“ทรีฟาสต์ (TreFast)” เทคโนโลยีใหม่ดันไทยผลิตน้ำตาลฟังก์ชัน “ทรีฮาโลส” ในประเทศ

• TreFast เทคโนโลยีผลิต “ทรีฮาโลส” จากมอลโตสแบบขั้นตอนเดียว เปิดทางให้ไทยผลิตน้ำตาลฟังก์ชันมูลค่าเพิ่มในประเทศ ลดการนำเข้า
• ผู้ผลิตน้ำตาลมอลโตสอยู่เดิมสามารถต่อยอดสู่การผลิตทรีฮาโลสด้วยเทคโนโลยี TreFast ได้ง่าย ไม่ต้องลงทุนเพิ่มสูง
• TreFast ลดขั้นตอนการแปรรูปจาก 2 ขั้นตอนเหลือขั้นตอนเดียว ปัจจุบันการวิจัยและพัฒนาอยู่ในระดับ TRL6 หรือมีความพร้อมสำหรับการทดสอบและพัฒนาต่อยอดในระดับโรงงานต้นแบบ
• ทีมวิจัยมุ่งเป้าเชื่อมโยงความต้องการใช้งานวัตถุดิบเกษตรไทยตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ภาคการเกษตร อุตสาหกรรมแป้งและน้ำตาล อุตสาหกรรมน้ำตาลฟังก์ชัน และอุตสาหกรรมการผลิตผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มต่อไป

ทรีฮาโลส (trehalose) คือน้ำตาลฟังก์ชันชนิดหนึ่ง ที่ไม่ได้มีบทบาทเพียงด้านความหวาน แต่ยังมีคุณสมบัติเฉพาะในการช่วยคงความชุ่มชื้น และช่วยรักษาคุณภาพหรือเสถียรภาพของผลิตภัณฑ์ จึงมีการนำทรีฮาโลสไปใช้งานในหลายอุตสาหกรรม ทั้งอุตสาหกรรมอาหาร เครื่องสำอาง และเภสัชกรรม บริษัทวิจัยและวิเคราะห์ข้อมูลตลาด Mordor Intelligence รายงานว่า ในปี 2569 ตลาดทรีฮาโลสทั่วโลกมีมูลค่าราว 6,750 ล้านบาท และมีแนวโน้มเติบโตถึงประมาณ 8,800 ล้านบาทในปี 2574 โดยตลาดเอเชียแปซิฟิกมีแนวโน้มเติบโตสูงถึง ร้อยละ 7.92 ต่อปี ในช่วงปี 2569–2574

สำหรับประเทศไทย การมีฐานอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับแป้งมันสำปะหลัง ข้าว และข้าวโพด รวมถึงผลิตภัณฑ์น้ำตาลจากวัตถุดิบทางการเกษตร เช่น มอลโตส ถือเป็นโอกาสในการต่อยอดวัตถุดิบและกระบวนการผลิตไปสู่ผลิตภัณฑ์น้ำตาลฟังก์ชันที่มีมูลค่าเพิ่ม อย่างไรก็ตาม การพัฒนาศักยภาพการผลิตทรีฮาโลสในประเทศจำเป็นต้องอาศัยองค์ความรู้ เทคโนโลยีการผลิต และกระบวนการที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในระดับอุตสาหกรรมได้อย่างเหมาะสม

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พัฒนา “TreFast (ทรีฟาสต์)” เทคโนโลยีการผลิตทรีฮาโลสจากมอลโตสแบบขั้นตอนเดียว จุดเด่นคือ การออกแบบกระบวนการให้สามารถต่อยอดจากฐานการผลิตเดิมได้ง่าย ช่วยเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตมอลโตสก้าวสู่การผลิตทรีฮาโลส น้ำตาลฟังก์ชันมูลค่าเพิ่ม พร้อมสนับสนุนการขยายตลาดและยกระดับมูลค่าอุตสาหกรรมแป้งและน้ำตาลของไทย

ทั้งนี้ในการวิจัยและพัฒนาได้รับการสนับสนุนจากหน่วยบริหารจัดการทุนด้านการเพิ่มความสามารถการแข่งขัน (บพข.) และได้รับการสนับสนุนความร่วมมือในการวิจัยทั้งจากภาคเอกชน และเครือข่ายสถาบันการศึกษา ได้แก่ สถาบันวิจัยเทคโนโลยีชีวภาพและวิศวกรรมพันธุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, โรงงานต้นแบบไบโอรีไฟเนอรี มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ

ดร.วีระวัฒน์ แช่มปรีดา หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีการเพิ่มมูลค่าชีวมวลแบบบูรณาการ ไบโอเทค สวทช. อธิบายว่า ทรีฮาโลสเป็นน้ำตาลฟังก์ชันที่ผลิตจากน้ำตาลมอลโตสซึ่งได้จากการแปรรูปแป้งชนิดต่าง ๆ เช่น แป้งมันสำปะหลัง แป้งข้าวเจ้า แป้งข้าวโพด โดยประเทศไทยเป็นแหล่งผลิตและส่งออกแป้งเหล่านี้ อีกทั้งยังมีฐานการผลิตน้ำตาลมอลโตสเป็นทุนเดิม จึงทำให้มีข้อได้เปรียบในการผลิตทรีฮาโลสในประเทศ โดยเฉพาะด้านต้นทุนการผลิต

