เมื่อวันพุธที่ 29 เมษายน 2569 เวลา 09:30 – 11:30 น. ดร.พัชร์ลิตา ฉัตรวริศพงศ์ ผู้ช่วยผู้อำนวยการ สายงานบริหารการวิจัยและพัฒนา (RDIM) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พร้อมด้วยคณะผู้บริหาร ทีมงานบ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร และคณะครู ลงพื้นที่เข้าเยี่ยมชมการฝึกทักษะวิจัย ณ ห้องปฏิบัติการของศูนย์วิจัยแห่งชาติ สวทช. อาคารกลุ่มนวัตกรรม 2 (INC 2) อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมใน “โครงการนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย/ครูวิทยาศาสตร์ ฝึกทักษะวิจัย ณ ห้องปฏิบัติการของศูนย์วิจัยแห่งชาติ สวทช. ภาคฤดูร้อน ปี 2569 (ปีที่ 9)”
กิจกรรมเริ่มต้น ณ ห้องประชุมคอนเนค Tower D อาคารกลุ่มนวัตกรรม 2 โดย ดร.พัชร์ลิตา ฉัตรวริศพงศ์ ได้กล่าวต้อนรับคณะเยี่ยมชม จากนั้น คุณอติพร สุวรรณ ผู้อำนวยการฝ่ายบริหารภาพลักษณ์และกิจกรรมด้านพัฒนากำลังคนของบ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร ได้แนะนำภาพรวมโครงการและกิจกรรมเยี่ยมชมการฝึกทักษะวิจัยฯ โดยมีผู้ร่วมคณะเยี่ยมชมกว่า 15 ท่าน ประกอบด้วย คุณฤทัย จงสฤษดิ์, คุณสรารี ชาญอุไร, คุณปรมาภรณ์ จูฑะจันทร์ หัวหน้าโครงการฯ รวมถึงทีมงานบ้านวิทยาศาสตร์สิรินธร และคณะครูในโครงการฯ
สำหรับการลงพื้นที่เยี่ยมชมการปฏิบัติงานจริงและรับฟังการบรรยาย ณ ห้องปฏิบัติการวิจัย มีรายละเอียดดังนี้:
- ห้องปฏิบัติการที่ 1: ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) โดยได้รับเกียรติจาก ดร.กวิน การุณรัตนกุล (ทีมวิจัยนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ MPI กลุ่มวิจัยวัสดุและอุปกรณ์เฉพาะทางชีวภาพ BMD) เป็นวิทยากรบรรยาย โดยได้นำเสนอเทคโนโลยีการพิมพ์ 3 มิติ (3D Printing) เกรดการแพทย์ ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการสร้างชิ้นส่วนอวัยวะเทียม วัสดุปลูกถ่ายกระดูก และแบบจำลองทางทันตกรรม (เช่น ขากรรไกรและฟัน) โดยกระบวนการผลิตดิจิทัลนี้ช่วยให้สามารถออกแบบรูปทรงของชิ้นงานให้เหมาะสมกับสรีระของผู้ป่วยแต่ละรายได้อย่างแม่นยำ นอกจากนี้ยังได้มีการอธิบายถึงการทดสอบคุณสมบัติทางชีวภาพของวัสดุ (เช่น การทดสอบความเป็นพิษต่อเซลล์) เพื่อให้มั่นใจถึงความปลอดภัยในการนำไปใช้งานจริงกับร่างกายมนุษย์ ซึ่งเทคโนโลยีเหล่านี้มีส่วนสำคัญอย่างยิ่งในการยกระดับคุณภาพการรักษาทางการแพทย์ในปัจจุบัน
- ห้องปฏิบัติการที่ 2: ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC) โดยได้รับเกียรติจาก ดร.พร้อมศักดิ์ สงวนธรรมรงค์ (ทีมวิจัยกระบวนการผลิตยางขั้นสูงและมาตรฐานยาง ARPST กลุ่มวิจัยนวัตกรรมการแปรรูปยาง IRM) เป็นวิทยากรบรรยาย พร้อมด้วยตัวแทนนักเรียนในโครงการ ได้ร่วมกันนำเสนอและสาธิตเทคโนโลยีการแปรรูปยาง โดยเน้นย้ำถึงการพัฒนากระบวนการผลิตยางทั้งยางธรรมชาติและยางสังเคราะห์ให้มีความแข็งแรงทนทาน และที่สำคัญคือการปรับปรุงสูตรโดยลดหรือเลี่ยงการใช้สารเคมีที่ก่อให้เกิดอาการแพ้ (Hypoallergenic) นอกจากนี้ คณะผู้บริหารยังได้เยี่ยมชมผลงานและชิ้นงานต้นแบบที่เสร็จสมบูรณ์จากการศึกษาวิจัย ไม่ว่าจะเป็น ชิ้นงานยางที่ผ่านการหล่อขึ้นรูปด้วยแม่พิมพ์ให้ออกมาเป็นรูปทรงต่างๆ (เช่น รูปสัตว์และตุ๊กตา) รวมถึงผลงานนวัตกรรม “ถุงมือยาง” ซึ่งเป็นหนึ่งในความเชี่ยวชาญของทีมวิจัยที่มุ่งยกระดับมาตรฐานและคุณภาพของผลิตภัณฑ์ยาง เพื่อให้เห็นภาพรวมของการนำนวัตกรรมงานวิจัยไปต่อยอดและใช้งานจริงในภาคอุตสาหกรรมได้อย่างเป็นรูปธรรม
- ห้องปฏิบัติการที่ 3: ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (NANOTEC) โดยได้รับเกียรติจาก ดร.สัญชัย คูบูรณ์ (ทีมวิจัยตัวเร่งปฏิกิริยา CAT กลุ่มวิจัยการเร่งปฏิกิริยาระดับนาโนการดูดซับและการคำนวณ NCAS) เป็นวิทยากรบรรยาย พร้อมด้วยนักเรียนในโครงการ ได้ร่วมนำเสนองานวิจัยด้านเทคโนโลยีการดักจับและใช้ประโยชน์จากคาร์บอน (Carbon Capture and Utilization Technology: CCU) การแปรสภาพชีวมวลเป็นวัสดุคาร์บอนทางเลือก เช่น ไบโอชาร์ (Biochar) ตลอดจนการสกัดซิลิก้าจากแกลบข้าว เพื่อนำไปประยุกต์ใช้เป็นวัสดุหรือตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีประสิทธิภาพสูงขึ้น นอกจากนนี้ทางคณะได้เข้าเยี่ยมชม “ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ทดสอบระดับนาโน (Nano Characterization Laboratory)” ซึ่งตัวแทนนักเรียนได้โชว์ศักยภาพสาธิตการเตรียมชิ้นงานตัวอย่าง และอธิบายการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ขั้นสูงด้วยตนเอง เช่น เครื่อง XRD (X-ray Diffractometer) และเครื่องวิเคราะห์พฤติกรรมทางความร้อนของวัสดุ (Thermal Analysis) ภาพบรรยากาศเหล่านี้สะท้อนให้เห็นถึงความสำเร็จของโครงการในการปูพื้นฐานทักษะวิจัยที่เข้มข้น และสร้างความมั่นใจในการปฏิบัติงานจริงในห้องปฏิบัติการระดับชาติให้กับเยาวชนได้อย่างแท้จริง
กิจกรรมในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อติดตามความก้าวหน้าของการดำเนินโครงการ รวมถึงเพื่อหาแนวทางขยายผลความร่วมมือในอนาคต ผ่านศักยภาพของ “นักวิจัยพี่เลี้ยง” ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อความสำเร็จของโครงการ นอกจากนี้ ยังถือเป็นโอกาสอันดีที่คณะผู้บริหารได้ร่วมพบปะ แลกเปลี่ยนความคิดเห็น และมอบกำลังใจให้กับทีมนักวิจัยพี่เลี้ยงทุกท่าน ที่ได้เสียสละแรงกายแรงใจในการดูแล แนะนำ และถ่ายทอดทักษะกระบวนการวิจัยให้กับนักเรียนและครูผู้เข้าร่วมโครงการด้วยความทุ่มเทมาโดยตลอด
โครงการฝึกทักษะวิจัยฯ ภาคฤดูร้อน มุ่งหวังที่จะสร้างประสบการณ์ตรงในการทำวิจัย ตลอดจนสร้างแรงบันดาลใจและปลูกฝังกระบวนการคิดทางวิทยาศาสตร์ให้กับเยาวชนและบุคลากรทางการศึกษา เพื่อเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างความเข้มแข็งและพัฒนากำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศต่อไป