ส่องสว่างชายขอบ สานต่อพระราชดำริ ด้วยพลังงานสะอาด จาก ชุดหลอดไฟ LED รักษ์โลก
การลดปัญหาด้านความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี โดยเฉพาะในพื้นที่ชนบทที่อยู่ห่างไกลและทุรกันดารที่โครงสร้างพื้นฐานหลัก ได้แก่ ไฟฟ้าและโทรศัพท์ยังเข้าไปไม่ถึง ในพื้นที่ภูเขาหรือพื้นที่ป่า ยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศและยังนับเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาคนสู่สังคมแห่งการเรียนรู้ตลอดชีวิตจะทำอย่างไรที่จะทำให้ประชากรในพื้นที่ที่อยู่ห่างไกลสามารถเข้าถึงข้อมูลสารสนเทศได้อย่างเท่าเทียม
มูลนิธิเทคโนโลยีสารสนเทศตามพระราชดำริสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ร่วมกับ ศูนย์ เทคโนโลยีพลังงานแห่งชาติ (ENTEC) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) และกองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน ภายใต้การสนับสนุนจาก การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ดำเนินโครงการไอซีที่เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับชุมชนชายขอบ ลดความเหลือมล้ำทางดิจิทัลในพื้นที่ห่างไกล เริ่มต้นจากการติดตั้งระบบพลังงานแสงอาทิตย์และเรียนรู้วิธีการบำรุงรักษาระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ เพื่อให้โรงเรียนในพื้นที่ชายขอบมีพลังงานไฟฟ้าใช้ในชีวิตประจำวันและในการเรียนการสอน
ชุดหลอดไฟ LED รักษ์โลก เพื่อวิถีที่พึ่งพาตนเอง
เป็นผลผลิตจากการดำเนินโครงการโครงการไอซีที่เพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตสำหรับชุมชนชายขอบ เพื่อช่วยลดปัญหาขาดแคลนไฟฟ้าส่องสว่างในครัวเรือนของถิ่นทุรกันดาร ซึ่งเป็นอุปสรรคที่สำคัญในการพัฒนาการเรียนรู้และการทบทวนบทเรียนของนักเรียน โดยใช้เทคโนโลยีไฟฟ้าโซลาร์เซลล์แบบพื้นฐานจากห้องปฏิบัติการสู่การนำไปประยุกต์ใช้แก้ปัญหาให้กับชุมชนอย่างแท้จริง
Version 1
ปี 2559-2566
Version 2
ปี 2566-2568
การขยายผลสู่ชุมชน
- ปี 2559-2562 นำร่อง 21 ชุมชน 760 ชุด (โรงเรียน ตชด. กศน. และ สพฐ. 21 แห่ง)
- ปี 2565 ขยายผล 2 ชุมชน 160 ชุด (รร.ตชด.บ้านแม่จันทะ และ บ้านวะกะเลโค๊ะ จ.ตาก)
- ปี 2566 ขยายผล 2 ชุมชน 110 ชุด (รร.ตชด.ปาเกอะญอ จ.เพชรบุรี และ ศศช.บ้านผาหม่น จ.เชียงใหม่ )
- ปี 2567 ขยายผล 2 ชุมชน 180 ชุด (ศกร.ตชด.บ้านทีวะเบยทะ จ.ตาก และ รร.ตชด.เบญจมะ1 จ.เชียงใหม่)
- ปี 2568 ขยายผล 1 ชุมชน 60 ชุด (ศกร.ตชด.บ้านห้วยมะโอ จ.แม่ฮ่องสอน)
ความสำเร็จที่แท้จริง ไม่ได้วัดที่จำนวนหลอดไฟที่ติดตั้ง แต่อยู่ที่ ‘ความรู้’ ที่มอบให้กับชุมชน
ปัจจุบันชาวบ้านสามารถประดิษฐ์และติดตั้งหลอดไฟ LED หรือหลอดไฟฟ้าชนิดอื่นได้ด้วยทุนทรัพย์ของตนเอง
สามารถทำเพิ่มเติม ซ่อมแซม และดูแลรักษาอุปกรณ์และสถานีชาร์จประจุแบตเตอรี่ด้วยตนเอง รวมถึงกำจัดแบตเตอรี่เสื่อมสภาพอย่างถูกวิธี นับเป็นการสร้างองค์ความรู้ ความเข้าใจด้านการใช้ไฟฟ้าอย่างถูกต้องและปลอดภัยด้วยงบประมาณเพียง 1,000 บาทต่อชุด
แนวทางสร้างความยั่งยืนให้ชุมชนประดิษฐ์ “ชุดหลอดไฟ LED” ได้ด้วยตนเอง
1. อบรมให้ความรู้ ขั้นตอนการประดิษฐ์ หลอดไฟฟ้าส่องสว่าง LED ชาวบ้านชุมชนชายขอบ และครูโรงเรียน ตชด.
2. สาธิตการใช้งานจริง ณ ที่อยู่อาศัยของชาวบ้าน
3. ชาวบ้านสามารถนำ ชุดหลอดไฟ LED ไปประดิษฐ์และใช้งานในครัวเรือนได้ด้วยตนเอง
ตัวอย่าง เด็ก ๆ สามารถอ่านหนังสือตอนกลางคืนได้ แม่ลูกอ่อนสามารถให้นมบุตรได้อย่างปลอดภัย
4. การบำรุงรักษา
- จุดเด่นของสถานะและการบำรุงรักษา (Checking the Pulse)
- สถานะภาพการใช้งานปี 2568 ของโครงการถึงปัจจุบัน
- หลอดไฟ LED : 64.6% สามารถใช้งานได้ปกติ
- สถานีชาร์จประจุ : มีแบตเตอรี่มาชาร์จ 6 ลูก/วัน
