การประสานงานบริหารจัดการทรัพยากรชีวภาพของประเทศไทย : ทรัพยากรจุลินทรีย์

Last Updated on Monday, 10 January 2011 23:12

จากข้อได้เปรียบของจุลินทรีย์ที่เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีจำนวนมาก โตเร็ว และปัจจุบันมีวิทยาการสำหรับการเก็บรักษาทำให้สามารถเก็บได้เป็นระยะยาว ขณะที่พืชหรือสัตว์ หากมีการใช้มากๆ อาจหมดไปได้ ด้วยเหตุนี้ ประเทศต่างๆ จึงให้ความสำคัญต่อการส่งเสริมการวิจัยและเก็บรวบรวมและรักษาจุลินทรีย์ เช่น ประเทศญี่ปุ่น แม้ไม่ได้ตั้งอยู่ในเขตร้อนชิ้นแต่ให้การสนับสนุนงบประมาณแก่สถาบัน National Institute of Technology and Evaluation : NITE อย่างต่อเนื่องปีละ 20 พันล้านเยน และสนับสนุนงบประมาณแก่ RIKEN BioResource Center 30 พันล้านเยนในปี 2551 นอกจากนี้ยังมีประเทศที่มีความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอื่นๆ ที่ให้ความสำคัญและจัดตั้งศูนย์เก็บรักษาจุลินทรีย์ เช่น สหรัฐอเมริกา American Type Culture Collection (ATCC)  อังกฤษ (http://cabi-bioscience.org) และจีน (http://www.im.ac.cn) ซึ่งชี้ให้เห็นว่าประเทศเหล่านี้เห็นความสำคัญของจุลินทรีย์ว่าเป็นทรัพยากรชีวภาพที่มีศักยภาพทางด้านเศรษฐกิจสูง

สำหรับประเทศไทยมีแหล่งเก็บจุลินทรีย์ 58 แห่งกระจายอยู่ตามหน่วยงานและสถาบันการศึกษา แต่ทั้งนี้ ทั้งหมดเป็นการดำเนินงานตามวัตถุประสงค์ของแต่ละหน่วยงาน จึงถือว่าประเทศไทยยังไม่มีหน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์ระดับชาติ อย่างไรก็ดี มีความร่วมมือของหน่วยงานหลัก 4 แห่งประกอบด้วย

1. หน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์เฉพาะทาง ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (BCC)
2. หน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์ทางการแพทย์ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ (DMST)
3. หน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์ทางการเกษตร กรมวิชาการเกษตร (DOA)
4. ศูนย์จุลินทรีย์ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (TISTR) 

ได้เล็งเห็นความสำคัญและความจำเป็นของประเทศที่ต้องมีหน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์ระดับชาติ จึงทำงานร่วมกันในรูปแบบศูนย์เสมือน (Virtual center) ในลักษณะเครือข่ายที่เรียกว่า "เครือข่ายศูนย์เก็บรักษาจุลินทรีย์แห่งประเทศไทย" (Thailand Network on Culture Collection : TNCC) ตั้งแต่ปลายปี 2543 โดยขณะนี้หน่วยเก็บรักษาจุลินทรีย์เฉพาะทาง ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ ทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการ TNCC

เครือข่าย TNCC ดำเนินการในรูปแบบของศูนย์เสมือน (Virtual center) คือ อาศัยเทคโนโลยีสารสนเทศ (IT) จัดทำ website เพื่อเป็นที่เผยแพร่ข่าวสารและกิจกรรม รวมทั้งการนำข้อมูลจุลินทรีย์เผยแพร่ต่อสาธารณะ มีการจัดทำมาตรฐานในการเก็บรักษาจุลินทรีย์และข้อมูลร่วมกัน และการจัดทำเอกสารประกอบการให้บริการสายพันธุ์จุลินทรีย์ที่สอดคล้องกับกฎหมายและระเบียบของประเทศและระหว่างประเทศโดยเฉพาะเรื่องการแบ่งปันผลประโยชน์

วัตถุประสงค์ของเครือข่าย TNCC

1. สร้างความร่วมมือด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรจุลินทรีย์ของประเทศ
2. ยกระดับความสามารถของแหล่งเก็บจุลินทรีย์ในแต่ละองค์กรให้เป็นมาตรฐานในระดับสากล
3. สร้างระบบการเก็บรักษา การเผยแพร่จุลินทรีย์และข้อมูลสู่สาธารณะ ภายใต้กรอบอนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ
4. รองรับและสนับสนุนการศึกษาวิจัยด้านการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์ทรัพยากรจุลินทรีย์

หน่วยงานเครือข่าย ประกอบด้วย

1. ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ เก็บรักษาจุลินทรีย์กลุ่มอุตสาหกรรมจำพวกราและยีสต์
2. กรมวิชาการเกษตร เก็บรักษาจุลินทรีย์ที่สำคัญทางการเกษตร
3. กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ เก็บรักษาจุลินทรีย์ที่ก่อโรคในคน
4. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย เก็บรักษาจุลินทรีย์ที่สำคัญทางด้านอุตสาหกรรมพลังงานและสิ่งแวดล้อม

แหล่งเก็บรักษาจุลินทรีย์ทั้ง 4 แห่ง มีความพร้อมด้านอุปกรณ์เครื่องมือที่เหมาะสมกับจุลินทรีย์แต่ละชนิดและบุคลากรที่มีประสบการณ์ มีความเชี่ยวชาญในการดูแลรักษาจุลินทรีย์ต่างๆ กัน ซึ่งเมื่อนำความรู้และประสบการณ์ของบุคลากรจากแหล่งเก็บรักษาจุลินทรีย์ดังกล่าวมาใช้ร่วมกัน ก่อให้เกิดประโยชน์ในด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรจุลินทรีย์ของประเทศที่สมบูรณ์ครบถ้วน การติดตามตรวจสอบการนำจุลินทรีย์ไปใช้ทั้งด้านการศึกษาและการค้าทั้งในประเทศและต่างประเทศ ตลอดจนร่วมมือกันในการพัฒนาบุคลากรด้านการอนุรักษ์ทรัพยากรจุลินทรีย์ของประเทศที่มีความหลากหลาย

ที่มาข้อมูล : ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ วันที่ 31 ธันวาคม 2553

บทความนี้มีประโยชน์มากน้อยเพียงใด: / 3
น้อยมากที่สุด