Neuromorphic AI, nAI

AI ทีคิดแบบสมองมนุษย์— เร็วขึ้น 10–100 เท่า ใช้พลังงานต่ำ

แนวทางพัฒนา AI มีหลายรูปแบบ หนึ่งในจำนวนนี้ได้แก่ การออกแบบการทำงานของ AI ให้ทำงานเลียนแบบการทำงานของสมองมนุษย์ คือมีโครงสร้างวงจรคล้ายกับการจัดเรียงตัวของเซลล์ประสาท และมีการส่งสัญญาณปรากฏคล้ายยอดคลื่นและท้องคลื่น ได้ผลลัพธ์การประมวลผลที่รวดเร็วขึ้น ตอบสนองต่อเหตุการณ์แบบเรียลไทม์ โดยใช้พลังงานที่ต่ำมาก

ข้อดีอีกอย่างคือ การเรียนรู้เป็นแบบเกิดขึ้นบนอุปกรณ์นั้นได้ทันที (on-device learning) จึงเหมาะกับอุปกรณ์พกพาและ IoT มาก เพราะไม่เสียเวลาและพลังงานส่งขึ้นคลาวด์ก่อนส่งกลับลงมาอีกครั้ง อีกทั้งยังทนทานต่อสัญญาณรบกวน ทำให้เหมาะกับการใช้งานจริงมาก

แนวทางการพัฒนาเช่นนี้เกิดขึ้นอย่างก้าวกระโดดในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา โดยมีแรงขับดันมาจากความต้องการ AI ที่ทำงานบนอุปกรณ์พกพา, IoT, หุ่นยนต์ หรือระบบที่จำเป็นต้องทำงานตลอดเวลา

ข้อมูลจากวารสาร Nature Communications 2025 ระบุว่า neuromorphic computing กำลังเข้าสู่ช่วงการเริ่มใช้งานในเชิงพาณิชย์แล้ว โดยเห็นความก้าวหน้าชัดเจนใน 3 ด้านคือ ในด้านฮาร์ดแวร์ เกิดการพัฒนาชิปแบบ neuromorphic รุ่นใหม่ๆ เช่น Intel Loihi 2, IBM TrueNorth และ BrainChip Akida เช่นเดียวกับการพัฒนาอุปกรณ์ synapse ที่ใช้เชื่อมต่อชิปแต่ละตัว ขณะที่ในด้านซอฟต์แวร์ก็มีการพัฒนาอัลกอริทึมรุ่นใหม่ๆ ที่เหมาะจะนำมาใช้กับกระบวนการ deep learning อีกด้วย

ข้อมูลจากหลายสำนักคาดการณ์ว่า ตลาดสำหรับ neuromorphic computing จะเติบโตถึงระดับ 8,000-10,000 ล้านดอลลาร์ใน ค.ศ. 2030 และมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยราว 20-25% ต่อปี

นำเอไอเลียนแบบสมองไปประยุกต์ใช้กับอะไรได้บ้าง?

การที่สถาปัตยกรรมเลียนแบบสมองประหยัดไฟมากกว่าและทำงานรวดเร็วกว่า AI ทั่วไป 10–1 00 เท่า จึงเหมาะใช้เป็นเซนเซอร์ IoT และ Smart City ที่ตรวจจับเหตุการณ์หรือสัญญาณชีพแบบเปิดทำงานตลอดเวลา (always-on) ได้โดยไม่สิ้นเปลืองพลังงาน อีกทั้งยังเรียนรู้และประมวลผลจบในตัวเครื่อง (on-device) ไม่ต้องรอรับส่งข้อมูลจากคลาวด์ จึงตอบสนองฉับไวในระดับ 1 ใน 1,000 วินาที nAI จึงเป็นขุมพลังหลักให้ยานยนต์ไร้คนขับและหุ่นยนต์ในอนาคต ที่ช่วยก้าวข้ามขีดจำกัดด้านความล่าช้า เพิ่มความน่าเชื่อถือของระบบ พร้อมกับลดต้นทุนพลังงานและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ชนิดสวมใส่ได้ เพื่อตรวจจับเสียง การเคลื่อนไหว หรือสัญญาณชีพก็ต้องการ nAI ที่ต้องการพลังงานระดับต่ำมากเช่นนี้

โดยทั้งหมดนี้จะเห็นเป็นรูปธรรมได้ในช่วงเวลาตั้งแต่ 1-5 ปีนับจากนี้