AI for University นำร่องแล้วด้วย ABDUL Uni แพลตฟอร์มจัดการเรียนออนไลน์แบบเฉพาะบุคคล พร้อมครูผู้ช่วยที่เป็น AI

สรุปใจความสำคัญ

• AI for University คือ โครงการฝึกอบรมเพื่อสร้างความตระหนักรู้การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษาให้แก่อาจารย์ระดับอุดมศึกษาและเทียบเท่า ที่จัดโดย เนคเทค สวทช. กระทรวง อว. โดยการสนับสนุนจาก สป.อว. และบุคลากรจากสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วประเทศไทย
• ABDUL Uni (อับดุล ยูนิ) คือ แพลตฟอร์มนำร่องของโครงการ AI for University ที่เนคเทค สวทช. และพันธมิตรพัฒนาขึ้น เพื่อให้อาจารย์เข้าถึงแพลตฟอร์มการใช้ AI ในการจัดการเรียนการสอนออนไลน์ที่ทำได้ง่ายและสะดวก ช่วยปลดล็อกปัญหาคอขวดทั้งด้านทักษะการใช้งาน และค่าบริการ AI
• ABDUL Uni เป็นแพลตฟอร์มจัดการเรียนออนไลน์ (e-Learning) แบบเฉพาะบุคคล (adaptive learning) ที่สามารถสร้าง AI Agent เป็นผู้ช่วยสอนหรือ AI Tutor ตามโจทย์การเรียนรู้รายวิชาและเป้าหมายการพัฒนาทักษะผู้เรียนได้
• ตั้งแต่ปี 2568 มีการจัดกิจกรรม AI for University นำร่องแล้วใน 5 ภูมิภาค มีอาจารย์เข้าร่วมแล้วกว่า 600 คน โดยอาจารย์ที่เข้าร่วมสะท้อนว่า ได้รับความรู้และแนวทางการประยุกต์ใช้ Generative AI เพื่อพัฒนาการเรียนการสอนเป็นอย่างดี ทำให้สามารถนำไปต่อยอดในการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้และสร้าง AI Agent ให้เหมาะกับรายวิชาได้มากขึ้น

ปัจจุบันปัญญาประดิษฐ์หรือ AI เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่นักศึกษาใช้ค้นคว้าข้อมูล สรุปเนื้อหา ไปจนถึงทำวิจัย อาจารย์ผู้สอนจึงต้องเร่งปรับเปลี่ยนวิธีการสอนให้ทันกับยุคสมัย เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจัดกระบวนการสอน และสร้างรากฐานการใช้ประโยชน์จาก AI อย่างเหมาะสมให้แก่นักศึกษา

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (เนคเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ดำเนินโครงการ “AI for University” เพื่อฝึกอบรมสร้างความตระหนักรู้การใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการจัดการเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษาให้แก่อาจารย์ โดยนำร่องด้วย ABDUL Uni (อับดุล ยูนิ) แพลตฟอร์มจัดการเรียนออนไลน์แบบเฉพาะบุคคล พร้อมครูผู้ช่วยที่เป็น AI ทั้งนี้ในการดำเนินงานได้รับการสนับสนุนจากสำนักปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สป.อว.) และบุคลากรจากสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษาทั่วประเทศไทย

AI for University นำร่องแล้วด้วย ABDUL Uni

AI for University เป็นโครงการที่เกิดขึ้นจาก สป.อว. ซึ่งเป็นผู้ดำเนินงานด้านการออกนโยบายการศึกษา ต้องการให้อาจารย์และนักศึกษาในระดับอุดมศึกษาเข้าถึงการใช้ประโยชน์ AI เพื่อยกระดับการเรียนรู้อย่างมีประสิทธิภาพและเท่าเทียม

