ที่มา ข้อมูลเบื้องต้น ความสำคัญของปัญหา
การปนเปื้อนของโลหะหนักในแหล่งน้ำ เช่น สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ถือเป็นปัญหาสำคัญด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ ซึ่งส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนในวงกว้าง การตรวจวัดโลหะหนักตามวิธีมาตรฐานในห้องปฏิบัติการแม้จะมีความแม่นยำแต่มักต้องพึ่งพาเครื่องมือที่มีราคาสูง บุคลากรผู้เชี่ยวชาญ และระยะเวลาในการวิเคราะห์ที่นาน ส่งผลให้เกิดความล่าช้าในการสื่อสารและจัดการสถาณการณ์ เพื่อตอบโจทย์ปัญหาดังกล่าว ทีมวิจัยนาโนเทคได้พัฒนาชุดตรวจโลหะหนักในน้ำโดยอาศัยเทคนิคเคมีไฟฟ้า ที่สามารถตรวจวัดโลหะหนักทั้ง 4 ชนิดได้อย่างรวดเร็ว มีความไวสูง ใช้งานง่าย พกพาสะดวกต้นทุนต่ำ และรองรับการใช้งานภาคสนาม เทคโนโลยีนี้จึงเป็นทางเลือกที่มีศักยภาพสูงในการตรวจคัดกรองและเฝ้าระวังคุณภาพน้ำในพื้นที่เสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ
สรุปและจุดเด่นเทคโนโลยี
- ตรวจจับโลหะหนักได้แก่ สารหนู ตะกั่ว แคดเมียม และปรอท ได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว ด้วยเทคนิคเคมีไฟฟ้า (Electrochemical Sensing) ซึ่งอาศัยการเปลี่ยนแปลงของ กระแสไฟฟ้าหรือศักย์ไฟฟ้า เมื่อโลหะหนักจับกับวัสดุรับรู้ (sensing material) บนพื้นผิวขั้วไฟฟ้า
- สามารถแสดงผลเป็นค่าความเข้มข้นเชิงปริมาณ ในระดับ ppb–ppm
- ใช้ระยะเวลาในการตรวจวัดไม่เกิน 10 นาที
- ใช้งานร่วมกับเครื่องวัดแบบพกพา ทำให้สามารถใช้ตรวจวัดภาคสนามได้อย่างสะดวก
- รองรับการตรวจน้ำหลายประเภทได้แก่ น้ำผิวดิน น้ำบาดาล และน้ำอุปโภคบริโภค
- เหมาะสำหรับการใช้งานในระดับชุมชน พื้นที่ห่างไกล หรือ ห้องปฏิบัติการขนาดเล็ก
กลุ่มอุตสาหกรรม
- อิเล็กทรอนิกส์
สถานภาพทรัพย์สินทางปัญญา
- คำขอสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 2401004498 วันที่ยื่นคำขอ 8 กรกฎาคม 2567
- คำขออนุสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 2403001971 วันที่ยื่นคำขอ 28 มิถุนายน 2567
- คำขออนุสิทธิบัตร เลขที่คำขอ 2403001972 วันที่ยื่นคำขอ 28 มิถุนายน 2567
สถานภาพของผลงานวิจัย
- ต้นแบบระดับห้องปฏิบัติการได้ถูกทดสอบในสภาวะจำลอง (TRL5)
ความร่วมมือที่เสาะหา
- เสาะหาผู้รับอนุญาตใช้สิทธิ
นักวิจัย
คุณสุวัสสา บำรุงทรัพย์
คุณวีรกัญญา มณีประกรณ์ และคณะ
ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ


