ที่มา ข้อมูลเบื้องต้น ความสำคัญของปัญหา

ผักคราดหัวแหวน มีชื่อวิทยาศาสตร์ Spilanthes acmella (Acmella oleracea) เป็นพืชสมุนไพรในวงศ์ Asteraceae มีชื่อท้องถิ่นหลากหลาย เช่น ผักคราด ผักเผ็ด ผักลืมผัว ผักตุ้มหู หรือหญ้าตุ้มหู พบได้ในหลายประเทศในเขตร้อน รวมถึงประเทศไทย ผักคราดหัวแหวนมีสารที่มีคุณสมบัติทางชีวภาพหลายชนิด ได้แก่ สารสปิแลนทอล (spilanthol) สารกลุ่มอัลคาลอยด์ (alkaloid) และ ฟลาโวนอยด์ (flavonoid) ซึ่งสารดังกล่าวมีคุณสมบัติทำให้ชาเฉพาะที่ ลดอาการปวด ต้านการอักเสบ มีคุณสมบัติในการยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย (antibacterial) และต้านอนุมูลอิสระ (antioxidant) นอกจากนี้ผักคราดหัวแหวนก็มีสารพฤกษเคมีอื่นๆด้วย เช่น สารเทอร์พีนอยด์ (terpenoid) และสารประกอบฟีนอลิก (phenolic compounds) โดยเฉพาะสารสปิแลนทอลและแอลคิลเอไมด์มีคุณสมบัติต้านการอักเสบ รวมถึงลดการตอบสนองต่อสิ่งเร้าและลดอาการเจ็บปวด อย่างไรก็ตาม การนำสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนมาประยุกต์ใช้เพื่อพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์สำหรับใช้ภายนอกนั้น ยังอาจส่งผลให้ประสิทธิภาพในการนำส่งสารออกฤทธิ์สำคัญสู่อวัยวะเป้าหมายยังไม่เพียงพอ เนื่องจากอนุภาคมีขนาดใหญ่ อาจส่งผลให้ใช้เวลานานในการนำส่ง ดังนั้นจึงได้มีการประยุกต์ใช้ร่วมกับนาโนเทคโนโลยี เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของสารออกฤทธิ์สำคัญต่าง ๆ และสามารถคงคุณสมบัติของสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนเพื่อช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่โครงสร้างของผิวหนังได้ โดยที่อนุภาคนาโนกักเก็บสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนที่ห่อหุ้มด้วยไฮโดรเจล จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการนำส่งสารออกฤทธิ์สำคัญสู่อวัยวะเป้าหมาย เพื่อนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ทางเภสัชภัณฑ์และเครื่องสำอางได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สรุปและจุดเด่นเทคโนโลยี

ไฮโดรเจล (hydrogel) ห่อหุ้มอนุภาคนาโนกักเก็บสารสกัดจากผักคราดหัวแหวน โดยมุ่งเน้นให้ได้อนุภาคนาโนกักเก็บสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนที่ถูกห่อหุ้มด้วยไฮโดรเจล เพื่อให้ได้อนุภาคนาโนที่มีขนาดไม่เกิน 200 นาโนเมตร และมีคุณสมบัติในการกักเก็บและสามารถคงคุณสมบัติของสารสกัดจากผักคราดหัวแหวน โดยที่อนุภาคนาโนกักเก็บสารสกัดจากผักคราดหัวแหวนที่ห่อหุ้มด้วยไฮโดรเจล จะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการนำส่งสารออกฤทธิ์สำคัญเข้าสู่ผิวหนังได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์ทางเภสัชภัณฑ์และเครื่องสำอางที่มีคุณสมบัติลดการอักเสบ รักษาความชุ่มชื้น และช่วยเพิ่มคอลลาเจน (collagen) ของโครงสร้างผิวหนังได้

สถานภาพทรัพย์สินทางปัญญา

• คำขออนุสิทธิบัตร เลขที่ 2503000634 วันที่ยื่นคำขอ 21 กุมภาพันธ์ 2568
• คำขออนุสิทธิบัตร เลขที่ 2503000995 วันที่ยื่นคำขอ 19 มีนาคม 2568

สถานภาพของผลงานวิจัย 

• ผลการทดลองระดับห้องปฏิบัติการได้รับการพิสูจน์ว่าเป็นไปได้

ความร่วมมือที่เสาะหา

• เสาะหาผู้รับอนุญาตใช้สิทธิ

นักวิจัย

ดร.ดวงพร พลพานิช
ดร.สุวิมล สุรัสโม
ดร.คุณัช สุขธรรม
ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