สวทช. ร่วมพันธมิตรผลักดันวางจำหน่าย “ชุดตรวจคัดกรองโรคไต” ในร้านยา 3,000 แห่งทั่วประเทศ

สรุปใจความสำคัญ

• นาโนเทค สวทช. พัฒนา “ชุดตรวจคัดกรองโรคไต” ชนิดตรวจได้ง่ายด้วยตนเอง รู้ผลภายใน 5–15 นาที มุ่งให้ประชาชนได้เข้าถึงโอกาสในการตรวจพบความเสี่ยงการเป็นโรคไตได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
• ปัจจุบันได้มีการถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตชุดตรวจโรคไตให้แก่บริษัทเอกชนไทยแล้ว 3 แห่ง โดยมีการผลิตและจำหน่ายแล้วในชื่อผลิตภัณฑ์ Kitnee, KidnyCheck และ RenACC
• ที่ผ่านมา นาโนเทค สวทช. ได้ร่วมกับพันธมิตรขยายผลการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับโรคไตและการตรวจคัดกรองโรคมาโดยตลอด โดยมีผู้ที่ได้รับการตรวจคัดกรองแล้วมากกว่า 1 แสนคน
• ล่าสุดได้ร่วมกับบริษัทอรินแคร์ จำกัด ในการกระจายการวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุดตรวจโรคไตไปสู่ร้านขายยา 3,000 แห่งทั่วประเทศภายในปีนี้ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงชุดตรวจได้ง่ายและหันมาดูแลสุขภาพแบบเชิงรุกกันมากขึ้น

องค์การอนามัยโลก (WHO) เผย 1 ใน 10 ของประชากรโลกมีอาการไตทำงานผิดปกติ ขณะที่ประเทศไทยคือ 1 ใน 5 ประเทศที่มีจำนวนผู้ป่วยโรคไตสูงสุด และต้องเสียค่าใช้จ่ายเพื่อดูแลรักษาผู้ป่วยเฉพาะโรคไตสูงถึงเกือบ 3 หมื่นล้านบาทต่อปี

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (นาโนเทค) และแผนงานนวัตกรรมชุดตรวจรวดเร็ว สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนาชุดตรวจคัดกรองโรคไตชนิดตรวจคัดกรองได้ด้วยตัวเอง เพื่อให้ประชาชนได้รู้ทันความผิดปกติของไตตั้งแต่ระยะเริ่มต้น หรือระยะที่ชะลอความเสี่ยงการเป็นโรคไตเรื้อรังระยะรุนแรงได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภค โดยนาโนเทค สวทช. ได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตชุดตรวจดังกล่าวให้แก่บริษัทเอกชนไทยแล้ว 3 แห่ง และล่าสุดได้ร่วมกับบริษัทอรินแคร์ จำกัด ในการขยายการวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์สู่ร้านขายยา 3,000 แห่งทั่วประเทศภายในปีนี้

ชุดตรวจคัดกรองโรคไต ตรวจง่าย รู้ผลใน 15 นาที

สาเหตุที่ประชาชนส่วนใหญ่เข้ารับการคัดกรองโรคไตล่าช้าเนื่องมาจากโรคไตเป็นโรคที่มักไม่แสดงอาการผิดปกติในระยะเริ่มต้น ประกอบกับการตรวจคัดกรองมีราคาค่าใช้จ่ายที่ค่อนข้างสูง และการเข้ารับการตรวจต้องใช้เวลาค่อนข้างมาก ทั้งจากเวลาที่ต้องใช้ในสถานพยาบาลและการเดินทาง ด้วยเหตุนี้นาโนโทค สวทช. จึงได้พัฒนา “ชุดตรวจคัดกรองโรคไต ชนิดตรวจง่าย รู้ผลใน 15 นาที”

ดร.เดือนเพ็ญ จาปรุง ผู้อำนวยการขับเคลื่อนแผนงานนวัตกรรมชุดตรวจ สวทช. อธิบายว่า ชุดตรวจโรคไตเป็นผลงานการวิจัยที่นำโดย ดร.สาธิตา ตปนียากร นักวิจัยทีมวิจัยวัสดุตอบสนองระดับนาโนและการวินิจฉัย นาโนเทค สวทช. โดยชุดตรวจเป็นแถบตรวจปัสสาวะที่มีขั้นตอนการตรวจ 3 ขั้น ขั้นแรกคือเก็บตัวอย่างปัสสาวะ ขั้นที่สองนำตัวอย่างปัสสาวะหยดลงช่องหยดสารบนแถบตรวจ 3–4 หยด ขั้นที่สามรอผลการตรวจประมาณ 5–15 นาที แล้วอ่านผลจากแถบสีที่ปรากฏ หากผู้ตรวจมีปริมาณอัลบูมินเจือปนในปัสสาวะเกิน 20 ไมโครกรัมต่อมิลลิลิตร ชุดตรวจจะขึ้นแถบสีแดง 1 ขีดที่ตัว C หมายถึงมีความเสี่ยงในการเป็นโรคไต ควรเข้าพบแพทย์เพื่อตรวจยืนยันด้วยวิธีมาตรฐาน และรับคำแนะนำการปรับพฤติกรรมและการรักษาที่เหมาะสมอย่างทันท่วงที