“ที่ผ่านมา ทีมวิจัยภายใต้แพลตฟอร์ม INNO-AGRO (อินโน-อะโกร) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มให้บริการยกระดับวัตถุดิบชีวภาพสู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงแบบครบวงจรของ สวทช. ได้ร่วมกันพัฒนา TreFast เทคโนโลยีการผลิตทรีฮาโลสจากมอลโตสแบบขั้นตอนเดียว โดยมุ่งเน้นให้ผู้ผลิตน้ำตาลมอลโตสสามารถต่อยอดกระบวนการผลิตเดิมเพื่อเพิ่มสายการผลิตทรีฮาโลสได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผ่านเทคโนโลยีการผลิต 2 รูปแบบ ได้แก่ การแปรรูปด้วยเอนไซม์ และการแปรรูปด้วยเซลล์ยีสต์ที่มีเอนไซม์อยู่บนผิวเซลล์ เพื่อรองรับการประยุกต์ใช้กับระบบปฏิกรณ์ที่เหมาะสมกับกระบวนการผลิตของแต่ละโรงงาน

“กระบวนการผลิตทั้ง 2 รูปแบบนี้ มีจุดเด่นที่แตกต่างจากกระบวนการทั่วไป คือ ลดขั้นตอนการแปรรูปด้วยเอนไซม์จาก 2 ขั้นตอนให้เหลือเพียงขั้นตอนเดียว นอกจากนี้ ทีมวิจัยยังได้พัฒนากระบวนการเพิ่มความบริสุทธิ์ของทรีฮาโลสและทดสอบในระดับนำร่อง เพื่อรองรับการต่อยอดกระบวนการผลิตสู่ระดับอุตสาหกรรม”

ทรีฮาโลสที่ได้จากกระบวนการผลิตทั้ง 2 รูปแบบนี้ นำไปแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ได้ทั้งในรูปแบบผงและน้ำเชื่อม นอกจากนี้ กระบวนการผลิตยังมีผลพลอยได้ เช่น กลูโคส เซลล์ยีสต์ ซึ่งมีศักยภาพในการนำไปต่อยอดเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มได้อีกด้วย ในระยะเริ่มต้นนี้ทีมวิจัยมุ่งเน้นการประยุกต์ใช้ทรีฮาโลสในอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องสำอาง โดยปัจจุบันเทคโนโลยี TreFast อยู่ในระดับ TRL6 โดยมีความพร้อมสำหรับการทดสอบและพัฒนาต่อยอดในระดับโรงงานต้นแบบ (demonstration scale)

ดร.สุริษา สุวรรณรังษี หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีตัวเร่งปฏิกิริยาชีวภาพ ไบโอเทค สวทช. เสริมว่า ปัจจุบัน INNO-AGRO พร้อมเปิดรับผู้ประกอบการเข้าร่วมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนอุตสาหกรรมทรีฮาโลสในประเทศไทย ทั้งในรูปแบบ การรับถ่ายทอดเทคโนโลยี TreFast และ การรับถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตเอนไซม์และเซลล์ยีสต์สำหรับใช้เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาชีวภาพสำหรับการแปรรูปน้ำตาลมอลโตสเป็นทรีฮาโลส เพื่อร่วมกันต่อยอดเทคโนโลยีสู่การใช้งานในระดับอุตสาหกรรม

“TreFast มุ่งเพิ่มขีดความสามารถของอุตสาหกรรมไทยในการผลิตน้ำตาลฟังก์ชันมูลค่าสูง โดยใช้ประโยชน์จากฐานการผลิตมอลโตสจากวัตถุดิบทางการเกษตรของไทยที่มีอยู่เดิม ช่วยเสริมศักยภาพการแข่งขันของผู้ประกอบการไทย และสร้างโอกาสในการต่อยอดมูลค่าตลอดห่วงโซ่อุปทานในระยะยาว หากเทคโนโลยีได้รับการขยายสู่การผลิตและการใช้งานในระดับอุตสาหกรรมมากขึ้น จะส่งผลทำให้มีโอกาสเชื่อมโยงกับความต้องการใช้วัตถุดิบจากภาคการเกษตรของไทย และสนับสนุนการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับวัตถุดิบไทยตลอดห่วงโซ่ ตั้งแต่ภาคการเกษตร อุตสาหกรรมแป้งและน้ำตาล อุตสาหกรรมน้ำตาลฟังก์ชัน และอุตสาหกรรมการผลิตผลิตภัณฑ์มูลค่าเพิ่มต่อไป”

สำหรับผู้ประกอบที่สนใจรับถ่ายทอดเทคโลยีการผลิต ติดต่อสอบถามได้ที่คุณพรรณทภรณ์ สิทธิ์พลางกูร อีเมล pantaporn.sit@biotec.or.th

เรียบเรียงโดย ภัทรา สัปปินันทน์ ฝ่ายสร้างสรรค์สื่อและผลิตภัณฑ์ สวทช.
อาร์ตเวิร์กโดย ภัทรา สัปปินันทน์
ภาพประกอบโดย ภัทรกร กลิ่นหอม ฝ่ายผลิตสื่อสมัยใหม่ สวทช.