Small Modular Reactor, SMR

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ยุคใหม่ ติดตั้งง่าย ใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย ประหยัดต้นทุน

กระแสการมุ่งสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ (Net Zero) ทำให้หลายประเทศต้องปรับระบบพลังงานไปสู่แหล่งพลังงานสะอาดที่ปล่อยคาร์บอนต่ำ อย่างไรก็ตามความท้าทายสำคัญคือการผลิตพลังงานให้เพียงพอและต่อเนื่อง โดยเฉพาะในภาคอุตสาหกรรมที่ต้องใช้ทั้งไฟฟ้าและความร้อน พลังงานนิวเคลียร์จึงเป็นทางเลือกหนึ่งที่ตอบโจทย์ดังกล่าว และเริ่มปรากฏอยู่ในแผนพลังงานของหลายประเทศ รวมถึงประเทศไทยด้วย

เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์แบบโมดูลาร์ขนาดเล็ก (Small Modular Reactor: SMR) เป็นเทคโนโลยีนิวเคลียร์ยุคใหม่ที่มีกำลังการผลิตประมาณ 10–300 เมกะวัตต์ไฟฟ้า ออกแบบเป็นระบบโมดูลาร์ที่แยกเป็นหลายโมดูลในเครื่องเดียว และใช้เทคโนโลยีเครื่องปฏิกรณ์น้ำมวลเบาที่มีการใช้งานมายาวนาน จึงพัฒนาต่อยอดได้อย่างมีประสิทธิภาพและใช้กฎระเบียบในการกำกับดูแลที่มีอยู่เดิมได้

จุดแข็งของเทคโนโลยี SMR คือ ระบบโมดูลาร์ที่ผลิตชิ้นส่วนจากโรงงานและนำมาประกอบติดตั้งหน้างาน จึงช่วยให้ติดตั้งได้อย่างรวดเร็ว ลดต้นทุนในระยะยาว อีกทั้งการออกแบบให้มีระบบความปลอดภัยแบบแพสซีฟ ที่ใช้แรงโน้มถ่วงในการขับเคลื่อน และมีความซับซ้อนของระบบลดลง ส่งผลให้ควบคุมเหตุฉุกเฉินและวางแผนการลงทุนได้ง่ายกว่าโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดใหญ่ ด้านการใช้ประโยชน์ นอกจากใช้ผลิตไฟฟ้าแล้วยังใช้ผลิตความร้อนคุณภาพสูง ผลิตน้ำจืด หรือใช้ผลิตไฟฟ้าควบคู่กับพลังงานทดแทนอื่น เช่น พลังงานแสงอาทิตย์ได้ด้วย

สำนักงานพลังงานสากล (International Energy Agency) หรือ ไออีเอ (IEA) ระบุว่าในปีที่ผ่านมาพลังงานนิวเคลียร์มีการใช้งานสูงสุดเป็นประวัติการณ์ และยังมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น โดยเทคโนโลยี SMR ช่วยเพิ่มโอกาสให้ประเทศใหม่เข้าถึงเทคโนโลยีแบบนี้ได้มากขึ้น ปัจจุบันมี SMR ที่เดินเครื่องแล้ว 2 แห่ง คือ HTR-PM ของจีน และ KLT-40S ของรัสเซีย ขณะที่หลายประเทศได้ลงนามสัญญาการพัฒนาเทคโนโลยีนี้ โดยคาดว่าจะเดินเครื่องอย่างช้าต้นทศวรรษหน้า เช่น สหรัฐอเมริกา เกาหลี สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส แคนาดา โรมาเนีย สวีเดน อุซเบกิสถาน ส่วนในอาเซียนมีอินโดนีเซีย มาเลเซีย และสิงคโปร์

ในประเทศไทย การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ได้บรรจุเทคโนโลยี SMR ไว้ในแผนวิสาหกิจ 5 ปี และมีหน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่สนใจเทคโนโลยีนี้เช่นกัน ขณะที่คณะกรรมาธิการการพลังงานของวุฒิสภาก็กำลังผลักดันให้มีการขับเคลื่อนในเชิงนโยบาย สวทช. มีความร่วมมือกับทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงเป็นสมาชิกของ Hub of Talent ด้าน SMR และยังร่วมวิจัยกับหลายมหาวิทยาลัย ทั้งด้านการพัฒนาเทคโนโลยี การทำความเข้าใจการรับรู้เรื่อง SMR ของประชาชน การสร้างการมีส่วนร่วมกับผู้มีส่วนได้เสียอย่างเหมาะสม และการประเมินความพร้อมเชิงเทคโนโลยี