สวทช. พัฒนาศักยภาพครู EEC ด้วย STEAM BCG และการคิดเชิงระบบ ต่อยอดนวัตกรรมสู่ห้องเรียน

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยฝ่ายบริการทางวิชาการและ การประเมินหลักสูตรด้านพัฒนากำลังคน ภายใต้โครงการตามแผนงานบูรณาการเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ร่วมกับ คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา และ สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาชลบุรี ระยอง   เดินหน้ายกระดับศักยภาพบุคลากรทางการศึกษา จัดอบรมเชิงปฏิบัติการ ” STEAM BCG เพื่อขับเคลื่อนนวัตกรรมเทคโนโลยีสีเขียวสู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน สำหรับครูผู้สอน โรงเรียนในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC)” ระหว่างวันที่ 26 – 29 พฤษภาคม 2569 ณ บ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย จ.ปทุมธานี

การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ครูที่ปรึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จากจังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา จำนวน 15 โรงเรียน รวม 30 คน ซึ่งนำนักเรียนเข้าร่วมค่ายเฉพาะทางสายวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (SDGs Youth Camp) ได้เข้ารับการอบรมเชิงปฏิบัติการไปพร้อมกัน โดยในระหว่างที่นักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมค่าย ครูผู้สอนได้เรียนรู้และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้าน STEAM BCG และเครื่องมือการคิดเชิงระบบ เพื่อเตรียมความพร้อมในการนำองค์ความรู้ไปถ่ายทอดและพัฒนาศักยภาพผู้เรียนในโรงเรียน

 คุณฤทัย จงสฤษดิ์ ผู้อำนวยการฝ่ายอาวุโส ฝ่ายบริการทางวิชาการและการประเมินหลักสูตรด้านพัฒนากำลังคน สวทช. กล่าวต้อนรับ จากนั้น นายปัญญา คลังมนตรี  ผู้อำนวยการกลุ่มนิเทศติดตามและประเมินผล การจัดการศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาฉะเชิงเทรา  ให้แนวทางการต่อยอด องค์ความรู้

โดยมี รองศาสตราจารย์ ดร.สุเพชร จิรขจรกุล คณบดีคณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี   มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  เป็นประธานเปิดการอบรม

ไฮไลท์สำคัญในช่วงเริ่มต้น คือการปูพรมทฤษฎีควบคู่การปฏิบัติจริง โดยครูผู้สอนได้รับความรู้ในหัวข้อที่น่าสนใจ อาทิ

การจัดการเรียนรู้เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน (ESD)  เจาะลึกแนวทางการยกระดับการสอนแบบ STEAM x BCG สำหรับโรงเรียนในพื้นที่ EEC โดย ศ.ดร.ชาตรี ฝ่ายคำตา จากคณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

แปลงงานวิจัย สู่ กระบวนการเรียนรู้เชิงนวัตกรรม: ถอดบทเรียนงานวิจัย BCG ของ สวทช. มาประยุกต์ใช้ใน การจัดเรียนการสอน เพื่อวิเคราะห์แนวคิดการได้มาซึ่งหัวข้อโครงงาน และผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน โดยวิทยากรผู้เชี่ยวชาญจาก สวทช. คุณเกียรติรัตน์ ทองผาย ผู้จัดการงานเร่งสร้างศักยภาพธุรกิจเทคโนโลยี ฝ่ายพัฒนาผู้ประกอบการธุรกิจเทคโนโลยี  (BID)  และ อาจารย์ ดร.ปิติวุฒญ์ ธีรกิตติกุล ผู้ช่วยผู้อำนวยการ ฝ่ายพัฒนาความยั่งยืน สถาบันวิทยาการหุ่นยนต์ภาคสนาม (FIBO) มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี

ถอดบทเรียนงานวิจัย BCG ของ สวทช. มาประยุกต์ใช้ในการจัดเรียนการสอน
วิเคราะห์แนวคิดการได้มาซึ่งหัวข้อโครงงาน

