เหมาะสำหรับการดูแลบาดแผลและปัญหาผิวหนังในสุนัข ผลการทดสอบระดับเซลล์พบว่า Turrica มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ บรรเทาการอักเสบ ช่วยสมานแผล และไม่ก่อความเป็นพิษต่อเซลล์ สะท้อนศักยภาพของนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ดูแลแผลสัตว์เลี้ยงจากสมุนไพรไทย ที่พร้อมต่อยอดสู่การใช้งานและการผลิตเชิงพาณิชย์ หนึ่งในอาการทางคลินิกที่พบในสุนัขได้บ่อยครั้ง และเจ้าของสังเกตเห็นได้ง่ายคือบาดแผล เช่น แผลถลอก ผิวหนังอักเสบ เจ้าของส่วนใหญ่มักมีผลิตภัณฑ์สำหรับดูแลบาดแผลเบื้องต้นติดบ้านไว้เสมอ โดยในปัจจุบันผลิตภัณฑ์สมานแผลจากสมุนไพรก็เป็นหนึ่งในผลิตภัณฑ์ทางเลือกที่เจ้าของหันมาให้ความสนใจมากยิ่งขึ้น เพราะเล็งเห็นว่าจะช่วยลดการสัมผัสสารเคมี และเป็นการดูแลสัตว์เลี้ยงอย่างอ่อนโยนกว่ายาที่มีสารเคมีเป็นส่วนประกอบหลัก กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนา “Turrica (เทอริกา)” ผลิตภัณฑ์สมานแผลสำหรับสุนัขจากสมุนไพรไทย 2 ชนิด คือ บัวบกและขมิ้นชัน มีจุดเด่นคือ นำส่งสารสำคัญเข้าสู่เซลล์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ และช่วยสมานแผล [caption id="attachment_85668" align="aligncenter" width="450"] สพ.ญ. ดร.ปรารถนา ตัญญะปัญญาชน และดร.ณัฎฐิกา แสงกฤช นาโนเทค สวทช.[/caption] สพ.ญ. ดร.ปรารถนา ตัญญะปัญญาชน นักวิจัยทีมวิจัยนาโนเทคโนโลยีทางการแพทย์ และสัตวแพทย์ จากนาโนเทค สวทช. อธิบายว่า การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ Turrica (เทอริคา) มีจุดเริ่มต้นจากแนวคิดของ ดร.ณัฎฐิกา แสงกฤช นักวิจัยอาวุโสผู้ริเริ่มโครงการได้เล็งเห็นถึงศักยภาพของบัวบกและ ขมิ้นชัน ซึ่งเป็นสมุนไพรไทยที่มีสมบัติเด่นในการช่วยบรรเทาการอักเสบและช่วยเรื่องการสมานแผล ทีมวิจัยจึงได้นำสมุนไพรทั้งสองชนิดมาพัฒนาและยกระดับด้วยเทคโนโลยีนาโนอิมัลชัน (nano-emulsion) เพื่อเพิ่มการซึมผ่านของตัวยาเข้าสู่เซลล์ ทำให้สารสำคัญจากบัวบกและขมิ้นชันออกฤทธิ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น [caption id="attachment_85666" align="aligncenter" width="450"] บัวบกและขมิ้นชัน[/caption] “บัวบกมีสารสำคัญที่โดดเด่น ได้แก่ เอเชียติโคไซด์ (asiaticoside) และมาเดแคสโซไซด์ (madecassoside) ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยกระตุ้นการสร้างคอลลาเจน พร้อมทั้งส่งเสริมการไหลเวียนของเลือด ทำให้แผลสมานตัวเร็วขึ้น ส่วนขมิ้นชันมีสารสำคัญที่โดดเด่น ได้แก่ เคอร์คิวมิน (curcumin) มีฤทธิ์ในการลดการอักเสบและต้านอนุมูลอิสระ ส่งเสริมให้แผลหายเร็วขึ้นเช่นกัน ทีมวิจัยจึงได้ประยุกต์เอาเทคโนโลยีนาโนอิมัลชันมาเพิ่มประสิทธิภาพของสารสำคัญทั้ง 3 ชนิด จนได้เป็นผลิตภัณฑ์ Turrica ที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ลดการอักเสบ และเร่งการสมานแผล โดยออกแบบผลิตภัณฑ์ให้อยู่ในรูปแบบสเปรย์เพื่อความสะดวกในการใช้งาน ผลิตภัณฑ์ Turrica ผ่านการทดสอบฤทธิ์ในระดับเซลล์เรียบร้อยแล้ว ผลิตภัณฑ์มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ บรรเทาการอักเสบ และช่วยสมานแผลได้อย่างมีประสิทธิภาพ ไม่ก่อให้เกิดความเป็นพิษต่อเซลล์แมคโครฟาจ (macrophage) และเซลล์ไฟโบรบลาสต์ (fibroblast) ซึ่งเป็นเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบและการซ่อมแซมเนื้อเยื่อของร่างกาย โดยในการทดสอบทีมได้เลือกใช้เซลล์ไฟโบรบลาสต์ที่เป็นเซลล์ของสุนัขเพื่อให้ผลที่ได้มีความใกล้เคียงกับการใช้งานจริงมากที่สุดด้วย” ผลิตภัณฑ์ Turrica ที่ทีมวิจัยพัฒนาสามารถผลิตด้วยเครื่องจักรมาตรฐานที่มีใช้งานทั่วไปภายในประเทศไทย ดังนั้นผู้ประกอบการไทยจึงสามารถเข้าถึงการผลิตและจำหน่ายเชิงพาณิชย์ได้สะดวก ปัจจุบันทีมวิจัยได้จดอนุสิทธิบัตรสูตรการผลิตผลิตภัณฑ์เรียบร้อยแล้ว และวางแผนพัฒนาต่อยอดไปสู่ผลิตภัณฑ์รูปแบบอื่น ๆ ต่อไป สพ.ญ. ดร.ปรารถนา อธิบายต่อว่า ทีมวิจัยมีแผนที่จะพัฒนาผลิตภัณฑ์ในรูปแบบอื่นๆ เช่น เจลทาแผล และแผ่นฟิล์มแปะแผล ทั้งนี้ก็เพื่อเพิ่มทางเลือกในการใช้งานให้เหมาะสมกับพฤติกรรมและลักษณะการดูแลของสัตว์เลี้ยงแต่ละตัวมากยิ่งขึ้น ทั้งสำหรับสัตวแพทย์และเจ้าของสุนัข สำหรับผู้ประกอบการที่สนใจรับถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตผลิตภัณฑ์ Turrica ในรูปแบบสเปรย์ หรือร่วมทำวิจัยต่อเนื่องทั้งการทดสอบเชิงคลินิกและการพัฒนาผลิตภัณฑ์รูปแบบอื่น ๆ สามารถติดต่อทีมวิจัยได้แล้วตั้งแต่วันนี้ “ทีมวิจัยยังคงมองหาการสนับสนุนจากทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อการทำวิจัยต่อยอดให้ผลิตภัณฑ์มีความหลากหลาย ตอบโจทย์ความต้องการของตลาดสุขภาพและการแพทย์ของสัตว์เลี้ยงซึ่งมีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื่องทั้งในประเทศไทยและต่างประเทศต่อไป” สำหรับผู้ประกอบการที่สนใจ ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ ฝ่ายพัฒนาธุรกิจและบริการโครงสร้างพื้นฐาน (BDIS) นาโนเทค สวทช. เบอร์โทรศัพท์ 0 2564 7100 เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช. อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ภาพประกอบโดย ภัทรา สัปปินันทน์