ท่ามกลางวิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) อุตสาหกรรมการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำกำลังเผชิญกับความท้าทายสองประด้าน คือการเป็นทั้งภาคส่วนที่ได้รับผลกระทบจากสภาพแวดล้อมที่แปรปรวน และในขณะเดียวกันก็เป็นแหล่งกำเนิดก๊าซเรือนกระจกจากการใช้พลังงานและการผลิตอาหารสัตว์ กระบวนการผลิตแบบดั้งเดิมที่มีการปล่อยคาร์บอนสูงไม่เพียงแต่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ แต่ยังกลายเป็นข้อจำกัดสำคัญในเวทีการค้าโลกที่มีมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น การปรับตัวสู่แนวคิดคาร์บอนต่ำจึงมิใช่เพียงทางเลือก แต่คือความจำเป็นเร่งด่วนเพื่อรักษาความมั่นคงทางอาหารและขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ เพื่อตอบสนองต่อความท้าทายดังกล่าว สวทช. ได้พัฒนาแนวทางการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาเพื่อร่วมแก้ปัญหาสำคัญอุตสาหกรรมเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
การใช้ประโยชน์
การผสานพลังของเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงอัจฉริยะ (Smart Aquaculture) และระบบอินเทอร์เน็ตสรรพสิ่ง (IoT) เพื่อบริหารจัดการคุณภาพน้ำและพลังงานอย่างแม่นยำ ซึ่งช่วยลดภาระในการเปลี่ยนถ่ายน้ำและประหยัดการใช้ไฟฟ้าในระบบเครื่องให้อากาศ ควบคู่ไปกับการนำนวัตกรรมระบบน้ำหมุนเวียน (RAS) มาใช้เพื่อควบคุมสภาวะแวดล้อมอย่างสมบูรณ์ และการใช้สารเสริมอาหารเพื่อกระตุ้นภูมิคุ้มกันและส่งเสริมสุขภาพสัตว์น้ำ ลดความเสี่ยงจากการใช้สารเคมีและยาปฏิชีวนะได้อย่างมีนัยสำคัญ ยิ่งไปกว่านั้น การนำนวัตกรรมด้านเทคโนโลยีชีวภาพมาคัดเลือกและปรับปรุงสายพันธุ์ให้มีอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อ (FCR) ที่ต่ำลงและมีความทนทานต่อโรคสูง
การลงทุนทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมในอุตสาหกรรมนี้ ไม่ใช่ภาระต้นทุน แต่คือการลงทุนเพื่อ “ลดความสูญเสีย” และ “เพิ่มโอกาส” ในการผลิตสินค้าที่ตอบโจทย์โลกยุคใหม่ ส่งผลให้ขีดความสามารถการผลิตสูงขึ้น ได้ผลผลิตคุณภาพสูง ปลอดภัย และได้มาตรฐานสากล สอดคล้องกับแนวทาง BCG Economy (เศรษฐกิจชีวภาพ-เศรษฐกิจหมุนเวียน-เศรษฐกิจสีเขียว) ช่วยลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและเพิ่มศักยภาพการแข่งขันในตลาดโลก
กลุ่มเป้าหมาย
- เกษตรกรและผู้ประกอบการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำเชิงพาณิชย์
- ชมรมและสมาคมผู้ผลิตสัตว์น้ำ
- ผู้ประกอบการส่งออกสัตว์น้ำ
- เกษตรกรรายย่อยและวิสาหกิจชุมชน
- สตาร์ทอัพด้านการเกษตรและนวัตกร
- หน่วยงานภาครัฐ สถาบันวิจัย และสถาบันการศึกษา
สถานะปัจจุบัน
การเลี้ยงสัตว์น้ำคาร์บอนต่ำเป็นแนวทางการบูรณาการนวัตกรรมหลากมิติที่มีทั้งเทคโนโลยีส่วนที่พร้อมถ่ายทอดสู่การใช้งานจริงและส่วนที่อยู่ระหว่างการวิจัยพัฒนาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถให้สูงสุด โดยหัวใจสำคัญคือความยืดหยุ่นในการปรับแต่งโซลูชันให้สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และระบบการทำงานเฉพาะของแต่ละฟาร์มอย่างแม่นยำเพื่อร่วมขับเคลื่อนอุตสาหกรรมสัตว์น้ำสู่มาตรฐานคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน
ภาพและกราฟฟิก (Images and Graphics)
กลุ่มที่ 1 (2 รูป)
“Smart Aquaculture และ IoT”
กลุ่มที่ 2 (2 รูป)
“ระบบเพาะเลี้ยงน้ำหมุนเวียน (RAS)”
กลุ่มที่ 3 (2 รูป)
“การป้องกันโรคและสุขภาพสัตว์”
“V-Bass : สารเสริมอาหารกระตุ้นภูมิคุ้มกันปลา” (เครดิต ดร. แสงจันทร์ เสนาปิน)
“AQ35 : ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารควบคุมการระบาดของเชื้อปรสิต EHP”
“จุลินทรีย์โปรไบโอติก BIOTEC” (เครดิต ดร. ชุมพร สุวรรณยาน)