จัดเต็มเครื่องมือคิดเชิงระบบ (Systems Thinking) ด้วยบอร์ดเกมและกิจกรรมจำลอง

ในวันที่สองของการอบรม ครูผู้สอนได้ร่วมกิจกรรมเชิงปฏิบัติการอย่างเข้มข้น เพื่อเรียนรู้เทคนิคและนวัตกรรม การสอนแบบใหม่ที่จะเปลี่ยนโจทย์ปัญหาที่ซับซ้อนให้เข้าใจง่ายผ่าน

1. กิจกรรมเชิงปฏิบัติการ Systems Thinking & Event Dot ฝึกฝนทักษะการคิดเชิงระบบเพื่อวิเคราะห์ปัญหาซับซ้อนในมุมมองใหม่ ผ่านเกมการเรียนรู้และเครื่องมือที่สามารถนำไปปรับใช้กับการคิดโครงงานด้าน BCG
2. Event Dots Facilitation Training  อบรมการเป็นกระบวนกร (Facilitator) สำหรับครู เพื่อฝึกฝนเทคนิคการจัดกิจกรรมในชั้นเรียน การออกแบบกระบวนการเรียนรู้ และนำเกม Event Dot ไปประยุกต์ใช้ในการกระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดการพัฒนาโครงงานนวัตกรรมหรือแก้ไขปัญหาสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

โดย ผู้สอนจะได้นำสื่อบอร์ดเกมและองค์ความรู้ที่ได้รับ ไปประยุกต์ใช้ในรายวิชาโครงงาน หรือ นำไปเป็นสื่อการสอนเพื่อช่วยให้ผู้เรียนฝึกกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ นำไปสู่การพัฒนาโครงงานหรือโครงการเพื่อตอบโจทย์ปัญหาที่สนใจได้อย่างครอบคลุมรอบด้าน โดยจะเป็นเครื่องมือช่วยฝึกทักษะ การมองภาพรวมและการเข้าใจความสัมพันธ์เชื่อมโยงของสิ่งต่างๆ โดยเน้นการวิเคราะห์ “โครงสร้าง” และ “ผลสะท้อนกลับ” (Feedback Loops) แทนที่จะมองแค่ปัญหาเฉพาะจุด เพื่อให้แก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุดและยั่งยืน

บูรณาการความรู้ในสถานที่จริง พร้อมบทบาท “ที่ปรึกษาโครงงาน” เยาวชน

นอกเหนือจากการอบรมในห้องประชุมแล้ว คณะครูยังได้ร่วมเดินทางไปศึกษาดูงาน ณ NEXTOPIA ห้างสยามพารากอน เมืองต้นแบบแห่งโลกอนาคตที่ผสานความยั่งยืนเข้ากับชีวิตประจำวัน เพื่อเก็บรับข้อมูลนวัตกรรมระดับอุตสาหกรรมนำกลับมาประยุกต์ใช้ในสถานศึกษา

และในช่วงท้าย คณะครูได้ทำหน้าที่เป็น “ที่ปรึกษาประจำกลุ่มนักเรียน” (Mentor) ในกิจกรรม Workshop “Show & Share 30 ไอเดีย 15 โรงเรียน” เพื่อคอยให้คำแนะนำ ร่วมร่างแนวคิด และร่วมประเมินผลโหวตผลงานโครงงานนวัตกรรมเทคโนโลยีสีเขียวร่วมกับนักเรียนอย่างใกล้ชิด ถือเป็นการฝึกภาคปฏิบัติจริงในการโค้ชชิ่ง (Coaching) เยาวชนตามแนวทาง STEAM BCG

สวทช. และภาคีเครือข่าย หวังเป็นอย่างยิ่งว่า พลังของคณะครูผู้สอนที่ผ่านการอบรมในครั้งนี้ จะเป็น      แรงสนับสนุนในการส่งต่อแรงบันดาลใจและองค์ความรู้สู่ผู้เรียนในเขตพื้นที่ EEC ให้เติบโตอย่างมั่นคงและยั่งยืน พร้อมทั้งยกระดับการจัดการเรียนรู้ให้เป็นต้นแบบที่สามารถขยายผลสู่เขตพื้นที่การศึกษาอื่น ๆ ได้ต่อไป