ปัจจุบันทีมวิจัยได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตชุดตรวจโรคไตให้แก่บริษัทเอกชนไทยแล้ว 3 แห่ง โดยมีการผลิตและจำหน่ายแล้วในชื่อผลิตภัณฑ์ Kitnee, KidnyCheck และ RenACC

ดร.เดือนเพ็ญ อธิบายต่อว่า นอกจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์นวัตกรรมและถ่ายทอดเทคโนโลยีให้แก่เอกชน อีกหนึ่งภารกิจสำคัญของแผนงานนวัตกรรมชุดตรวจ สวทช. คือ การทำให้ประชาชนไทยเข้าถึงนวัตกรรมนี้ได้ง่าย เพื่อให้เกิดการใช้ประโยชน์จริง ที่ผ่านมาตั้งแต่ปี 2566 ทีมวิจัยได้ร่วมกับสมาคมโรคไตแห่งประเทศไทย ผู้ประกอบการที่รับถ่ายทอดเทคโนโลยี และหน่วยงานพันธมิตร เช่น โครงการป้องกันและชะลอโรคไตในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (CKDNET) , มหาวิทยาลัยขอนแก่น, สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.), สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข (สวรส.), หน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถการแข่งขัน (บพข.), สมาคมเพื่อนโรคไต, กรมควบคุมโรค และบริษัทเอกชนที่รับถ่ายทอดเทคโนโลยี ขยายผลการสร้างความตระหนักรู้เกี่ยวกับโรคไตและการตรวจคัดกรองโรคมาโดยตลอด โดยมีผู้ที่ได้รับการตรวจคัดกรองแล้วมากกว่า 1 แสนคน

“ล่าสุดแผนงานนวัตกรรมชุดตรวจรวดเร็ว สวทช. ได้ทำความร่วมมือกับบริษัทอรินแคร์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทขายส่งยาและเวชภัณฑ์ให้แก่ร้านขายยาทั่วประเทศ ในการขยายการวางจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุดตรวจโรคไตทั้ง 3 แบรนด์ สู่ร้านขายยา 3,000 แห่งทั่วประเทศภายในปีนี้ เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงการตรวจคัดกรองโรคไตได้ง่ายยิ่งขึ้น มุ่งเป้าลดจำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะรุนแรงในประเทศไทย โดยเฉพาะผู้ป่วยในระยะ 5 ที่ต้องรับการรักษาด้วยการบำบัดไต เช่น ฟอกเลือด ล้างไตทางช่องท้อง หรือปลูกถ่ายไต”

ซื้อชุดตรวจโรคไตได้จากร้านขายยา 3,000 แห่งภายในปีนี้

แม้ประเทศไทยจะมีร้านขายยามากกว่า 10,000 ร้าน แต่การจะส่งชุดตรวจโรคไตไปจำหน่ายยังร้านขายยาทั่วประเทศไม่ใช่เรื่องที่ทำได้ง่าย หากขาดตัวแทนจำหน่ายที่ทำหน้าที่สร้างการรับรู้เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ และจัดส่งสินค้าไปจำหน่ายยังร้านขายยาต่าง ๆ

ธีระ กนกกาญจนรัตน์ ผู้ร่วมก่อตั้งและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทอรินแคร์ จำกัด เล่าว่า บริษัทอรินแคร์เป็นบริษัทขายส่งยาและเวชภัณฑ์ที่มีเป้าหมายการดำเนินงาน คือ การทำให้ประชาชนเข้าถึงการคัดกรองโรคและซื้อยาที่จำเป็นได้ง่ายและรวดเร็ว บริษัทจึงมีระบบบริการเภสัชกรรมดิจิทัลสำหรับรับคำสั่งซื้อและบริหารการกระจายสินค้าสู่ร้านขายยาทั่วประเทศ โดยปัจจุบันบริษัทมีร้านยาอยู่ในเครือข่ายมากกว่า 6,000 แห่ง

