CO2–Mineralized Concrete, CMC

คอนกรีตที่กักเก็บคาร์บอน แทนที่จะปล่อยคาร์บอน

อุตสาหกรรมคอนกรีตและปูนซีเมนต์ เป็นหนึ่งในแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลักของโลก โดยเฉพาะกระบวนการผลิตปูนเม็ดซึ่งต้องเผาหินปูนที่อุณหภูมิสูง ทำให้เกิดการปล่อย CO2 ทั้งจากปฏิกิริยาเคมีและการใช้พลังงาน สำหรับประเทศไทย ภาคอุตสาหกรรมซีเมนต์มีสัดส่วนการปล่อย CO2 สูงถึง 51% ของปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากภาคการผลิต

ในบริบทของเศรษฐกิจโลกปัจจุบัน มาตรการด้านสิ่งแวดล้อม เช่น CBAM ของสหภาพยุโรป และมาตรฐาน ESG ได้กลายเป็นกติกาใหม่ ทำให้ภาคอุตสาหกรรมต้องปรับตัวเพื่อลดคาร์บอนฟุตพรินต์ เทคโนโลยีการดักจับและใช้ประโยชน์จากคาร์บอน (Carbon Capture and Utilization, CCU) จึงเข้ามามีบทบาทสำคัญ โดยเฉพาะแนวคิด “CO2-mineralized concrete” หรือคอนกรีตที่มีการนำ CO2 ที่ดักจับได้กลับมาใช้เป็นวัตถุดิบ

การผลิตคอนกรีตโดยทั่วไปต้องมีการผลิตปูนเม็ดซึ่งปล่อย CO2 สูงมาก แต่เทคโนโลยีนี้จะดักจับ CO2 จากก๊าซไอเสียอุตสาหกรรม แล้วนำมาทำปฏิกิริยากับแคลเซียม (Ca²⁺) จนเกิดเป็นแคลเซียมคาร์บอเนต (CaCO3) เพื่อใช้เป็นส่วนผสมในคอนกรีตทดแทนการใช้ปูนเม็ด โดยทำได้หลายวิธี ทั้งการฉีด CO2 ลงในคอนกรีตระหว่างผสม การบ่มคอนกรีตด้วย CO2 หรือการผลิต CaCO3 ล่วงหน้าก่อนนำไปผสม ช่วยลดการใช้ปูนเม็ด และยังช่วยกักเก็บคาร์บอนไว้ในโครงสร้างของคอนกรีตอย่างถาวร ส่งผลให้คาร์บอนฟุตพรินต์ของวัสดุก่อสร้างลดลง และอาจพัฒนาไปสู่คอนกรีตคาร์บอนลบ (carbon negative concrete) ได้ ในกรณีที่ใช้ร่วมกับแนวทางอื่น เช่น การใช้พลังงานทดแทน และการใช้ของเสียอุตสาหกรรมเป็นแหล่ง Ca2+

ปัจจุบันเทคโนโลยีการผลิต CMC เริ่มมีการใช้งานจริงในระดับอุตสาหกรรมแล้ว โดยเฉพาะการฉีด CO2 ระหว่างการผสมคอนกรีต และการบ่มคอนกรีตด้วย CO2 ในอุตสาหกรรมคอนกรีตสำเร็จรูป (precast) ซึ่งลดคาร์บอนฟุตพรินต์ได้ 20-50% โดยตลาดคอนกรีตที่ผสานเทคโนโลยีการดักจับคาร์บอนคาดว่าจะมีมูลค่าประมาณ 7,200 ล้านดอลลาร์สหรัฐภายใน ค.ศ. 2033 และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยต่อปี (CAGR) สูงถึง 19.5%

ประเทศไทยมีศักยภาพสูงในการพัฒนาเทคโนโลยีนี้ เนื่องจากมีทั้งอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ขนาดใหญ่และความต้องการใช้วัสดุก่อสร้างจำนวนมาก ภาคเอกชนเริ่มปรับตัวเพื่อลดคาร์บอนฟุตพรินต์ ขณะที่หน่วยงานวิจัยอย่าง สวทช. มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเทคโนโลยี CCU การใช้ของเสียอุตสาหกรรมเป็นวัตถุดิบ และการผลักดันมาตรฐานวัสดุก่อสร้างใหม่

แม้ยังมีข้อจำกัดด้านต้นทุนและโครงสร้างพื้นฐาน แต่คอนกรีตจาก CO2 ที่ดักจับได้ถือเป็นหนึ่งในนวัตกรรมสำคัญที่จะช่วยเปลี่ยนอุตสาหกรรมก่อสร้างให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น และเป็นก้าวสำคัญของประเทศไทยในการมุ่งสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำในอนาคต