การเปลี่ยนผ่านของประเทศไทยสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ (Low Carbon Economy) และเป้าหมาย Carbon Neutrality ภายในปี พ.ศ. 2593 เป็นนโยบายระดับชาติที่มีความสำคัญอย่างยิ่ง ภาคการขนส่งถือเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกขนาดใหญ่ โดยเฉพาะจากยานยนต์เครื่องยนต์สันดาป ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนประมาณ 1 ใน 3 ของการปล่อยก๊าซ CO₂ ทั้งหมดของประเทศ การส่งเสริมและผลักดันให้เกิดการใช้ยานยนต์ไฟฟ้า (Electric Vehicle: EV) จึงเป็นกลไกหลักในภารกิจ EV‑Transformation ตามนโยบาย “อว. For EV” ของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัย และนวัตกรรม
ทั้งนี้การเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบยานยนต์ไฟฟ้าจะเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมได้ จำเป็นต้องมีข้อมูลพลังงานและสิ่งแวดล้อมที่ถูกต้อง โปร่งใสและตรวจสอบได้เพื่อใช้ประเมินผลการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และนำไปสู่กระบวนการขอรับรองคาร์บอนเครดิต (Carbon Credit) ซึ่งเป็นกลไกเชื่อมโยงระหว่างเทคโนโลยีสะอาดและเศรษฐกิจสีเขียวในอนาคต
ดังนั้นสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์ความเป็นเลิศด้านยานยนต์ไฟฟ้าประเทศไทย (TECE) ภายใต้ทุนสนับสนุนจากหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ (บพข.) จึงได้ดำเนินโครงการพัฒนาแพลตฟอร์ม Coordinating and Managing Entity (CME) เพื่อสร้างระบบกลางบริหารจัดการข้อมูลคาร์บอนจากการใช้ยานยนต์ไฟฟ้า โดยมี Databox Database และ CME Model เป็นองค์ประกอบสำคัญของระบบ
การใช้ประโยชน์:
Databox – ประตูเชื่อมข้อมูลยานยนต์ไฟฟ้า
Databox พัฒนาขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือบันทึกข้อมูลการใช้พลังงานของรถไฟฟ้าแบบเรียลไทม์ (Real‑time Data Logging) โดยอ่านค่าพลังงานไฟฟ้าที่ใช้จริง (kWh) เส้นทาง ระยะทาง พฤติกรรมการขับขี่ และข้อมูลการชาร์จไฟ จากนั้นส่งข้อมูลเข้าสู่ระบบ Cloud Database โดยอัตโนมัติ
- ใช้เป็นแหล่งข้อมูลหลักสำหรับประเมินผล Carbon Footprint ของการใช้ EV แต่ละคันและแต่ละหน่วยงาน
- สนับสนุนการวิจัยเชิงพฤติกรรมการใช้พลังงาน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการชาร์จและการขับขี่
- เป็นต้นแบบนวัตกรรมของคนไทย ที่สามารถขยายผลเชิงอุตสาหกรรมได้ทั้งในภาคขนส่ง บริการสาธารณะ และภาคเกษตร เช่น รถไถไฟฟ้า
Database – ระบบฐานข้อมูลกลางและแผงแสดงผล Dashboard
ฐานข้อมูลกลาง (Database) และระบบ Digital Dashboard ทำหน้าที่เป็นแพลตฟอร์มรวมศูนย์ข้อมูลจาก Databoxเพื่อจัดเก็บ ประมวลผล และแสดงผลข้อมูลในรูปแบบที่เข้าใจง่าย โปร่งใส และตรวจสอบย้อนกลับได้ รวมทั้งรองรับกระบวนการ วัด‑รายงาน‑ตรวจสอบ (MRV: Measure‑Report‑Verify) ตามเกณฑ์ขององค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (TGO)
CME Model – แบบจำลองการบริหารจัดการคาร์บอนเครดิตแบบรวมกลุ่ม
CME (Coordinating and Managing Entity) Model เป็นกรอบแนวคิดและระบบจัดการกลางที่รวบรวมข้อมูลการลดคาร์บอนจากหลายหน่วยงานรายย่อยเข้าสู่ระบบรวมกลุ่ม เพื่อบริหารจัดการการขอรับรองและซื้อขายคาร์บอนเครดิตร่วมกัน
- ช่วยลดต้นทุนและข้อจำกัดของหน่วยงานรายย่อยที่ไม่สามารถดำเนินการขอรับรองคาร์บอนเครดิตได้ด้วยตนเอง
- สร้างกลไกความร่วมมือเชิงนโยบาย ระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันอุดมศึกษา และภาคเอกชน
- เชื่อมโยงกับกระบวนการรับรองของ TGO โดยใช้ข้อมูลจาก Database และ Dashboard เพื่อยื่นขอรับรองการลดคาร์บอนอย่างมีมาตรฐาน
- เป็นพื้นฐานของการเสนอจัดตั้งตลาดคาร์บอนเครดิตในอนาคตของประเทศไทย เพื่อเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจจากข้อมูลสิ่งแวดล้อม
