ที่มาการวิจัย

งานวิจัยมุ่งพัฒนาแพลตฟอร์มจุลินทรีย์เพื่อสิ่งแวดล้อมและการเกษตร (Envi-microbe และ Biocontrol) โดยใช้ศักยภาพของจุลินทรีย์ในการย่อยสลายของเสียอินทรีย์ ฟื้นฟูดินและน้ำ รวมถึงควบคุมโรคพืชและศัตรูพืชแบบชีวภาพ ผ่านการคัดเลือกและพัฒนาสายพันธุ์จุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพ การออกแบบ microbial consortium และการพัฒนากระบวนการผลิตให้สามารถใช้งานได้จริงในระดับภาคสนามและอุตสาหกรรม เพื่อนำไปสู่ผลิตภัณฑ์ชีวภาพที่ช่วยลดการใช้สารเคมี ลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าภายใต้แนวคิดเศรษฐกิจชีวภาพหมุนเวียนของประเทศ

การใช้ประโยชน์

• ใช้จุลินทรีย์ในการฟื้นฟูดินและน้ำที่ปนเปื้อนสารอินทรีย์หรือของเสียจากกิจกรรมทางการเกษตรและอุตสาหกรรม (Bioremediation)
• พัฒนาชีวภัณฑ์จุลินทรีย์เพื่อควบคุมศัตรูพืชและโรคพืช ลดการใช้สารเคมีทางการเกษตร (Biocontrol)
• เปลี่ยนวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรให้เป็นผลิตภัณฑ์ชีวภาพมูลค่าสูง เช่น สารปรับปรุงดิน หรือชีวภัณฑ์เพื่อสิ่งแวดล้อม
• ลดการเผาชีวมวลและช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
• สนับสนุนการใช้ทรัพยากรชีวภาพอย่างคุ้มค่า ตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Bioeconomy)

กลุ่มเป้าหมาย

• เกษตรกรและวิสาหกิจชุมชน
• ผู้ประกอบการด้านเกษตรและอุตสาหกรรมเกษตร
• ผู้ประกอบการผลิตชีวภัณฑ์และผลิตภัณฑ์ชีวภาพ
• หน่วยงานด้านสิ่งแวดล้อมและการจัดการของเสีย
• หน่วยงานพัฒนาพื้นที่และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

สถานะปัจจุบัน

เทคโนโลยีอยู่ในระยะการวิจัยและพัฒนาพร้อมการทดลองใช้งานในระดับห้องปฏิบัติการและระดับนำร่อง (Pilot scale) และมีศักยภาพในการถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ผู้ประกอบการและการใช้งานในพื้นที่จริง

ภาพและกราฟฟิก (Images and Graphics)

นวัตกรรมจุลินทรีย์เพื่อสิ่งแวดล้อม (ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ทางการค้าที่รับถ่ายทอดเทคโนโลยีจาก สวทช.)

ชีวภัณฑ์ควบคุมศัตรูพืช

ภาพที่ 1 สปอร์รา Fusarium incarnatum และเส้นใยรา Lasiodiplodia theobromae

ภาพที่ 2 ถังหมักขนาด 5, 70 และ 1000 ลิตร ที่ใช้ในการเพาะเลี้ยงเชื้อราเพื่อการผลิตสารเมตาโบไลต์ที่มีฤทธิ์กำจัดวัชพืช

ภาพที่ 3 แปลงทดสอบระดับภาคสนามขนาด 1 × 1 เมตร แสดงกรรมวิธีการทดลอง ได้แก่ การใช้สารลดแรงตึงผิวชีวภาพเพียงอย่างเดียว สูตรผสมสารกำจัดวัชพืช ชุดควบคุม และสารเคมีกลูโฟซิเนต-แอมโมเนียม โดยประเมินผลในวันที่ 1, 3 และ 7 หลังการทดลอง

ภาพที่ 4 การทดสอบในระดับโรงเรือนของสูตรสารสกัดหยาบร่วมกับสารออกฤทธิ์ ได้แก่ L. theobromae สูตร 1, L. theobromae สูตร 2, F. incarnatum สูตร 1 และ F. incarnatum สูตร 2 โดยประเมินผลในวันที่ 1 และ 2 หลังการฉีดพ่น

ภาพที่ 5 สารสกัดหยาบเข้มข้นของเชื้อรา L. theobromae ที่ได้จากการเพาะเลี้ยงในถังหมักขนาด 500 ลิตร สำหรับการผลิตสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพ

ภาพที่ 6 วัชพืชใบกว้างเป้าหมาย ได้แก่ วัชพืชตีนตุ๊กแก ปืนนกไส้ ผักบุ้งยาง ผักเสี้ยน น้ำนมราชสีห์ และบานไม่รู้โรยป่า

ข้อมูลติดต่อ

• ดร.ธิดารัตน์ นิ่มเชื้อ
  ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยเทคโนโลยีไบโอรีไฟเนอรีและชีวภัณฑ์
  ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ
  เบอร์โทรศัพท์: 025646700ต่อ3480
  E-mail: thidarat.nim@biotec.or.th
• ดร.อลงกรณ์ อำนวยกาญจนสิน
  หัวหน้าทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ
  ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ
  เบอร์โทรศัพท์: 025646700ต่อ3248,3364
  E-mail: alongkorn@biotec.or.th