คำบรรยายผลงานโดยย่อ
การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เพื่อยกระดับการให้บริการของกรมสรรพากร ภายใต้ความร่วมมือระหว่างกรมสรรพากร สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (สวทช.) และธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) โดยมุ่งพัฒนาการให้บริการประชาชนและยกระดับการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ภาครัฐด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติและการบริการภาครัฐในยุคดิจิทัล ความร่วมมือนี้ครอบคลุมการพัฒนาแอปพลิเคชัน RD-DocChat และ RD-DocGen สำหรับสนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่กรมสรรพากร ตลอดจนการพัฒนา “น้องอารี AI Chatbot” และ “น้องอารี AI Voicebot” เพื่อให้บริการตอบคำถามด้านภาษีแก่ประชาชนอย่างสะดวก รวดเร็ว และมีคุณภาพมากยิ่งขึ้น สะท้อนถึงศักยภาพของการนำเทคโนโลยี AI มาประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับบริการภาครัฐอย่างเป็นรูปธรรม
ที่มาของงานวิจัย
กรมสรรพากร และสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ โดยศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (สวทช.) ได้ร่วมขับเคลื่อนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์มาตั้งแต่ปี 2565 โดยมีการจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือด้านการพัฒนา ต่อยอด และถ่ายทอดเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ เพื่อพัฒนาเทคโนโลยีให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติด้านอุตสาหกรรมและบริการดิจิทัล ข้อมูล และปัญญาประดิษฐ์ ตลอดจนเพิ่มโอกาสการเข้าถึงบริการภาครัฐ และพัฒนาบุคลากรของกรมสรรพากรให้พร้อมต่อการบริการดิจิทัลภาครัฐในยุคใหม่ ความร่วมมือดังกล่าวครอบคลุมเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้อง อาทิ ซอฟต์แวร์สร้างเสียงพูดแบบสองภาษา (VAJA) ระบบรู้จำเสียงพูด (Partii) และ Chatbot ซึ่งเป็นฐานสำคัญ ในการต่อยอดสู่การพัฒนาบริการ AI ของกรมสรรพากร
ต่อมาเมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2568 กรมสรรพากร สวทช. และธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ได้ร่วมจัดทำบันทึกข้อตกลงความร่วมมือสำหรับการพัฒนา ต่อยอด และถ่ายทอดเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ เพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรมที่สอดคล้องกับภารกิจของกรมสรรพากร และยกระดับบริการด้านภาษีของประเทศ โดยมีขอบเขตการดำเนินงานครอบคลุมการพัฒนา แอปพลิเคชัน RD-DocChat และ RD-DocGen เพื่อสนับสนุนเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรในการค้นหาข้อมูลและจัดทำเอกสารราชการ รวมทั้งการพัฒนา “น้องอารี Generative AI Chatbot” และ “น้องอารี AI Voicebot” เพื่อยกระดับการตอบคำถามด้านภาษีสำหรับประชาชนให้เข้าถึงได้สะดวก รวดเร็ว ทั่วถึง และสอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้บริการในยุคดิจิทัลมากยิ่งขึ้น
รูปที่ 1 Journey การพัฒนา AI ของกรมสรรพากร
จุดเด่น/ประโยชน์ของเทคโนโลยี
1. RD-DocChat
เป็นระบบปัญญาประดิษฐ์ที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถโต้ตอบกับเอกสารและค้นหาข้อมูลได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยรองรับไฟล์หลากหลายรูปแบบ เช่น PDF และ Word และสามารถนำมาประยุกต์ใช้เพื่อสนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรในการค้นหากฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และแนวปฏิบัติที่เกี่ยวข้อง จุดเด่นของระบบ คือ ช่วยสืบค้นข้อมูลจากเอกสารจำนวนมากที่มีความเชื่อมโยงกันหลายฉบับได้อย่างรวดเร็วและตรงประเด็น ทำให้ไม่จำเป็นต้องอ่านเอกสารทั้งหมดด้วยตนเอง และช่วยให้เจ้าหน้าที่สามารถเข้าถึงสาระสำคัญที่ต้องใช้ในการปฏิบัติงานได้อย่างเป็นระบบมากยิ่งขึ้น ประโยชน์ที่เกิดขึ้นคือช่วยยกระดับการจัดการความรู้และการทำงานด้านเอกสารของกรมสรรพากร ทำให้การให้บริการและการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่มีความถูกต้อง ครบถ้วน และมีคุณภาพมากขึ้น อันจะส่งผลต่อการให้บริการประชาชนที่ชัดเจน รวดเร็ว และตอบข้อซักถามได้ดียิ่งขึ้น