“จากความพร้อมดังกล่าว บริษัทจึงได้ทำข้อตกลงร่วมกับนาโนเทค สวทช. และบริษัทผู้รับถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตชุดตรวจคัดกรองโรคไต ในการเป็นผู้กระจายสินค้าไปวางจำหน่ายยังร้านขายยาเครือข่าย โดยเริ่มต้นจาก 3,000 แห่งภายในปีนี้ พร้อมด้วยการจัดกิจกรรมให้ความรู้เกี่ยวกับชุดตรวจแก่เภสัชกรเครือข่าย เพราะเภสัชกรประจำร้านยาที่ตั้งอยู่ในแต่ละชุมชนคือที่พึ่งแรกของประชาชนในยามเจ็บป่วย เป็นคนที่ทำหน้าที่ทั้งคัดกรองโรค แนะนำยา และช่วยส่งต่อการรักษาไปยังสถานพยาบาล”

ภญ.เพ็ญทิพา แก้วเกตุทอง นายกสมาคมเภสัชกรชุมชน (ประเทศไทย) กล่าวเสริมว่า โรคไตคือหนึ่งในโรคที่เภสัชกรไทยให้ความสำคัญอย่างมาก และมักใช้การพูดคุยเพื่อช่วยประเมินความเสี่ยงให้แก่คนไข้ที่เข้ามาซื้อยา โดยเฉพาะคนไข้ที่เป็นโรคไม่ติดต่อเรื้อรังหรือ NCDs (เช่น โรคเบาหวาน, โรคความดันโลหิตสูง), คนไข้ที่มีน้ำหนักตัวเกิน, คนไข้ที่รับประทานยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์หรือ NSAIDs (เช่น ibuprofen, diclofenac, naproxen) ยาสมุนไพร และยาลูกกลอนเป็นประจำ รวมถึงคนไข้ที่มีพฤติกรรมการบริโภคหวานและเค็มมากเกินปริมาณที่เหมาะสม โดยหากประเมินแล้วพบว่ามีความเสี่ยงเภสัชกรจะช่วยแนะนำการปรับพฤติกรรมและการใช้ยา รวมถึงแนะนำให้เข้ารับการตรวจโรคเพิ่มเติมที่สถานพยาบาล

“การที่นาโนเทค สวทช. ร่วมกับหน่วยงานพันธมิตรพัฒนาชุดตรวจคัดกรองโรคไตที่ตรวจได้ง่าย รวดเร็ว มีราคาจับต้องได้ รวมถึงมีการกระจายการจำหน่ายไปยังร้านยาที่ตั้งอยู่ตามชุมชนต่าง ๆ ทั่วประเทศ จะช่วยให้การคัดกรองโรคทำได้รวดเร็วและแม่นยำมากขึ้น เพิ่มโอกาสให้ผู้ป่วยตระหนักถึงความผิดปกติของไตตนเองได้ตั้งแต่ระยะต้น เพราะโดยทั่วไปผู้ป่วยมักรับรู้ถึงความผิดปกติของไตตนเองได้ในระยะที่ 3–4 หรือระยะที่ไตมีอัตราการกรองลดลงค่อนข้างมากแล้ว ซึ่งจำเป็นต้องรักษาด้วยยาและเข้าพบแพทย์เพื่อติดตามค่าไตและโปรตีนในปัสสาวะเป็นประจำ”

ปัจจุบัน นาโนเทค สวทช. ยังคงร่วมกับพันธมิตรเดินหน้าสร้างความตระหนักเกี่ยวกับโรคไต รวมถึงการตรวจคัดกรองโรคอย่างต่อเนื่อง โดยคาดหวังเป็นอย่างยิ่งว่าชุดตรวจโรคไตจะได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐให้เป็นหนึ่งในระบบริการสุขภาพที่ประชาชนไทยทุกคนจะเข้าถึงได้โดยสะดวก ซึ่งจะก่อให้เกิดการดูแลสุขภาพแบบเชิงรุก ลดจำนวนผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังในประเทศ และเสริมความมั่นคงด้านสาธารณสุขไทยต่อไป

ผู้ประกอบการร้านยาที่ต้องการวางจำหนายผลิตภัณฑ์ชุดตรวจโรคไต ติดต่อสอบถามได้ที่บริษัทอรินแคร์ จำกัด ทางเว็บไซต์ www.medex.in.th หรือเบอร์โทรศัพท์ 08 2338 6006 และสำหรับหน่วยบริการทางการแพทย์และแหล่งทุนที่สนใจร่วมสนับสนุนการขยายผลการใช้งานชุดตรวจโรคไตในประเทศไทย ติดต่อสอบถามรายละเอียดเพิ่มเติมได้ทางอีเมล bdis-bdv@nanotec.or.th

เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช.
อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์
ภาพประกอบโดย ฝ่ายประชาสัมพันธ์ สวทช.