เชื้อ Enterocytozoon hepatopenaei (EHP) เป็นปรสิตในกลุ่มไมโครสปอริเดียที่ก่อโรคในกุ้ง แม้ไม่ทำให้กุ้งตายฉับพลัน แต่ส่งผลให้กุ้งแคระแกร็น โตช้า และกินอาหารน้อยลง สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล
ทีมนักวิจัยจาก ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ร่วมกับเครือข่ายพันธมิตร จึงได้พัฒนาชุดตรวจ EHP ที่ลดข้อจำกัดจากการตรวจในห้องปฏิบัติการ มาเป็นชุดตรวจที่เน้นความสะดวกและรวดเร็ว เพื่อให้เกษตรกรสามารถเฝ้าระวังโรคได้ด้วยตัวเอง โดยชุดตรวจเชื้ออีเอชพีที่พัฒนาขึ้น ใช้งานง่าย ไม่ต้องใช้เครื่องมือ และไม่จำเป็นต้องตรวจในห้องปฏิบัติการ เพื่อให้เกษตรกรใช้ตรวจเชื้ออีเอชพีด้วยตัวเอง และมีความสะดวกรวดเร็ว สำหรับวิธีการตรวจประกอบด้วย 4 ขั้นตอน คือ เตรียมตัวอย่าง สกัด ทดสอบ และอ่านผล ซึ่งระยะเวลาตรวจรวมทุกขั้นตอนใช้เวลาเพียง 25 นาทีเท่านั้น
การใช้ประโยชน์
- ความรวดเร็ว: ทราบผลภายใน 25 นาที
- ความแม่นยำสูง: มีความไวและความจำเพาะเจาะจงเทียบเท่ากับวิธีมาตรฐานในห้องแล็บ (เมื่อตรวจกุ้งที่ติดเชื้อในระดับที่ทำให้เกิดโรค)
- การใช้งานในพื้นที่: ออกแบบมาให้ใช้งานง่าย ไม่ต้องใช้เครื่องมือซับซ้อน เหมาะสำหรับใช้ในฟาร์มเลี้ยงกุ้ง
- การบริหารจัดการฟาร์ม: ช่วยให้เกษตรกรคัดกรองลูกกุ้งก่อนปล่อยลงบ่อ และเฝ้าระวังระหว่างการเลี้ยง หากพบเชื้อจะสามารถแยกหรือจัดการได้อย่างทันท่วงทีเพื่อลดความสูญเสีย
กลุ่มเป้าหมาย
- เกษตรกรผู้เลี้ยงกุ้ง
- เจ้าของโรงเพาะฟักและอนุบาลลูกกุ้ง
- สัตวบาลและที่ปรึกษาฟาร์ม
- นักวิชาการและผู้ประกอบการ
- ห้องปฏิบัติการเอกชนและท้องถิ่น
สถานะปัจจุบัน
ปัจจุบันทีมวิจัยได้ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตให้แก่บริษัทมารีนลีดเดอร์ จำกัด ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในกระบวนการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำรายใหญ่ของประเทศไทยเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
รางวัล
รางวัลสูงสุด “Grand Prize” ซึ่งเป็นรางวัลสูงสุดจากสำนักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในงานประกวดสิ่งประดิษฐ์และนวัตกรรมนานาชาติ “2026 Bangkok International Intellectual Property, Invention, Innovation and Technology Exposition” (IPITEX 2026)
ภาพและกราฟฟิก (Images and Graphics)
ผู้วิจัย
ดร.อรวรรณ หิมานันโต
หัวหน้าทีมวิจัยการผลิตโมโนโคลนอลแอนติบอดีและการประยุกต์ใช้ ไบโอเทค สวทช.
โทรศัพท์ 02 564 6700 ต่อ 3394อีเมล: orawanh@biotec.or.th