“สร้างความคิดแบบผู้ชนะ – มองไกลให้ถึงดวงจันทร์” สวทช. เปิดเวทีปาฐกถาพิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ ปลุกพลังนักวิจัยรุ่นใหม่ ขับเคลื่อนวิทยาศาสตร์ไทยให้ก้าวทันโลก

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2569 สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) จัดกิจกรรมสร้างแรงบันดาลใจครั้งสำคัญภายใต้หัวข้อ “แรงบันดาลใจจากผู้นำ สู่อนาคตนักวิจัยรุ่นใหม่” (Inspiring the Future of Young Researchers) ณ Co – Working Space สวทช. โดยได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เหล่าธรรมทัศน์ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นวิทยากรปาฐกถาพิเศษ โดยมี ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการ สวทช. ให้การต้อนรับ พร้อมด้วย ดร.จุฬารัตน์ ตันประเสริฐ รองผู้อำนวยการ สวทช. ดร.สุมิตรา จรสโรจน์กุล  ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (ENTEC)  ดร.ชัย วุฒิวิวัฒน์ชัย ผู้อำนวยการศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC) และนักวิจัยจากศูนย์แห่งชาติ สวทช. เข้าร่วมรับฟังอย่างคับคั่ง

งานในครั้งนี้จัดขึ้นโดยงานพัฒนาบุคลากร ฝ่ายกลยุทธ์บุคคลและพัฒนาองค์กร สวทช. มีวัตถุประสงค์เพื่อเปิดมุมมองการทำงาน เติมพลังความคิด และสร้างอนาคตงานวิจัยอย่างมีเป้าหมายให้กับบุคลากร ซึ่ง ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก ได้ถ่ายทอดประสบการณ์และวิสัยทัศน์ที่เฉียบคม โดยเน้นย้ำประเด็นสำคัญที่นักวิจัยรุ่นใหม่ควรตระหนัก 5 ประการ ดังนี้:

1. เปลี่ยน Mindset จาก “ผู้แก้ปัญหา” สู่ “ผู้สร้างผลงาน” ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก ชี้ให้เห็นว่า ผู้นำและนักวิจัยต้องไม่ติดกับดักการเป็นเพียง “ผู้แก้ปัญหา” เพราะปัญหาจะไม่มีวันหมดไป แต่ต้องมุ่งเน้นการ “สร้างผลงานและโอกาส” ที่ยิ่งใหญ่ พร้อมทั้งเน้นย้ำเรื่อง “ความพร้อม” ว่าความสำเร็จไม่ได้เกิดจากความพร้อมที่สมบูรณ์แบบ แต่เกิดจาก “ใจที่สู้” และความมุ่งมั่นที่จะเอาชนะ
2. กลยุทธ์ “งัดข้อ” บริหารงบประมาณอย่างชาญฉลาด ในประเด็นทรัพยากร ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก เสนอแนวคิดให้นักวิจัยมองข้ามข้อจำกัดของงบประมาณภาครัฐที่มีจำกัด แต่ให้ใช้เงินจำนวนนี้ไปดึงดูดเม็ดเงินวิจัยมหาศาลจากภาคเอกชน เข้ามาร่วมลงทุน โดยเฉพาะการจับมือกับธุรกิจรายใหญ่ ที่มีศักยภาพในการยกระดับห่วงโซ่อุปทานของประเทศได้ทั้งระบบ
3. จับตาภูมิรัฐศาสตร์โลกและ “ทางลัด” ทางวิทยาศาสตร์ ท่ามกลางโลกที่กำลังเปลี่ยนขั้ว ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก แนะนำให้ไทยใช้ประโยชน์จากสถานการณ์นี้ โดยหันมาสร้างความร่วมมือกับชาติเอเชียที่มีความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสูง เช่น จีน เกาหลี หรือญี่ปุ่น และต้องกล้าใช้ “ทางลัด” ในการทำโครงการที่ยากและท้าทาย เพื่อให้ไทยก้าวทันโลกได้เร็วที่สุดโดยไม่ต้องเริ่มนับหนึ่งใหม่
4. คิดให้ใหญ่แบบ Moonshot Mindset หนึ่งในไฮไลท์ของการบรรยายคือการปลุกความกล้าที่จะฝันใหญ่ เช่น โครงการส่งยานอวกาศไปดวงจันทร์ หรือโครงการวิทยาศาสตร์ขั้นสูง เพื่อทำลายกำแพงความไม่เชื่อมั่นในศักยภาพคนไทย และเปลี่ยนความคิดจากประเทศกำลังพัฒนาให้กลายเป็นชาติที่มีความสามารถระดับโลก
5. ผสาน “ศาสตร์และศิลป์” สื่อสารวิทยาศาสตร์สู่สังคม ทิ้งท้ายด้วยคำแนะนำสำหรับคนรุ่นใหม่ ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.เอนก ย้ำว่างานวิจัยไม่ควรแห้งแล้ง แต่ต้องนำ “มนุษยศาสตร์และศิลปะ” (Soft Power) เข้ามาช่วยในการเล่าเรื่อง (Storytelling) เพื่อให้วิทยาศาสตร์เข้าถึงจิตใจผู้คน สร้างแรงบันดาลใจ และได้รับการยอมรับจากสังคมในวงกว้าง

กิจกรรมในครั้งนี้ไม่เพียงแต่เป็นการถ่ายทอดความรู้ แต่ยังเป็นการจุดประกายไฟแห่งความมุ่งมั่นให้กับนักวิจัยรุ่นใหม่ของ สวทช. ที่จะเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนนวัตกรรมและเศรษฐกิจของประเทศไทยต่อไปในอนาคต