“วิทยาศาสตร์พลังสิบ” เผยโฉมสุดยอดนวัตกรรมเยาวชนไทย คว้าเหรียญทองระดับประเทศ พร้อมเดินหน้าปั้น “คนเก่ง คนดี” สู่เวทีโลก

เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2569 – กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดย สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) และโรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ (MWIT) ปิดงาน ประชุมวิชาการโครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบ ระดับมัธยมศึกษา ภายใต้แนวคิด “รวมพลังสิบ..บ่มเพาะเยาวชนสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน” ท่ามกลางความสำเร็จของเยาวชนและครูกว่า 500 คน พร้อมประกาศผลรางวัลสุดยอดโครงงานวิทยาศาสตร์ระดับประเทศ และรางวัลนวัตกรรมการจัดการเรียนรู้ของครูผู้สอน โชว์ศักยภาพเด็กไทยยุค AI พัฒนานวัตกรรมแก้ปัญหาฝุ่น PM 2.5 แอปฯ ภาษามือเพื่อผู้พิการ พร้อมยกย่องครูต้นแบบผู้นำการเปลี่ยนแปลงห้องเรียนวิทยาศาสตร์ ณ ศูนย์ประชุมอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย

ก่อนเข้าสู่ช่วงพิธีปิดและประกาศรางวัล ดร.พัทน์ ภัทรนุธาพร นักเทคโนโลยีและนักวิจัยจาก MIT Media Lab สหรัฐอเมริกา บรรยายพิเศษในหัวข้อ “AI x Humanity: Creative and Smarter Together” โดยได้เปิดมุมมองใหม่แก่เยาวชนและครูผู้สอนว่า เทคโนโลยีและ AI ไม่ได้เข้ามาเพื่อแทนที่มนุษย์ แต่มีไว้เพื่อให้มนุษย์ฉลาดขึ้นและทำงานได้ดีขึ้น พร้อมฝากแนวคิดสำคัญ 3 ประการสำหรับการศึกษายุคใหม่ คือ 1. การเรียนรู้แบบเฉพาะเจาะจง (Personalized Learning) ที่เชื่อมโยงความสนใจของเด็กเข้ากับบทเรียน 2. การสร้างองค์ความรู้ด้วยตนเอง (Constructionism) และ 3. การมองโลกเทคโนโลยีแบบ Critical Optimism คือการมีความหวังอย่างมีวิจารณญาณ รู้เท่าทันทั้งประโยชน์และโทษของ AI เพื่อไม่ให้ตกเป็นทาสของเทคโนโลยี

ภายหลังประกาศผลรางวัล ผู้แทนจาก 4 หน่วยงานได้ร่วมกันกล่าวถึงผลสำเร็จและก้าวต่อไปของโครงการฯ โดยเริ่มจากอาจารย์จตุภรณ์ สวัสดิ์รักษา รองผู้อำนวยการฝ่ายวิชาการ โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์ กล่าวว่า งานในวันนี้ไม่ใช่จุดสิ้นสุด แต่เป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่ทำให้ทุกคนตระหนักว่าวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี เป็นเรื่องใกล้ตัวและอยู่ในชีวิตประจำวัน ขอให้นำความรู้และประสบการณ์ที่ได้ไปบูรณาการเพื่อพัฒนาตนเองต่อไป

ดร.สมเกียรติ ยังจีน ผู้ชำนาญ ฝ่ายพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา สสวท. กล่าวว่า โครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบมีเจตนารมณ์สำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาโดยผลงานที่ปรากฏในวันนี้เป็นเครื่องพิสูจน์แล้วว่าเยาวชนไทยไม่ว่าจะอยู่ในภูมิภาคใด ล้วนมีศักยภาพที่จะพัฒนาเป็นนักวิทยาศาสตร์และนวัตกรได้หากได้รับโอกาสและการสนับสนุนที่เหมาะสม พร้อมฝากให้คุณครูนำโมเดลความสำเร็จนี้กลับไปขยายผลในพื้นที่เพื่อสร้างความยั่งยืน สอดคล้องกับ ดร.เสกสรร สรรสรพิสุทธิ์ สสวท. ที่กล่าวเสริมว่า รางวัลที่แท้จริงไม่ใช่โล่รางวัล แต่คือประสบการณ์และการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างโรงเรียน ซึ่งทางหน่วยงานส่วนกลางเองก็จะนำสิ่งที่ได้เรียนรู้จากโรงเรียนไปปรับปรุงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาในระดับประเทศเช่นกัน

คุณฤทัย จงสฤษดิ์ ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส ฝ่ายบริการวิชาการฯ สวทช. ได้กล่าวให้โอวาททิ้งท้ายแก่เยาวชนและคุณครูผู้ร่วมกิจกรรมว่า “ขอให้ทุกคนนำพลังที่ได้รับจากค่ายนี้ ทั้งพลังกายที่แข็งแรง พลังใจที่มุ่งมั่น และพลังแห่งความรักในการดูแลตนเองและแบ่งปันผู้อื่น กลับไปขับเคลื่อนความฝันและสร้างสรรค์สิ่งดีงามให้กับสังคม”

ดร.ชลฤทัย ทวีแสง รองผู้อำนวยการสำนักบริหารงานความเป็นเลิศด้านวิทยาศาสตร์ศึกษา สพฐ. ได้กล่าวสรุปความสำเร็จว่า “วันนี้เราทุกคนคือ ครอบครัวพลังสิบ สิ่งที่น้องๆ ได้รับมากกว่ารางวัล คือมิตรภาพและเครือข่ายเพื่อนจากต่างโรงเรียนทั่วประเทศ ขอฝากให้นักเรียนทุกคนตระหนักเสมอว่า ‘คนเก่ง ต้องเป็นคนดี’ เพราะหากประเทศมีคนเก่งที่เป็นคนดี ประเทศชาติก็จะพัฒนาไปได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน”

พิธีมอบรางวัลการประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมของนักเรียนและครูโครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบ

พิธีมอบรางวัลการประกวดโครงงานวิทยาศาสตร์และนวัตกรรมของนักเรียนในโครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบในปีนี้มีผลงานที่ผ่านการคัดเลือกจากทั่วประเทศเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศ โดยผลงานที่โดดเด่นและคว้ารางวัลในแต่ละสาขา มีดังนี้

รางวัลโครงงานนักเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น แบ่งเป็น 4 ประเภท ตามสาขาโครงงาน ได้แก่

1. ประเภทโครงงานนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์
   

   รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องถังแยกขยะอัตโนมัติ (Auto PM Bin) โดย โรงเรียนสตรีสมุทรปราการ
   รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 เหรียญทอง: โครงงานเรื่องที่นอนลมจากถุงน้ำยาล้างไต โดย โรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
   รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 เหรียญทอง: โครงงานเรื่อง Moth Lure X: ระบบดักจับผีเสื้อกลางคืนอัจฉริยะแบบผสมผสานการประยุกต์ใช้แสงไฟร่วมกับกากน้ำตาลเพื่อการควบคุมแมลงศัตรูพืชทางการเกษตร โดย โรงเรียนสตรีศรีน่าน

2. รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องการพัฒนาวัสดุคอมโพสิตจากเปลือกกล้วยอบแห้งผสมนาโนซิงค์ออกไซด์เพื่อดูดซับกลิ่นแอมโมเนีย โดย โรงเรียนกำแพงเพชรพิทยาคม
   
3. ประเภทโครงงานการเรียนรู้ตามความสนใจ
   
   

   รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องการประยุกต์ใช้กลไกจากเครื่องพิมพ์อิงก์เจ็ตเหลือใช้สู่เครื่องลับคมมีดอัตโนมัติ โดย โรงเรียนนางรอง
   รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 เหรียญทอง: โครงงานเรื่องเส้นสด “ครามมี่” โดย โรงเรียนเบญจมเทพอุทิศจังหวัดเพชรบุรี
   รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 เหรียญทอง: โครงงานเรื่อง AquaSense: ระบบอัจฉริยะตรวจวัดความขุ่นของน้ำเพื่อการจัดการน้ำอย่างยั่งยืน โดย โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย

4. ประเภทโครงงานบูรณาการสหวิชา
   
   

รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องผงปรุงรสจากเปลือกกุ้ง โดย โรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
รางวัลรองชนะเลิศอันดับ 1 เหรียญทอง: โครงงานเรื่องตุ้มตอนจากชานอ้อย โดย โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษาพัฒนาการ นนทบุรี

รางวัลโครงงานนักเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
แบ่งเป็น 4 ประเภท ตามสาขาโครงงาน สาขาละ 3 รางวัล ได้แก่
1. ประเภทโครงงานวิทยาศาสตร์กายภาพ

รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องการพัฒนาแอปพลิเคชัน MelodyMelonTap เพื่อวัดระดับการสุกและระดับความหวานของแตงโมผ่านโทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน โดย โรงเรียนนครพนมวิทยาคม
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องการศึกษาคุณสมบัติทางกลและกายภาพของอิฐประสานจากวัสดุเหลือทิ้ง ในการแปรรูปมะขามร่วมกับมูลสัตว์สำหรับการพัฒนาชุดแปลงปลูกผักที่มีความสามารถในการจัดการความชื้นและมีกำลังอัดต่ำ โดย โรงเรียนเพชรพิทยาคม
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องการสังเคราะห์และศึกษาประสิทธิภาพของเส้นใยนาโนพอลีไวนิลแอลกอฮอล์ผสมซิลเวอร์ไนเทรต ด้วยเทคนิคการปั่นด้วยไฟฟ้าสถิตในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย Pseudomonas aeruginosa โดย โรงเรียนบดินทรเดชา (สิงห์ สิงหเสนี)

2.ประเภทโครงงานวิทยาศาสตร์ชีวภาพ สุขภาพและการแพทย์

รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องการพัฒนาทรายแมวจากผักตบชวาเพื่อการตรวจคัดกรองสุขภาพระบบทางเดินปัสสาวะในแมวด้วยเทคนิคการบ่งชี้สี โดย โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องเครื่องประคบเย็นแบบควบคุมอุณหภูมิคงที่สำหรับลดอาการปวดฟัน โดย โรงเรียนขุนยวมวิทยา
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องผลของอัตราส่วนหัวอาหารและแหนแดงต่ออัตราการเจริญเติบโตอัตราการแลกเนื้อและอัตราการรอดชีวิตของกุ้งก้ามกรามในจังหวัดกาฬสินธุ์ โดย โรงเรียนอนุกูลนารี

3.ประเภทโครงงานวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม

รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องการพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์สำหรับคาดการณ์ความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 ระยะสั้นเฉพาะพื้นที่ โดย โรงเรียนปทุมวิไล
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่อง Smart Dye Lab: ระบบอัจฉริยะช่วยวิเคราะห์และควบคุมสีย้อมธรรมชาติลำพูนด้วย GoGo Board และ AI โดย โรงเรียนจักรคำคณาทร จังหวัดลำพูน
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องการพัฒนานวัตกรรมบำบัดน้ำทิ้งจากการย้อมผ้าในชุมชนอย่างยั่งยืน ด้วยนาโนคอมโพสิตชีวภาพและพลังงานแสงอาทิตย์ โดย โรงเรียนเบญจมราชูทิศ

4.ประเภทโครงงานวิศวกรรมศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี

รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: โครงงานเรื่องเทคโนโลยีการแปลภาษามือสำหรับผู้พิการทางการได้ยินในรูปแบบแอปพลิเคชัน โดย โรงเรียนบางปะกอกวิทยาคม
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องการพัฒนาเครื่องวัดความเข้มสีของสารละลายบนพื้นฐานไมโครคอนโทรลเลอร์ร่วมกับการใช้รีเอเจนต์ชีวภาพจากเปลือกทับทิมสำหรับวิเคราะห์ปริมาณเฟอริกไอออนในน้ำ โดย โรงเรียนห้วยสักวิทยาคม
รางวัลชนะเลิศ เหรียญเงิน: โครงงานเรื่องการศึกษาสาเหตุและปัจจัยที่ส่งผลต่อปรากฏการณ์เสียงไฟดับเพื่อประยุกต์เป็นอุปกรณ์ดับไฟด้วยคลื่นเสียง โดย โรงเรียนศรียานุสรณ์

นอกจากนี้ ยังมีการมอบรางวัลผลงานวิจัยในชั้นเรียนสำหรับครูผู้สอน เพื่อยกย่องครูผู้นำนวัตกรรมมาแก้ปัญหาและพัฒนาผู้เรียนอย่างเป็นรูปธรรม รายละเอียดรางวัล ดังนี้

การนำเสนอผลงานวิจัยในชั้นเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น

แบ่งเป็น 3 ประเภท ประเภทละ 1 รางวัล  ได้แก่

1. ประเภทผลงานวิจัยเพื่อสร้างนวัตกรรมการเรียนรู้

• รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: ผลงานวิจัยเรื่องการพัฒนาทักษะการสร้างสรรค์นวัตกรรมระบบบ้านอัจฉริยะ ด้วยกระบวนการเรียนรู้แบบ SOLVER Model ผ่านระบบการจัดการเรียนรู้แบบผสมผสานบนแพลตฟอร์ม Nextathon สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 โดย โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย

2. ประเภทผลงานวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้

• รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: ผลงานวิจัยเรื่องการพัฒนาความสามารถในการสร้างนวัตกรรมและการรู้สิ่งแวดล้อมด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐานในรายวิชาวิทยาศาสตร์พลังสิบของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 โดย โรงเรียนพะเยาพิทยาคม

3. ประเภทงานวิจัยเพื่อแก้ปัญหาผู้เรียน

• รางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง: ผลงานวิจัยเรื่องการพัฒนาทักษะการแก้ปัญหา (Problem solving) รายวิชา Smart home for smarter living ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2/10 โดยใช้การเรียนรู้แบบ Active Learning และการเรียนรู้แบบร่วมมือ ควบคู่กับกิจกรรม Sen Auto for Kids โดย โรงเรียนวิเชียรมาตุ

การนำเสนอผลงานวิจัยในชั้นเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย

ประเภทผลงานสื่อหรือนวัตกรรมการเรียนการสอนในชั้นเรียน (รางวัลชนะเลิศ ผลงานดีเด่น)

• ผลงานเรื่องกิจกรรมการเรียนรู้ 6 ขั้นตอนสอนคิดแบบ STEM เรื่อง ผู้พิทักษ์ชายหาด เพื่อส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 รายวิชาเสริมสมรรถนะวิทยาศาสตร์พลังสิบ โดย โรงเรียนระยองวิทยาคม

• ผลงานเรื่องบอร์ดเกมส่งเสริมความรู้เกี่ยวกับธรณีพิบัติภัย วาตภัย และการรับมือภัยพิบัติ โดย โรงเรียนกาญจนาภิเษกวิทยาลัย นครปฐม (พระตำหนักสวนกุหลาบมัธยม)

ผลงานเรื่องพัฒนา GADIP-R Model สำหรับออกแบบกระบวนการเรียนรู้ “การสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อการแก้ปัญหา ลดการสร้างคาร์บอน” โดย โรงเรียนปทุมวิไล

ด้าน นายวายุ แสนจุ้ง ตัวแทนทีมเยาวชนจากโรงเรียนปทุมวิไล เจ้าของผลงานรางวัลชนะเลิศ เหรียญทอง โครงงานเรื่อง “การพัฒนาระบบปัญญาประดิษฐ์สำหรับคาดการณ์ความเข้มข้นของฝุ่น PM2.5 ระยะสั้นเฉพาะพื้นที่” กล่าวถึงเบื้องหลังความสำเร็จว่า เกิดจากการบริหารจัดการเวลาและความทุ่มเทอย่างหนักของสมาชิกในทีมทั้ง 3 คน โดยได้รับการสนับสนุนอย่างใกล้ชิดจากคุณครูที่ปรึกษา การเข้าร่วมแข่งขันครั้งนี้ไม่เพียงช่วยฝึกทักษะการคิดวิเคราะห์และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า แต่ยังเป็นโอกาสสำคัญในการเก็บเกี่ยวผลงานและประสบการณ์ เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับการศึกษาต่อในระดับมหาวิทยาลัย

ในขณะที่ นางสาวศรัณย์ภัทร แก้วมณี นักเรียนจากโรงเรียนวิเชียรมาตุ จ.ตรัง ตัวแทนเยาวชนผู้เข้าร่วมนำเสนอผลงาน ได้เปิดเผยความรู้สึกว่า “เวทีนี้ช่วยปลดล็อกขีดความจำกัดของตัวเอง จากความกดดันในช่วงแรกเปลี่ยนเป็นพลังแห่งความมั่นใจเมื่อได้นำเสนอผลงานจริง สิ่งสำคัญที่ได้รับกลับไปคือทักษะ การกล้าแสดงออก ความขยันหมั่นเพียร และมิตรภาพใหม่ๆ จากเพื่อนต่างสถาบัน ซึ่งถือเป็นประสบการณ์ที่หาไม่ได้ในห้องเรียน”

สำหรับมุมมองของครูผู้สอน ว่าที่ ร.ต.ยุทธพงศ์ ชนะศึก จากโรงเรียนวิเชียรมาตุ จ.ตรัง เจ้าของรางวัลชนะเลิศ เหรียญทองการนำเสนอผลงานวิจัยในชั้นเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ประเภทงานวิจัยเพื่อแก้ปัญหาผู้เรียน สะท้อนความรู้สึกที่มีต่อโครงการว่า “โครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบพิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า ความเท่าเทียมทางการศึกษาสามารถเกิดขึ้นได้จริง โครงการนี้มอบโอกาสให้นักเรียนห้องเรียนปกติ ซึ่งอาจไม่มีกำลังทรัพย์สูง ได้เข้าถึงเครื่องมือและกระบวนการเรียนรู้ที่มีคุณภาพเทียบเท่าห้องเรียนพิเศษ นอกจากนี้ ตัวหลักสูตรยังออกแบบมาให้เข้าใจง่าย ลดความซับซ้อน ทำให้แม้แต่ครูศิลปะอย่างผม ก็สามารถผันตัวมาเป็นครูวิทย์ฯ ที่พาเด็ก ๆ สร้างสรรค์นวัตกรรมได้สำเร็จ”

ทั้งนี้ โครงการวิทยาศาสตร์พลังสิบ จะยังคงเดินหน้าขับเคลื่อนการพัฒนาศักยภาพครูและเยาวชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อเตรียมความพร้อมคนรุ่นใหม่สู่การเป็นนักวิจัยและบุคลากรคุณภาพที่จะขับเคลื่อนเศรษฐกิจนวัตกรรมของไทยในอนาคต