หลักการ
 
 
           กว่าจะมาเป็นชุมชนวิทยาศาสตร์ได้นั้นจำเป็นต้องมีกระบวนการต่างๆ ดังนี้
           การมีส่วนร่วมของชุมชนในการเรียนรู้ เพื่อแก้ไขปัญหาของชุมชนนั้นจะมีลักษณะที่ ค่อยเป็นค่อยไปตามความพร้อมและตามความรับรู้ของเขา เพื่อให้ชุมชนมีความเชื่อมั่นในพลังของการทำงานเป็นกลุ่ม ร่วมกันคิดร่วมกันทำ ใช้เหตุผลในการแก้ปัญหาและใช้ปัญญาในการควบคุมทิศทางของชุมชน
           การทำแผนชุมชน จะกำหนดวิธีการแก้ปัญหาชุมชนที่เป็นโจทย์ของการวิจัยโดยจำเป็นต้องมีแผนยุทธศาสตร์ ซึ่งจะเป็นเครื่องมือในการสร้างกระบวนการเรียนรู้ของชุมชน ช่วยให้ชุมชนร่วมกันในการพัฒนาชุมชนของตนเอง แผนยุทธศาสตร์ประกอบด้วย 6 แผนหลัก ได้แก่
 
 
  • แผนเศรษฐกิจ ที่สามารถวิเคราะห์รายรับรายจ่ายและหนี้สินของเขตหรือชุมชน วิเคราะห์กิจกรรมการผลิตและกิจกรรมที่มำให้เกิดรายจ่ายของชุมชนหลักๆ 3 ถึง 4 รายการ มีการ จัดทำแผนเพื่อแก้ปัญหาของท้องถิ่นทั้งระยะสั้น ระยะยาว
  •  
  • แผนสิ่งแวดล้อมและพลังงาน สามารถวิเคราะห์สาเหตุและแนวทางในการแก้ปัญหา ผลกระทบด้านเศรษฐกิจและสังคมในภาวะพลังงานมีราคาแพงและขาดแคลน การแสวงหาทางออก และการพึ่งตนเอง
  •  
  • แผนพัฒนากิจกรรมการผลิตแต่ละประเภท เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ชุมชนที่มีศักยภาพ สามาถยกระดับเป็นวิสาหกิจชุมชน โดยเลือกใช้ทรัพยากรในท้องถิ่น มองเห็นแนวทางการพัฒนา ปรับปรุงกระบวนการผลิต ผลิตภัณต่างๆ
  •  
  • แผนพัฒนาทรัพยากรที่เป็นทุนทางสังคม สามารถวางแผนการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ จากทรัพยากรชีวภาพไม่ว่าจะเป็นพันธุ์พืชพื้นบ้าน เส้นใยธรรมชาติ เป็นต้น
  •  
  • แผนการศึกษา เน้นการเสริมสร้างศักยภาพและอบรมบุคลากรในชุมชนให้ใช้วิชาความรู้ในการฟื้นฟูและพัฒนาท้องถิ่น
  •  
  • แผนสุขอนามัย สามารถสร้างเสริมสุขภาพ ปรับและประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ในการป้องกันและรักษา
  •  
               การแก้ปัญหาชุมชน โครงการแก้ปัญหาต่างๆ ของชุมชนถูกพัฒนาให้เป็นโครงการย่อยๆ ภายใต้กระบวนการมีส่วนร่วม โครงการดังกล่าวจะถูกสร้างขึ้นภายใต้กรอบแผนของชุมชนทั้ง 6 แผน และนำเสนอให้กับฝ่ายชุมชนและผู้ด้อยโอกาส สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) พิจารณาและให้การสนับสนุนเพื่อดำเนินโครงการต่อไป