เรื่องโดย ชวลิต วิทยานนท์
ปี พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา มีเรื่องราวที่ส่งผลกระทบต่อความหลากหลายชีวภาพของประเทศไทยอยู่หลายเรื่อง แต่มีอยู่ 5 เรื่องที่ผมคิดว่าส่งผลกระทบในวงกว้างต่อวิถีชีวิตของคนไทย ไปดูกันครับว่ามีอะไรบ้าง
- การพัฒนาด้วยการทำลายเวียงหนองหล่ม จังหวัดเชียงราย
เวียงหนองหล่ม เป็นพื้นที่ชุ่มน้ำขนาดใหญ่ มีพื้นที่ประมาณ 14,000 ไร่ ครอบคลุม 2 อำเภอ คือ อำเภอแม่จันและอำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย กรมชลประทานได้ทำการการพัฒนา ขุดลอก และสร้างเป็นอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่จะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศพรุหญ้า รวมถึงป่าต้นอั้น หรือต้นไชยวา (Cephalanthus tetrandrus) ซึ่งเป็นถิ่นอาศัยของสัตว์นานาชนิดและเป็นแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ นอกจากนี้ยังอาจกระทบต่อประชากรนกแสกทุ่งหญ้า (Tyto longimembris) นกนักล่าฝูงสุดท้ายซึ่งอาจถึงขั้นสูญพันธุ์ไปจากประเทศไทย
อั้น หรือ ไชยวาน
นกแสกทุ่งหญ้า
- กรณีปลาหมอคางดำที่ “ไร้ความจริงใจจากผู้มีอำนาจ”
การรับมือกับปลาหมอคางดำเพื่อลดผลกระทบให้หมดสิ้นนั้น แม้กรมประมงจะพยายามเต็มที่แล้ว โดยนำขึ้นมาใช้ประโยชน์ต่าง ๆ ได้เกือบ 8,000 ตัน แต่การโยนความผิดกันไปมาระหว่างผู้ที่เคยนำเข้ากับผู้เพาะเลี้ยงปลาสวยงาม (ปลาหมอสีอื่น ๆ) ยังไม่จบสิ้น จนการระบาดลุกลามไปแล้วกว่า 17 จังหวัด และก่อความเสียหายทางเศรษฐกิจหลายพันล้านบาท สิ่งที่ควรเกิดขึ้นคือผู้มีอำนาจที่เกี่ยวกับเรื่องนี้ต้องขับเคลื่อนให้เกิดการลงทุนในการกำจัดปลาหมอคางดำจนหมดผลกระทบ และมุ่งเน้นใช้นโยบายผู้ก่อมลภาวะต้องเป็นผู้จ่าย (Polluter Pay Policy)
- การออกกฎหมายยกเลิก “การคุ้มครองนกปรอดหัวโขน”
วันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2568 คณะกรรมการสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่ามีมติเห็นชอบให้ถอดชื่อ “นกปรอดหัวโขน” หรือ “นกกรงหัวจุก” (Pycnonotus jocosus) ออกจากบัญชีสัตว์ป่าคุ้มครอง พร้อมวางมาตรการห้ามล่าในเขตอนุรักษ์และคุมเข้มในการเพาะเลี้ยง โดยคาดว่าจะช่วยลดการล่านกจากธรรมชาติและช่วยส่งเสริมการเพาะเลี้ยงจนพัฒนาไปสู่การเป็นสัตว์เศรษฐกิจในอนาคต อย่างไรก็ตามในอีกด้านหนึ่งการประกาศกฎหมายนี้เกิดขึ้นทั้งที่ประชากรนกปรอดหัวโขนในธรรมชาติซึ่งเคยพบได้ง่ายตามสวนหลังบ้านและชายป่าทั้งในภาคใต้และหลายพื้นที่ลดลงมากกว่าร้อยละ 90 ก็อาจมองได้ว่ากฎหมายนี้เป็นการทำเพื่อเอาใจนักการเมืองและกลุ่มผลประโยชน์ไม่กี่คนที่อยู่ในวงการค้าและการแข่งขัน
- การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ 43 ชนิด ในพระนามสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี
เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม พ.ศ. 2568 ที่ผ่านมา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยจัดงาน Chula the Impact ครั้งที่ 36 ไฮไลต์หนึ่งในงาน คือ การแถลงข่าวการค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกที่ค้นพบในประเทศไทยจำนวน 43 ชนิด ซึ่งได้รับพระราชทานชื่อวิทยาศาสตร์ภายใต้พระนามของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสมหามงคลเฉลิมพระชนมายุ 70 พรรษา พุทธศักราช 2568 การค้นพบสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกทั้ง 43 ชนิดนี้เป็นผลงานจากการวิจัยภายใต้ความร่วมมือด้านอนุกรมวิธานและความหลากหลายทางชีวภาพของสถาบันภายในประเทศไทย 31 แห่ง และสถาบันต่างประเทศ 14 แห่ง
รายชื่อสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่ของโลกที่ค้นพบในประเทศไทย จำนวน 43 ชนิด มีดังนี้