2. RD-DocGen
เป็นระบบปัญญาประดิษฐ์ที่ช่วยในการสร้างหนังสือหรือเอกสารราชการต่าง ๆ โดยรองรับภาษาราชการและรูปแบบเอกสารของกรมสรรพากร เช่น รายงานการประชุม จดหมายราชการ และร่างเอกสาร TOR จุดเด่นของระบบคือช่วยให้การจัดทำเอกสารมีความครบถ้วน เป็นระบบ และสอดคล้องกับรูปแบบเอกสารของหน่วยงาน ทำให้เจ้าหน้าที่สามารถจัดทำเอกสารที่มีมาตรฐานและมีคุณภาพได้สะดวกยิ่งขึ้น ประโยชน์ที่เกิดขึ้นคือช่วยยกระดับคุณภาพงานเอกสารของกรมสรรพากร สนับสนุนการปฏิบัติงานของเจ้าหน้าที่ให้สามารถจัดทำเอกสารได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และลดภาระงานซ้ำซ้อนในการร่างเอกสาร ทำให้เจ้าหน้าที่สามารถมุ่งเน้นงานที่ต้องใช้การพิจารณาเชิงเนื้อหาได้มากขึ้น ซึ่งส่งผลให้กระบวนการดำเนินงานของหน่วยงานมีความพร้อมและตอบสนองต่อการให้บริการประชาชนได้อย่างมีคุณภาพยิ่งขึ้น
3. น้องอารี AI Chatbot
เป็นการพัฒนาและเพิ่มศักยภาพระบบตอบคำถามด้านภาษีของกรมสรรพากร โดยต่อยอดจากฐานความรู้ด้านภาษีของกรมสรรพากรและประยุกต์ใช้ Generative AI เพื่อให้ระบบสามารถตอบคำถามได้ถูกต้อง แม่นยำ และเป็นธรรมชาติมากขึ้น จุดเด่นของระบบคือสามารถวิเคราะห์คำถามที่มีความซับซ้อน เข้าใจบริบทของคำถามได้ดีขึ้น และรองรับฐานความรู้ที่ครอบคลุมข้อมูลทุกด้านของภาษีอากรและการให้บริการของกรมสรรพากร ประโยชน์ที่เกิดขึ้นคือช่วยยกระดับการให้บริการประชาชนให้ได้รับข้อมูลที่ครบถ้วน ชัดเจน และตอบโจทย์มากยิ่งขึ้น พร้อมทั้งช่วยสนับสนุนช่องทางบริการดิจิทัลของกรมสรรพากรให้มีคุณภาพ ทันสมัย และเข้าถึงประชาชนได้อย่างต่อเนื่องมากขึ้น อีกทั้งยังช่วยสนับสนุนเจ้าหน้าที่ในการสื่อสารข้อมูลด้านภาษีให้เป็นไปในทิศทางเดียวกันและมีมาตรฐานมากยิ่งขึ้น
4. น้องอารี AI Voicebot
เป็นการพัฒนาระบบตอบคำถามด้านภาษีด้วยเสียง เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถสอบถามข้อมูลและรับคำตอบได้ผ่านการสื่อสารด้วยเสียงอย่างเป็นธรรมชาติ จุดเด่นของระบบคือเป็นอีกช่องทางหนึ่งของการให้บริการที่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลได้สะดวกยิ่งขึ้น โดยเฉพาะผู้มีความบกพร่องทางสายตา ผู้สูงอายุ และผู้ที่ไม่สะดวกพิมพ์ข้อความ ทั้งยังสะท้อนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีด้านเสียงเพื่อขยายรูปแบบการให้บริการของภาครัฐให้เหมาะสมกับผู้ใช้บริการที่หลากหลายมากขึ้น ประโยชน์ที่เกิดขึ้นคือช่วยขยายโอกาสการเข้าถึงบริการของกรมสรรพากร ทำให้การให้บริการมีความทั่วถึง เป็นมิตรต่อผู้ใช้ และเอื้อต่อการรับข้อมูลด้านภาษีในรูปแบบที่สะดวกยิ่งขึ้นสำหรับประชาชน อันเป็นการยกระดับบริการภาครัฐด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์อย่างเป็นรูปธรรม
ภาพประกอบ
1. RD-DocChat และ RD-DocGen
รูปที่ 2 ภาพรวมการพัฒนา RD-DocChat และ RD-DocGen
รูปที่ 3 หน้าจอการ Login เข้าใช้งาน Application RD-DocChat
รูปที่ 4 หน้าจอการใช้งาน Application RD-DocChat
รูปที่ 5 หน้าจอการ Login เข้าใช้งาน Application RD-DocGen
รูปที่ 6 หน้าจอการใช้งาน Application RD-DocGen
2. น้องอารี AI Chatbot
รูปที่ 7 ภาพรวมการพัฒนา น้องอารี Generative AI และน้องอารี Voicebot
รูปที่ 8 หน้าจอการให้บริการน้องอารี Generative AI Chatbot
วิจัยพัฒนาโดย
ทีมวิจัย กรมสรรพากร สวทช. โดยเนคเทค และธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)