TITLE NAME

2567
การประยุกต์ใช้กลไกการดักจับเหยื่อของสาหร่ายข้าวเหนียวเพื่อพัฒนาเป็นทุ่นดักจับปรสิตในแหล่งน้ำดิบเพื่อการเพาะเลี้ยงปลานิล
- กัลยรัตน์ แสนคำหล่อ
- ฑิฐติมา บำเพ็ญ
- กันต์กมล ศรีวิไชย
- เกียรติศักดิ์ อินราษฎร
ดำรงราษฎร์สงเคราะห์
การเข้าทำลายของปรสิตจากแหล่งน้ำดิบในระยะแรกของการปล่อยลูกปลาเป็นปัญหาสำคัญของเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงปลานิลโดยเฉพาะการเข้าทำลายของปลิงใส โครงงานนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาเป็นทุ่นดักจับปรสิตในแหล่งน้ำดิบเพื่อการเพาะเลี้ยงปลานิลโดยใช้กลไกการดักจับเหยื่อของสาหร่ายข้าวเหนียวที่พบในท้องถิ่น โดยจากการสำรวจแหล่งน้ำชุมชนพบสาหร่ายในสกุล Utricularia จำนวน 3 ชนิด ได้แก่ สาหร่ายข้าวเหนียว (Utricularia aurea) สาหร่ายกรอบแกรบ (U. punctata) และหญ้ากระดาษ (U. graminifolia) ซึ่งมีกระเปาะในการดักจับเหยื่อ จากการวิเคราะห์เหยื่อของสาหร่ายดังกล่าวพบปลิงใส โรติเฟอร์ และโปรโตซัวจำนวนมาก โดยสาหร่ายข้าวเหนียวมีศัยกภาพในการนำไปใช้ผลิตเป็นทุ่นดักปรสิตในน้ำเลี้ยงปลานิลมากที่สุด เนื่องจากสามารถดักเหยื่อได้หลายชนิดและจำนวนมากที่สุด ในการทดลองต่อมาได้พัฒนาทุ่นสาหร่ายข้าวเหนียวดักจับปรสิตในแหล่งน้ำดิบเพื่อการเพาะเลี้ยงปลานิล โดยจัดวางสาหร่าย 3 รูปแบบ พบว่าการจัดวางสาหร่ายแบบครึ่งวงกลมสลับแนวเฉียง สามารถดักจับเหยื่อทดสอบ (ลูกน้ำ) ได้มากกว่ารูปแบบขนาน และรูปแบบสลับแนวเฉียง โดยกำจัดเหยื่อได้คิดเป็น 52% , 60% และ 95% ตามลำดับ ในการทดลองสุดท้ายได้นำนวัตกรรมไปทดสอบประสิทธิภาพโดยการนำไปวางดักปรสิตบริเวณทางเข้าแหล่งน้ำดิบ พบว่านวัตกรรมดังกล่าวสามารถลดจำนวนปรสิตในน้ำเลี้ยงได้ดีกว่าชุดควบคุม 3.2 เท่า และไม่แตกต่างจากการใช้สารเคมีและยังส่งผลให้คุณภาพน้ำเลี้ยงดีขึ้นอีกด้วย โครงงานนี้จะเป็นแนวทางหนึ่งในการพัฒนาวิธีการกำจัดปรสิตในแหล่งน้ำเพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำโดยชีววิถี ทดแทนการใช้สารเคมีที่ก่อให้เกิดสารตกค้าง ช่วยลดต้นทุนให้กับเกษตรกร เนื่องจากสาหร่ายสามารถใช้เป็นอาหารสำหรับปลานิลได้อีกทางหนึ่ง สอดคล้องกับการพัฒนาวิธีเกษตรยั่งยืนต่อไป