สกุลใหม่ของโลก จำนวน 2 สกุล
- สกุลผีเสื้อกลางคืนเทพรัตน์ (Debaratania)
- สกุลเห็ดก้อนอำพันเจ้าฟ้า (Sirindhornea)
พืชชนิดใหม่ของโลกจำนวน 3 ชนิด
- กระเจียวชมพูสิรินธร (Curcuma princeps)
- ต่างหูสิรินธร (Brachylophon sirindhorniae)
- ฮ่อมสิรินธร (Strobilanthes sirindhorniae)
สัตว์ชนิดใหม่ของโลก จำนวน 33 ชนิด
- ไส้เดือนริมโขงบึงกาฬ (Amynthas septuaginta)
- ไส้เดือนเทพรัตน์แม่น้ำโขง (Amynthas sirindhornae)
- ไส้เดือนภักดีแม่น้ำโขง (Metaphire fidelis)
- แตนเบียนเจ้าฟ้า (Batothecoides sirindhornae)
- แตนเบียนเจ้าหญิง (Gilen principissa)
- แมลงช้างกรามโตเทพรัตน์ (Protohermes sirindhornae)
- แมลงชีปะขาวเทพรัตน์ (Ephorondebaratana)
- แมลงชีปะขาวสิรินธร (Teloganopsis sirindhornae)
- แมลงปอเข็มท้องยาวเทพรัตน์ (Coeliccia sirindhornae)
- แมลงหางดีดถ้ำเจ้าฟ้า (Lepidonella sirindhornae)
- ผึ้งยางไม้เจ้าฟ้าหญิงสิรินธร (Megachile sirindhornae)
- มดเขาสูงสิรินธร (Temnothorax sirindhornae)
- มดตะนอยเทพรัตน์ (Tetraponera sirindhornae)
- มดตะลานคูหารัตน์ (Camponotus sirindhornae)
- มดบากเทพรัตน์ (Vombisidris sirindhornae)
- มวนหญ้าสิรินธร (Ceratocombus sirindhornae)
- กุ้งแคระน้ำจืดเจ้าฟ้า (Caridina sirindhornae)
- กุ้งเทพรัตน์ (Macrobrachium debaratae)
- คลาโดเซอแรนสมเด็จพระเทพรัตน์ (Paralona sirindhornae)
- โคพีพอดสิรินธร (Tropodiaptomus sirindhornae)
- แอมฟิพอดเจ้าฟ้า (Quadrimaera sirindhornae)
- กิ้งกือกระบอกหางมนสิรินธร (Coxobolellus sirindhornae)
- กิ้งกือกระบอกหางแหลมสิรินธร (Thyropygus sirindhornae)
- กิ้งกือกระสุนพระรามเจ้าฟ้า (Rhopalomeris sirindhornae)
- กิ้งกือตะเข็บเจ้าฟ้า (Yuennanina sirindhornae)
- กิ้งกือมังกรเจ้าฟ้าหญิง (Desmoxytes chaofa)
- กิ้งกือมังกรสิรินธร (Desmoxytes sirindhornae)
- แมงมุมรังซ้อนสิรินธร (Domarchus sirindhornae)
- หอยกาบสามเหลี่ยมลำน้ำมูล (Pseudodon septuaginta)
- หอยทากจิ๋วจุกแดงทรงเจดีย์ (Georissa principalis)
- หอยนักล่าสิรินธร (Discartemon sirindhornae)
- หอยหางดิ้นเจ้าฟ้า (Siamopotaxis principalis)
- กบเขาหินทรายเจ้าฟ้า (Limnonectes sirindhornae)
เห็ดและยีสต์ชนิดใหม่ของโลก จำนวน 5 ชนิด
- ยีสต์เจ้าฟ้าหญิง (Blastobotrys princeps)
- ยีสต์สิรินธร (Cyberlindnera sirindhorniae)
- ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดเจ้าฟ้าหญิง (Moniliella princeps)
- ยีสต์น้ำหวานดอกตาลโตนดสิรินธร (Metschnikowia sirindhorniae)
- เห็ดโกงกางจิ๋วสิรินธร (.sirindhorniae)
สกุลผีเสื้อกลางคืนเทพรัตน์
ที่มาภาพ : รศ. ดร.นันทศักดิ์ ปิ่นแก้ว คณะเกษตร กำแพงแสน มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ฮ่อมสิรินธร
ที่มาภาพ : ดร.พรชัย กลัดวงษ์ คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
- ศูนย์ศึกษาธรรมชาติกองทัพบก (บางปู) เป็นแรมซาร์ไซต์แห่งใหม่ของประเทศไทย
ศูนย์ศึกษาธรรมชาติกองทัพบก (บางปู) 72 พรรษา มหาราชินี จังหวัดสมุทรปราการ ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ (Ramsar Site) ลำดับที่ 16 ของประเทศไทย และลำดับที่ 2,578 ของโลก มีความสำคัญในฐานะที่เป็นบ้านของนกอพยพนับหมื่นตัวที่อพยพตามเส้นทางบินเอเชียตะวันออก–ออสเตรเลีย เป็นแหล่งเรียนรู้ระบบนิเวศป่าชายเลนที่สมบูรณ์ มีนกมากกว่า 200 ชนิด ทั้งนกประจำถิ่นและนกอพยพ รองรับประชากรนกน้ำบางชนิดมากกว่าร้อยละ 1 ของทั้งโลก เช่น นกนางนวลธรรมดา (Chroicocephalus brunnicephalus) นกปากแอ่นหางดำ (Limosa limosa)
About Author
