นักบินอวกาศ / มนุษย์อวกาศ (Astronaut)

          นักบินอวกาศหรือมนุษย์อวกาศ คือ บุคคลที่เดินทางไปกับยานอวกาศ ไม่ว่าจะไปในฐานะใด และไม่ว่าจะไปด้วยยานอวกาศแบบไหน ทั้งที่โคจรรอบโลก (ในระยะสูงจากพื้นราว 80-100 กิโลเมตรขึ้นไป) หรือเดินทางออกไปยังตำแหน่งนอกวงโคจรของโลก 

          คำว่า แอสโตรนอท (Astronaut) ในภาษาอังกฤษนั้น มีที่มาจากคำศัพท์ในภาษากรีก สองคำ คือ astro หมายถึงดวงดาว และ nautes ซึ่งหมายถึง กะลาสี

          สาขาวิชาหรือหลักสูตรการเรียนการสอนเพื่อเตรียมตัวเป็นนักบินอวกาศ คือ วิศวกรรมอากาศยาน และหลักสูตรการเป็นนักบิน รวมถึงความรู้เกี่ยวกับธรณีวิทยา ในกรณีที่จะต้องไปสำรวจดาวเคราะห์ หรือเป็นนักวิทยาศาสตร์ในสาขาที่จะต้องทำงานวิจัยในอวกาศ เช่น วัสดุ การแพทย์ อิเล็กทรอนิกส์ ฯลฯ

          แบ่งเป็น 3 กลุ่ม ตามหน้าที่ที่แตกต่างกัน คือ

          1. นักบินผู้ควบคุมยานอวกาศ (Pilot astronaut) มีหน้าที่ควบคุมยานอวกาศ
          2. ผู้เชี่ยวชาญประจำเที่ยวบิน (Mission astronaut) ทำหน้าที่หรือทำงานเฉพาะอย่างหรือเฉพาะเรื่องนั้นๆ
          3. มนุษย์อวกาศที่ทำงานเกี่ยวกับ Payload (Payload specialist astronaut)

          การทำงานของนักบินอวกาศในสถานีอวกาศนั้น จะปฏิบัติงานโดยเฉลี่ย 16 ชั่วโมงต่อวัน เป็นระยะเวลาตั้งแต่ หนึ่งอาทิตย์ถึงเก้าเดือน ซึ่งภารกิจหลักของลูกเรือ คือ การศึกษาค้นคว้าวิจัยในด้านต่างๆ เช่น Bioastronautics เป็นการศึกษาวิจัย ด้านชีววิศวกรรมที่เกี่ยวข้องกับชีววิทยา พฤติกรรม หรือเภสัชกรรม ในอวกาศ เป็นต้น

          นอกจากการศึกษาวิจัยแล้ว นักบินอวกาศ ยังมีหน้าที่ซ่อมแซมและบำรุงรักษาสถานีอวกาศ รวมไปถึง การปล่อย การจับและการซ่อมบำรุงดาวเทียมอีกด้วย ในการซ่อมบำรุง สถานี ลูกเรือจะทำการตรวจสอบระบบของสถานี ทำความสะอาดอุปกรณ์กรองอากาศ และปรับปรุงข้อมูลคอมพิวเตอร์ให้ทันสมัย อย่างสมํ่าเสมอ และยังต้องเตรียมพร้อมรับสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอด 24 ชั่วโมง เช่น การซ่อมบำรุงยานเร่งด่วน เมื่อมีการแจ้งเตือนการรั่วไหลของความกดอากาศภายในสถานี และการเดินสำรวจอวกาศภายนอกสถานี

          ในการเดินสำรวจอวกาศ นักบินอวกาศจะต้องใส่ชุดรักษาแรงดันอากาศ (Spacesuit) และต้องอยู่เหนือโลกไม่ตํ่ากว่า 200 ไมล์ (322 กิโลเมตร) ก่อนจะใส่ Spacesuit นั้น นักบินอวกาศจะเข้าไปในห้องควบคุมความดันอากาศ และเริ่มต้นกระบวนการลดความดันอากาศเพื่อป้องกันการเกิดโรคลดความกด (Decompression Sickness หรือ Bends) ซึ่งเกิดจากการสะสมของฟองก๊าซไนโตรเจนใน กระแสเลือดหรือในเนื้อเยื่อ ขั้นตอนของการลดความดันใช้ระยะเวลาประมาณ 2 ชั่วโมง 20 นาที เริ่มจากการออกกำลังกายประมาณ 10 นาที พร้อมกับการเริ่มต้นสูดก๊าซออกซิเจนบริสุทธิ์ไปด้วย หลังจากการสูดก๊าซออกซิเจนประมาณ 50 นาทีแล้ว จึงลดความดัน อากาศภายในห้องควบคุมให้มีความดันประมาณ 10.2 psi (ปอนด์ต่อตารางนิ้ว) และสูดก๊าซออกซิเจนต่ออีก 30 นาทีพร้อมกับใส่ Spacesuit เมื่อใส่ชุดรักษาแรงดันอากาศเรียบร้อยแล้ว นักบินอวกาศจะต้องสูดก๊าซออกซิเจนต่ออีกประมาณ 60 นาที จึงจะเริ่มเดิน สำรวจอวกาศได้ อย่างไรก็ตาม หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจเดินสำรวจอวกาศแล้ว ลูกเรือจะต้องปรับความดันอากาศอีกครั้งเพื่อเข้าสู่ สถานีต่อไป