Special Interviews: ศ.ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์

 

สัมภาษณ์พิเศษ ศาสตราจารย์ ดร.ไพรัช ธัชยพงษ์ อดีตผู้อำนวยการ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ ในหัวข้อการวิจัยด้านฟิสิกส์ อนุภาคฮิกส์กับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ ประจำปี พ.ศ. 2556

ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ

ความเป็นมาของ ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ

ศูนย์นาโนเทคโนโลยีแห่งชาติ (ศน.) จัดตั้งขึ้นตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ ๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๖ เป็นหน่วยงานในสังกัดสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) ในการดำเนินงานสนับสนุนเสริมสร้างขีดความสามารถด้านนาโนเทคโนโลยีของประเทศไทย โดยมีภารกิจในการกำหนดแนวทางมาตรการ และแผนการดำเนินการด้านนาโนเทคโนโลยี จัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านนาโนเทคโนโลยีของประเทศ จัดทำแผนพัฒนาศักยภาพของบุคลากรและนักวิชาการด้านนาโนเทคโนโลยี และการสร้างผลลัพธ์ที่เสริมซึ่งกันและกันระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยการประสานความร่วมมือกับเครือข่ายหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกประเทศ

Continue reading

ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (MTEC)

ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ (National Metal and Materials Technology : MTEC) ก่อตั้งขึ้นโดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2529 โดยเป็นโครงการหนึ่งในสำนักงานปลัด กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน (ชื่อในขณะนั้น) และได้รวมเข้าเป็นศูนย์วิจัยแห่งชาติเฉพาะทางในสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และ เทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2534 โดยภารกิจหลักมุ่งพัฒนางานด้านเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับวัสดุต่าง ๆ

Continue reading

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์แห่งชาติ (NECTEC)

ประวัติเนคเทค

ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (National Electronics and Computer Technology Center : NECTEC หรือเนคเทค) ก่อตั้งขึ้นโดยมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2529 โดยในระยะเริ่มต้นมีสถานะเป็นโครงการภายใต้ศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี สำนักงานปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน (ชื่อในขณะนั้น)
Continue reading

NSTDA Investors’ Day 2013

สวทช. กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ได้ตระหนักถึงความสำคัญในการสร้าง พัฒนา และส่งเสริมให้เกิดธุรกิจเทคโนโลยีในประเทศอย่างแพร่หลายจึงได้จัดงาน NSTDA Investors ‘Day ขึ้นเป็นประจำทุกปี เพื่อเสนองานวิจัยและเทคโนโลยีของ สวทช. และของหน่วยงานพันธมิตร ที่ได้รับการคัดเลือกแล้วว่ามีศักยภาพสูงในการลงทุนผลิตสินค้าหรือให้บริการ เพื่อให้นักลงทุนและนักอุตสาหกรรม ได้มีโอกาสเข้าถึงหรือเลือกซื้อผลงานวิจัยและเทคโนโลยีดังกล่าวเพื่อนำไปลงทุนหรือสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับธุรกิจ

สำหรับงาน NSTDA Investors’Day 2013 ในปีนี้ เป็นการจัดงานต่อเนื่องเป็นปีที่ 4 ภายใต้แนวคิด “เสริมสร้างคุณภาพชีวิต ด้วยธุรกิจเทคโนโลยี” โดย สวทช. พร้อมด้วยหน่วยงานในกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และ มหาวิทยาลัยเครือข่ายมาจัดแสดงผลงานร่วมกัน โดยภายในงานจะประกอบไปด้วยการแสดงนิทรรศการของผลงานวิจัยและเทคโนโลยี การนำเสนอผลงานในลักษณะ investment pitching การบรรยายและการเสวนาวิชาการ การบริการสนับสนุนภาคเอกชนในรูปแบบต่างๆ ของ สวทช. และเปิดให้มีการเจรจาธุรกิจ

งาน NSTDA Investors’ Day 2013 จัดขึ้นในวันที่ 12 กันยายน 2556 โดยมีรายละเอียดดังเว็บไซต์ http://www.nstda.or.th/investorsday/2013/index.php