ชัชวาล สังคีตตระการ วิศวกรอาวุโส ทีมวิจัยยุทธศาสตร์ทรานฟอร์เมชันด้วยปัญญาประดิษฐ์ เนคเทค สวทช. ผู้ดำเนินงานหลักโครงการ AI for University เล่าว่า ปัจจุบันแม้ AI จะเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของใครหลายคนแล้ว แต่การจะนำ AI มาใช้ยกระดับการจัดกระบวนการสอนอาจยังไม่ใช่เรื่องง่ายสำหรับอาจารย์ทุกคน เพราะนอกจากจะมีค่าใช้จ่ายที่อาจต้องแบกรับ การต้องเร่งเรียนรู้ฟังก์ชันการทำงาน และการประยุกต์ใช้ให้เข้ากับรูปแบบการเรียนการสอนที่มีอยู่เดิม ก็เป็นอุปสรรคสำคัญของการนำ AI ไปใช้ประโยชน์อย่างเต็มประสิทธิภาพ

“เพื่อช่วยลดปัญหาดังกล่าว ทีมได้นำความเชี่ยวชาญด้าน AI มาพัฒนา ABDUL Uni แพลตฟอร์มสำหรับให้อาจารย์ใช้สร้างพื้นที่เรียนออนไลน์ในรูปแบบ e-learning ให้แก่นักศึกษา โดยมีฟังก์ชันสร้าง AI Agent หรือผู้ช่วยสอนที่เป็น AI สำหรับใช้ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน โดยในแพลตฟอร์มนี้จะเรียกว่า AI Tutor ทั้งนี้หน้าที่สำคัญของ ABDUL Uni คือการเป็นพื้นที่ให้นักศึกษาได้เรียนรู้นอกเวลาด้วยตัวเองอย่างสะดวกจากทุกที่ ทุกเวลา และใช้เป็นพื้นที่จัดกิจกรรมเสริมภายในชั้นเรียนได้ด้วย”

ไม่เพียงแต่พัฒนาแพลตฟอร์ม ที่ผ่านมาทีมวิจัยยังได้ขยายผลการใช้งานเทคโนโลยีผ่านอบรมเชิงปฏิบัติการ “การประยุกต์ใช้ AI ในการจัดการเรียนการสอนระดับอุดมศึกษา” ให้แก่อาจารย์จากสถาบันแล้ว 5 ภูมิภาค รวมแล้วกว่า 600 คน เป็นที่เรียบร้อยแล้วในช่วงปี 2568–2569 โดยได้รับการสนับสนุนงบประมาณจาก สป.อว.

ABDUL Uni ใช้งานง่าย ได้ทุกที่ ทุกเวลา

ระบบ ABDUL Uni เป็นเครื่องมือให้อาจารย์ประยุกต์ใช้ AI ร่วมกับการจัดการเรียนการสอน ดังนั้นทุกเครื่องมือจึงผ่านการออกแบบมาให้เรียนรู้และใช้งานได้ง่าย มีฟังก์ชันหลักคล้ายกับเครื่องมือที่อาจารย์และนักศึกษาใช้งานกันอยู่ทั่วไป เช่น Google Classroom, ChatGPT, Gemini

ชัชวาล อธิบายการใช้งานว่า อาจารย์จะเริ่มจากการสร้างห้องเรียน นำเข้าสื่อการเรียนรู้ต่าง ๆ และสร้าง AI Tutor เพื่อทำหน้าที่เป็นครูผู้ช่วยภายในห้องเรียน ขณะที่นักศึกษาจะสนทนากับ AI Tutor ได้ในรูปแบบเดียวกับการใช้งานระบบ Generative AI (AI รู้สร้าง) ทั่วไป แต่จุดที่แตกต่างออกไป คือ อาจารย์กำหนดขอบเขตการทำงานของ AI ให้เป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนดได้ เช่น เป็นผู้ช่วยสอนที่ช่วยทบทวนบทเรียนที่กำหนดและทดสอบความเข้าใจแบบเฉพาะบุคคลอิงตามระดับทักษะของผู้เรียน เป็นครูสอนภาษาต่างชาติที่ช่วยฝึกเรื่องการสื่อสารในประเด็นที่กำหนด เป็นบุคคลสมมติให้นักศึกษาฝึกสัมภาษณ์เก็บข้อมูลเชิงลึก โดยอาจารย์เข้าถึงการสนทนาของนักศึกษาทุกคนที่เข้าเรียนเพื่อเก็บข้อมูลไปวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาได้

“แม้การสร้าง AI Tutor จะใช้การเขียนพรอมต์ (prompt) ด้วยภาษาที่ใช้สื่อสารทั่วไปไม่จำเป็นต้องเขียนโค้ด แต่ความท้าทายที่อาจารย์ต้องเผชิญคือ การเขียน prompt เพื่อกำหนดบทบาทของ AI Tutor ให้มีความชัดเจนและเหมาะสม เพื่อให้ AI Tutor ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยสอนได้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของรายวิชาและลักษณะการเรียนรู้ของผู้เรียนรายบุคคล รวมถึงสอดคล้องกับหลัก Bloom’s Taxonomy ที่ว่าด้วยการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ของผู้เรียน ตั้งแต่ระดับการจดจำ ความเข้าใจ การนำไปใช้ การวิเคราะห์ การประเมิน ไปจนถึงการสร้างสรรค์ ในทุกขั้นตอนของการสร้างห้องเรียนและ AI Tutor จึงมีทีมงานผู้เชี่ยวชาญด้าน AI ของโครงการเป็นพี่เลี้ยงให้แก่ผู้เข้าอบรมอย่างใกล้ชิด”

การฝึกฝนอย่างหนักตลอดการอบรมในโครงการนี้จะเป็นทักษะสำคัญให้อาจารย์ต่อยอดไปใช้กับเครื่องมือ Generative AI อื่น ๆ ได้ โดยไม่จำกัดเฉพาะแพลตฟอร์ม ABDUL Uni เท่านั้น

ชัชวาล อธิบายต่อว่า ระบบยังมีแดชบอร์ดสำหรับแสดงข้อมูลการใช้งานในห้องเรียนในรูปแบบสถิติภาพรวม เช่น จำนวนนักศึกษาที่เข้าเรียนรู้ภายในห้องเรียน จำนวนการใช้งาน AI Tutor ด้านต่าง ๆ รวมถึงยังเปิดให้อาจารย์เข้าถึงข้อมูลบทสนทนาระหว่างนักศึกษากับ AI Tutor เพื่อนำข้อมูลเหล่านั้นไปใช้วิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึก และนำไปปรับกิจกรรมหรือรูปแบบการเรียนการสอนให้เหมาะสมยิ่งขึ้นต่อไปได้

เสียงสะท้อนจากผู้เข้าร่วมโครงการ

จากการดำเนินโครงการ AI for University ใน 5 ภูมิภาค อาจารย์ผู้เข้าร่วมต่างสะท้อนตรงกันว่า AI คือ เทคโนโลยีที่กำลังเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาทั่วโลก อาจารย์ต้องปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงนี้โดยนำ AI เข้ามาช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการเรียนการสอน ขณะที่การสนับสนุนจากภาครัฐทั้งด้านนโยบาย งบประมาณ และการพัฒนากำลังคน จะเป็นกุญแจสำคัญที่ช่วยปลดล็อกปัญหาที่อาจารย์กำลังเผชิญได้เป็นอย่างดี และยังช่วยให้นักศึกษาได้รับการพัฒนาทักษะแห่งอนาคตที่สำคัญอย่างทันท่วงทีด้วย

