ที่มา ข้อมูลเบื้องต้น ความสำคัญของปัญหา

โรคเบาหวานเป็นหนึ่งในปัญหาสุขภาพหลักของประเทศไทย เนื่องจากอุบัติการณ์เกิดโรคที่สูงถึง 17-22% และมีแนวโน้มสูงขึ้นทุกปี เนื่องจากประเทศไทยได้ก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์แล้ว ดังนั้นการตรวจคัดกรองโรคเบาหวานตั้งแต่ในภาวะแรกเริ่มและการคัดกรองอย่างสม่ำเสมอจะช่วยลดโอกาสในการเป็นโรคเบาหวานของประชากรไทยในระดับที่รุนแรง หรือช่วยให้เข้าสู่กระบวนการรักษาได้อย่างรวดเร็วทำให้ผู้ป่วยมีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และยังช่วยให้ภาครัฐประหยัดงบประมาณด้านสาธารณสุข

อย่างไรก็ตาม การตรวจคัดกรองเบาหวานด้วยวิธีมาตรฐานจะตรวจวัดจากปริมาณไกลเคทเตดฮีโมโกลบิน (HbA1C) ซึ่งเป็นพารามิเตอร์ที่ไม่เหมาะสมในกลุ่มผู้ป่วยที่มีภาวะฮีโมโกลบินผิดปกติ (เช่น ผู้ป่วยธาลัสซีเมีย และพาหะธาลัสซีเมีย) ทำให้จำเป็นต้องมีการตรวจวัดร่วมกับตัวบ่งชี้อื่นเพื่อให้ครอบคลุมผู้ป่วยทุกกลุ่ม

สรุปและจุดเด่นเทคโนโลยี

ชุดตรวจโปรตีนอัลบูมินและไกลเคทเตดอัลบูมินเชิงปริมาณ (SugarAL) เป็นวิธีการตรวจแบบใหม่ที่มีส่วนประกอบหลักเป็นสารละลายแอปตาเมอร์ติดฟลูออเรสเซนส์ที่จำเพาะกับโปรตีนอัลบูมินและไกลเคทเตดอัลบูมินในซีรั่ม และสารละลายกราฟีนออกไซด์ ซึ่งสามารถตรวจได้ด้วยเครื่องวัดขนาดพกพา และรู้ผลได้ภายในเวลา 35 – 45 นาที 

ซึ่งโปรตีนอัลบูมินและไกลเคทเตดอัลบูมินนี้มีการศึกษาว่าสามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้ภาวะโรคเบาหวานนอกเหนือจาก HbA1C ได้ ทำให้ครอบคลุมกลุ่มผู้ป่วยที่กว้างขึ้น ผู้ป่วยไม่จำเป็นต้องอดอาหารก่อนการตรวจ และสามารถตรวจได้ทุก 2 สัปดาห์ (เทียบกับการตรวจ HbA1C ที่ตรวจได้ทุก 3 เดือน) ทำให้สามารถดำเนินการรักษาได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

นอกจากนี้ งานวิจัยนี้ผ่านการวางแผนและดำเนินการตามมาตรฐานระบบบริหารงานคุณภาพสำหรับเครื่องมือแพทย์ (ISO 13485) และมาตรฐานการจัดการความเสี่ยงสำหรับเครื่องมือแพทย์ (ISO 14971) เพื่อให้ผู้รับถ่ายทอดเทคโนโลยีสามารถขึ้นทะเบียนเครื่องมือแพทย์จาก อ.ย. และจำหน่ายชุดตรวจได้ตามกฎหมาย

สถานภาพทรัพย์สินทางปัญญา

เลขที่คำขอ	เลขที่สิทธิบัตร/อนุสิทธิบัตร	ชื่อทรัพย์สินทางปัญญา	ชื่อผู้ครอบครองสิทธิ	ประเภททรัพย์สินทางปัญญา	วันที่ยื่น
US9834772B2		Aptamers bound human serum albumin and glycated human serum albumin	สวทช.	สิทธิบัตรการประดิษฐ์	15 ตุลาคม2557
1601004758		ชุดน้ำยาตรวจเปอร์เซ็นต์ไกลเคทเตดอัลบูมินเพื่อวิเคราะห์ภาวะเบาหวานและกรรมวิธีการตรวจ	สวทช.	คำขอสิทธิบัตรการประดิษฐ์	19 สิงหาคม2559
1301005956	108844	แอปตาเมอร์ที่จำเพาะต่อโปรตีนซีรัมอัลบูมิน และไกลเคทเตดซีรัมอัลบูมินของคน	สวทช.	สิทธิบัตรการประดิษฐ์	17 ตุลาคม2556
1301003784	102748	กรรมวิธีการคัดเลือกดีเอ็นเอแอปตาเมอร์ที่จำเพาะต่อโปรตีนซีรัมอัลบูมินและดีเอ็นเอแอปตาเมอร์ที่จำเพาะต่อโปรตีนโกลเคทเตดอัลบูมินของคนในขั้นตอนเดียว	สวทช.	สิทธิบัตรการประดิษฐ์	5 กรกฎาคม2556
1902002705	85441	อุปกรณ์วิเคราะห์ทางการแพทย์	สวทช.	สิทธิบัตรออกแบบผลิตภัณฑ์	11 กรกฎาคม2562
1702003642	75649	เครื่องมือวิเคราะห์ภาวะเบาหวาน	สวทช.	สิทธิบัตรออกแบบผลิตภัณฑ์	15 กันยายน2560
1803001774	17922	ชุดน้ำยาตรวจวัดปริมาณโปรตีนอัลบูมินในปัสสาวะโดยการใช้สารละลายกราฟีนร่วมกับแอปตาเมอร์และวิธีการตรวจวัดปริมาณโปรตีนอัลบูมินในปัสสาวะด้วยชุดน้ำยาดังกล่าว	สวทช.	อนุสิทธิบัตร	10 สิงหาคม2561
1403001740	12414	กรรมวิธีการวัดปริมาณโปรตีนไกลเคทเตดอัลบูมินโดยการใช้สารละลายกราฟีนร่วมกับแอปตาเมอร์	สวทช.	อนุสิทธิบัตร	23 ธันวาคม2557

สถานภาพของผลงานวิจัย

• ต้นแบบระดับห้องปฏิบัติการได้ถูกทดสอบในสภาวะจำลอง และกำลังอยู่ระหว่างการทดสอบประสิทธิภาพทางคลินิกกับคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล

ความร่วมมือที่เสาะหา

• เสาะหาผู้รับอนุญาตใช้สิทธิ

นักวิจัย

คุณเดือนเพ็ญ จาปรุง
คุณวิศรุต ปิ่นรอด และคณะ
ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

คุณบุญนภัส มีรัตน์
โทรศัพท์ :  0638431821
อีเมล : boonapat.mee@nanotec.or.th
งานพัฒนาธุรกิจ ฝ่าายพัฒนาธุรกิจและบริการโครงสร้างพื้นฐาน (BDIS) ศน.