Continue reading

แนวคิดในการพัฒนาอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย

แนวคิดการพัฒนาอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย เริ่มต้นจากความจำเป็นที่ประเทศไทยต้องพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนภาคเอกชนในการสร้างความสามารถในการแข่งขันและก้าวทันกระแสของการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้น และเสริมสร้างระบบนวัตกรรมของประเทศ โดยเฉพาะความเชื่อมโยงระหว่างภาคการศึกษาและวิจัยกับภาคการผลิต รวมทั้งความเชื่อมโยงระหว่างภาคการผลิตด้วยกันเอง ดังนั้นการพัฒนาประเทศในอนาคตจึงจำเป็นที่จะต้องพัฒนากลไกที่มีประสิทธิภาพ เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ และแก้ไขจุดอ่อนที่เป็นอยู่ อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทยจึงได้ถูกพัฒนาขึ้น โดยปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจนในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 6 ซึ่งกำหนดให้มีการจัดตั้งและพัฒนาอุทยานวิทยาศาสตร์ และมอบหมายให้ 3 กระทรวง ได้แก่ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีพลังงาน (กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในปัจจุบัน) ทบวงมหาวิทยาลัย และกระทรวงศึกษาธิการ รับไปศึกษาเพื่อดำเนินการ

Continue reading

ตัวอย่างอุทยานวิทยาศาสตร์

อุทยานวิทยาศาสตร์มีการดำเนินการมากว่า 50 ปี ในต่างประเทศ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการส่งเสริมเศรษฐกิจภายในท้องถิ่นในระยะสั้น และการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของประเทศในระยะยาว จากข้อมูลของสมาคมอุทยานวิทยาศาสตร์นานาชาติ (International Association of Science Parks : IASP) และสมาคมอุทยานวิจัยแห่งมหาวิทยาลัย (Association of University Research Parks : AURP) ปรากฏว่ามีจำนวนอุทยานวิทยาศาสตร์ทั้งสิ้นกว่า 500 แห่งทั่วโลก

และปัจจุบันประเทศต่างๆ ยังได้พัฒนาอุทยานวิทยาศาสตร์ขึ้นมาจำนวนมาก โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเป็นสถานที่บ่มเพาะธุรกิจเทคโนโลยี ที่อยู่ในช่วงเติบโตให้สามารถดำเนินการต่อไปได้ โดยจัดหาสถานที่ โครงสร้างพื้นฐาน และบริการต่างๆ เพื่อเอื้ออำนวยต่อการทำกิจกรรมทางธุรกิจ การวิจัยและพัฒนา ตัวอย่างเช่น

  • สหราชอาณาจักร สมาคมอุทยานวิทยาศาสตร์แห่งสหราชอาณาจักร มีสมาชิกถึง 53 แห่ง เช่น อุทยานวิทยาศาสตร์เคมบริดจ์ (Cambridge Science Park) ของวิทยาลัยทรินิตี้ (Trinity College) ศูนย์นวัตกรรม (Innovation Centre) ของวิทยาลัยเซ็นต์จอห์น (St’ John’s College)
  •  ญี่ปุ่น มีอุทยานวิจัยเกียวโต (Kyoto Research Park)
  • ไต้หวัน มีอุทยานอุตสาหกรรมวิทยาศาสตร์ชินจู (Hsinshu Science-based Industrial Park) ซึ่งมีสถาบันวิจัยเทคโนโลยีอุตสาหกรรม (Industrial Technology Research Institute : ITRI) 
  •  มาเลเซีย มีโครงการอุทยานเทคโนโลยีแห่งมาเลเซีย (Technology Park Malaysia : TPM)
  •  ไทย มีอุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย (Thailand Science Park)

จากตัวอย่างดังกล่าวข้างต้น แสดงให้เห็นว่าอุทยานวิทยาศาสตร์เป็นแหล่งพัฒนาธุรกิจแนวใหม่ที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูง และเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นสำหรับการพัฒนาประเทศไปสู่เศรษฐกิจฐานความรู้ ซึ่งรูปแบบของแนวคิดในการพัฒนาอุทยานวิทยาศาสตร์ในแต่ละแห่งนั้นไม่สามารถลอกเลียนกันได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับทิศทาง บริบท และความต้องการของการพัฒนาในแต่ละประเทศเป็นสำคัญ

บรรณานุกรม:
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย : บ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อการแข่งขันที่ยั่งยืน.– ( 2 Views)

 

คุณสมบัติของอุทยานวิทยาศาสตร์

สมาคมอุทยานวิทยาศาสตร์ แห่งสหราชอาณาจักร (United Kingdom Science Park Association : UKSPA) ได้กำหนดคุณสมบัติของอุทยานวิทยาศาสตร์ที่จะเข้าเป็นสมาชิกว่าต้องมีขอบข่ายการดำเนินการ 3 ประการ คือ