ดร.อานันท์ สีห์พิทักษ์เกียรติ ผู้อำนวยการศูนย์นวัตกรรมการสอนและการเรียนรู้ และอาจารย์ประจำภาควิชาวิศวกรรมคอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ สะท้อนภาพการเข้ามาของ Generative AI ว่า กำลังเปลี่ยนบริบทการเรียนการสอนทั่วโลกอย่างชัดเจน อาจารย์จำเป็นต้องปรับแนวทางการสอนให้สอดคล้องกับผู้เรียนยุคใหม่ที่คุ้นเคยกับการใช้ AI เป็นเครื่องมือในชีวิตประจำวันมากขึ้น เพราะหากยังคงใช้รูปแบบการสอนเดิม อาจทำให้การจัดการเรียนการสอนไม่ตอบโจทย์การพัฒนาศักยภาพของผู้เรียน

“การจะขับเคลื่อนการใช้ AI จำเป็นต้องอาศัยองค์ประกอบร่วมกันแบบ 3P ได้แก่ ‘Platform’ แพลตฟอร์มที่เอื้อต่อการใช้งาน ‘People’ บุคลากรที่ผ่านการพัฒนาศักยภาพให้นำ AI ไปใช้ประโยชน์ได้จริง และ ‘Policy’ นโยบายที่มีการกำหนดทิศทางการพัฒนาและการนำไปใช้งานอย่างเหมาะสม โครงการ AI for University และแพลตฟอร์ม ABDUL Uni คือ สิ่งที่เข้ามาช่วยเติมเต็มในทุกมิติ ทั้งการสนับสนุนเครื่องมือ การพัฒนาทักษะของอาจารย์ และอีกหนึ่งปัจจัยคือการสนับสนุนด้านนโยบายซึ่งจะนำไปสู่การขับเคลื่อนได้อย่างยั่งยืน”

ผศ.กิตติศักดิ์ กลิ่นหมื่นไวย หัวหน้าสาขาวิชาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล เสริมว่า AI เป็นประโยชน์อย่างยิ่งต่อการเรียนรู้ของนักศึกษา โดยเฉพาะการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูล อย่างไรก็ตามนักศึกษาต้องตระหนักว่าบทบาทของ AI คือ เครื่องมือสนับสนุนไม่ใช่แหล่งความรู้ที่เชื่อถือได้ทั้งหมด ดังนั้นในมุมของผู้สอนจึงมองว่า ABDUL Uni คือหนึ่งในเครื่องมือที่เข้ามาตอบโจทย์เรื่องการออกแบบการพัฒนาทักษะการเรียนรู้ให้แก่ผู้เรียน โดยเฉพาะการคิดวิเคราะห์ ต่อยอด ตรวจสอบ วิพากษ์ และการสรุปผล ซึ่งจำเป็นต่อทั้งการเรียน การทำงาน และการใช้ชีวิต

ปัจจุบันคณะทำงานโครงการ AI for University ยังคงเดินหน้าขยายการดำเนินงานทั้งการพัฒนาทักษะบุคลากรทางการศึกษา การขยายความสามารถในการรองรับจำนวนผู้ใช้งานของแพลตฟอร์ม รวมถึงการเพิ่มเทคโนโลยีและหลักสูตรใหม่ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของโลกอยู่เสมอ อย่างไรก็ตามโครงการนี้จะเดินต่อไปอย่างยั่งยืนไม่ได้หากขาดการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจากภาครัฐ ทั้งนี้เป้าหมายสำคัญสุดของโครงการคือ การเป็นหนึ่งในแรงสนับสนุนการพัฒนาทักษะบุคลากรไทย โดยเฉพาะเยาวชนรุ่นใหม่ที่กำลังเติบโตไปเป็นผู้กำหนดทิศทางขีดความสามารถทางการแข่งขันของประเทศ

สำหรับอาจารย์ที่สนใจใช้งานแพลตฟอร์ม ABDUL Uni ติดต่อได้ที่ abdul-uni@nectec.or.th หรือติดตามการเปิดรับสมัครเข้าร่วมกิจกรรมได้ที่เฟซบุ๊ก AI Thailand Community

เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช.
อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์
ภาพประกอบโดย เนคเทค สวทช.