นักวิทยาศาสตร์ไทยได้รับการยกย่องจากผลงานบุกเบิกด้านโรคเมลิออยโดสิสและการดื้อยาต้านจุลชีพ ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อการกำหนดแนวทางด้านสาธารณสุขในไทยและนานาประเทศ
ศ. ดร. นพ.ดิเรก ลิ้มมธุรสกุล ได้รับรางวัลจากผลงานที่พลิกโฉมองค์ความรู้เกี่ยวกับโรคเมลิออยโดสิส และช่วยให้หลายโรงพยาบาลและภาครัฐใช้ข้อมูลทางจุลชีววิทยาเพื่อต่อสู้กับปัญหาการดื้อยาต้านจุลชีพและช่วยชีวิตผู้คน
‘งานวิจัยวิทยาศาสตร์เผยความจริงได้ แต่งานสาธารณสุขเท่านั้นที่จะทำให้ความรู้นั้นเกิดประโยชน์ต่อสังคม เราจำเป็นต้องมีทั้งสองสิ่ง’ ศ. ดร. นพ.ดิเรก ลิ้มมธุรสกุล จากมหาวิทยาลัยมหิดล กล่าวในพิธีรับรางวัล ซึ่งจัดขึ้นเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม ณ สำนักงานใหญ่ยูเนสโก กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส
งานวิจัยของศ. ดร. นพ.ดิเรก ช่วยแสดงให้เห็นว่าโรคเมลิออยโดสิส ซึ่งเป็นโรคติดเชื้อรุนแรงที่มักนำไปสู่การเสียชีวิตโดยมีสาเหตุจากแบคทีเรีย Burkholderia pseudomallei ที่พบในดินและน้ำ ทำให้มีผู้เสียชีวิตมากกว่า 1,200 คนต่อปีในประเทศไทย ซึ่งประเทศไทยมีห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยาในโรงพยาบาลที่ดี และทุกการเสียชีวิตเหล่านี้มีผลเพาะเชื้อยืนยัน
การศึกษาสำคัญของ ศ. ดร. นพ.ดิเรก ประเมินว่า โรคเมลิออยโดสิสเป็นสาเหตุการเสียชีวิตประมาณ 89,000 รายต่อปีทั่วโลก ซึ่งรวมถึงในหลายภูมิภาคที่ห้องปฏิบัติการจุลชีววิทยาคลินิกยังมีอยู่น้อย การศึกษาต่อเนื่องของเขายืนยันการพบโรคเมลิออยโดสิสในอีกหลายสิบประเทศที่ไม่เคยมีรายงานมาก่อน
ศ. ดร. นพ.ดิเรกยังได้พัฒนาแผนที่โลกเชิงโต้ตอบแบบเปิด ซึ่งเป็นแหล่งทรัพยากรสำคัญสำหรับนักวิจัย บุคลากรทางการแพทย์ และผู้กำหนดนโยบายทั่วโลกที่ทำงานเกี่ยวกับโรคเมลิออยโดสิส
นอกจากนี้ ศ. ดร. นพ.ดิเรกยังได้พัฒนา AMASS ซึ่งเป็นซอฟต์แวร์ที่ให้ใช้งานฟรี ช่วยให้โรงพยาบาลสามารถวิเคราะห์ข้อมูลทางจุลชีววิทยาและข้อมูลการรักษาพยาบาลได้โดยอัตโนมัติเพื่อติดตามว่ามีผู้ป่วยกี่รายที่มีการติดเชื้อดื้อยาต้านจุลชีพในแต่ละปี และมีผู้ป่วยกี่รายที่เสียชีวิต
ในปัจจุบัน โรงพยาบาลในไทยและประเทศอื่น เช่น กัมพูชา อินเดีย และอินโดนีเซีย นำเครื่องมือและวิธีการของศ. ดร. นพ.ดิเรก มาใช้งาน ช่วยให้ชุมชนและระบบสาธารณสุขนำข้อมูลของตนเองไปใช้ในการรับมือโรคติดเชื้อที่เป็นภัยคุกคามสำคัญได้อย่างเป็นรูปธรรม
รางวัลยูเนสโก-คาร์ลอส เจ. ฟินเลย์ ด้านจุลชีววิทยา (UNESCO-Carlos J. Finlay Prize for Microbiology) ก่อตั้งโดยยูเนสโกและรัฐบาลคิวบา และมอบให้แก่ผู้ที่สร้างคุณูปการโดดเด่นด้านจุลชีววิทยาและการประยุกต์ใช้จุลชีววิทยา ผู้ได้รับรางวัลนี้จะได้รับเงินรางวัล 10,000 ดอลลาร์พร้อมใบเกียรติบัตร
About Author