  1. พื้นที่นั้นๆ ต้องมีการเชื่อมโยงอย่างเป็นกิจลักษณะกับมหาวิทยาลัย / สถาบันการศึกษาในระดับสูงกว่ามหาวิทยาลัย / ศูนย์วิจัยขนาดใหญ่ ในบริเวณที่อยู่ใกล้เคียงโดยรอบ
  2. พื้นที่โครงการต้องออกแบบก่อสร้างเป็นอย่างดี เพื่อจูงใจให้ธุรกิจที่เน้นหนักด้านความรู้ (Knowledge-based business) หรือองค์กรอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมาจัดตั้งกิจกรรมบนพื้นที่นั้นๆ นอกจากนี้ ต้องออกแบบพื้นที่ให้เอื้ออำนวยแก่ธุรกิจหรือองค์กรเหล่านี้ให้สามารถเติบโตอย่างเข้มแข็งบนพื้นที่ดังกล่าว
  3. การบริหารพื้นที่นั้นๆ ต้องมีกิจกรรมที่ส่งเสริมตลอดจนสนับสนุนการถ่ายทอดเทคโนโลยี และทักษะทางธุรกิจจากสถาบันการศึกษาหรือจากสถาบันวิจัยให้แก่ธุรกิจหรือองค์กรต่างๆ ที่ตั้งบนพื้นที่นั้น

บรรณานุกรม:
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย : บ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อการแข่งขันที่ยั่งยืน.

นิยามอุทยานวิทยาศาสตร์

สมาคมอุทยานวิทยาศาสตร์นานาชาติ (International Association of Science Park : IASP) ได้นิยามคำว่าอุทยานวิทยาศาสตร์ไว้คือ

อุทยานวิทยาศาสตร์เป็นองค์กรที่มีการบริหารงานโดยผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง โดยมุ่งหวังเพื่อสร้างชุมชนให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นด้วยการส่งเสริมให้เกิดการพัฒนานวัตกรรมและสร้างความสามารถในการแข่งขันให้กับภาคธุรกิจ และสถาบันที่เป็นแหล่งความรู้ที่เกี่ยวข้อง อุทยานวิทยาศาสตร์จะทำหน้าที่กระตุ้นและจัดการให้เกิดการไหลเวียนของความรู้และเทคโนโลยีระหว่างสถาบันการศึกษา สถาบันวิจัย ภาคเอกชนและตลาด โดยเป็นผู้จัดเตรียมความพร้อมในด้านอาคารสถานที่และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ที่ได้มาตรฐาน รวมทั้งบริการสนับสนุนต่างๆ ที่เอื้ออำนวยต่อการเติบโตของผู้ประกอบการที่ต้องการนำนวัตกรรมมาเริ่มกิจการใหม่ และช่วยบ่มเพาะจนสามารถยืนหยัดอยู่ได้ด้วยตนเอง

บรรณานุกรม:
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย : บ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อการแข่งขันที่ยั่งยืน.

อุทยานวิทยาศาสตร์ คืออะไร

ในช่วง 50 ปีที่ผ่านมา เป็นยุคแห่งการเติบโตของภาคอุตสาหกรรมที่ต้องใช้พื้นความรู้สูง (Knowledge-intensive industries) เช่น อุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์ ซอฟต์แวร์ และอุตสาหกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับเทคโนโลยีชีวภาพ เทคโนโลยีโลหะและวัสดุ และเทคโนโลยีการผลิต อุตสาหกรรมใหม่เหล่านี้ได้เปิดโอกาสอันหลากหลายสำหรับการคิดค้นสิ่งใหม่ ๆ และช่องทางการใช้ประโยชน์ต่างๆ ซึ่งไม่ว่าจะเป็นบริษัทขนาดใหญ่หรือบริษัทขนาดเล็กที่เพิ่งเริ่มดำเนินกิจการก็อาจสามารถฉกฉวยโอกาสดังกล่าวได้ การเติบโตที่รวดเร็วของอุตสาหกรรมเหล่านี้ต้องอาศัยการเชื่อมโยงและการทำงานร่วมกันระหว่างแหล่งความรู้ ภาคการผลิต และตลาด เป็นปัจจัยที่สำคัญในการพัฒนาอุตสาหกรรมใหม่ เพื่อสร้างองค์ความรู้ใหม่ พัฒนานวัตกรรม และผลักดันการนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ ผู้ที่เกี่ยวข้องได้ตระหนักถึงความจำเป็นที่จะต้องมีกระบวนการพัฒนาและถ่ายทอดเทคโนโลยีอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง ดังนั้นจึงได้จัดให้มีสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวกขึ้นในบริเวณที่ใกล้เคียงกับแหล่งความรู้และแหล่งงานวิจัย เช่น สถาบันวิจัยและมหาวิทยาลัย เป็นต้น และในเวลาต่อมาโครงการเหล่านี้ก็ได้รับการขนานนามว่า “อุทยานวิทยาศาสตร์ (Science Park)”

บรรณานุกรม:
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. (2546). อุทยานวิทยาศาสตร์ประเทศไทย : บ่มเพาะนวัตกรรมเพื่อการแข่งขันที่ยั่งยืน.