หม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัย ไร้สารตะกั่ว

Last Updated on Friday, 03 April 2009 13:13

ก๋วยเตี๋ยว เป็นอาหารจานด่วนที่มีคุณค่าตามหลักโภชนาการ และมีรสชาติอร่อยถูกลิ้นคนไทย แถมยังผูกพันกับการดำรงชีวิตของคนไทยมาโดยตลอด ความนิยมในการบริโภคก๋วยเตี๋ยวมีเพิ่มมากขึ้น โดยสังเกตได้จากการเติบโตของธุรกิจการค้าขายก๋วยเตี๋ยวในปัจจุบัน ที่มีทั้งรูปแบบธุรกิจแฟรนไชส์ และธุรกิจอิสระ

หม้อ ก๋วยเตี๋ยว เป็นอุปกรณ์จำเป็นในการปรุงก๋วยเตี๋ยว โดยใช้ต้มน้ำลวกเส้น และน้ำซุป ในระหว่างการใช้งานหม้อก๋วยเตี๋ยวต้องสัมผัสกับอุณหภูมิประมาณ 80 - 90 องศาเซลเซียส เป็นระยะเวลาประมาณ 7 ถึง 9 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับผู้ขายแต่ละราย ซึ่งในปัจจุบัน หม้อก๋วยเตี๋ยวนิยมผลิตจากเหล็กกล้าไร้สนิมออสเตนิติก 304 หรือ 304L โดยนำมาม้วนขึ้นรูป พับตะเข็บรอยต่อ และประสานตะเข็บรอยต่อป้องกันการรั่วซึมด้วยกระบวนการบัดกรีอ่อน (Soldering Process) กับวัสดุบัดกรี (Soldering Material) มีส่วนผสมของตะกั่วและดีบุกในอัตราส่วนประมาณ 60 ต่อ 40 (อุณหภูมิหลอมเหลวประมาณ 190 องศาเซลเซียส) ซึ่งตะกั่วของวัสดุบัดกรีดังกล่าวสามารถละลายปนเปื้อนกับน้ำลวกเส้น ก๋วยเตี๋ยว และน้ำซุปก๋วยเตี๋ยวได้ ผู้ขายจึงควรเลือกใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ปราศจากวัสดุที่อาจปนเปื้อนในอาหาร และเป็นอันตรายต่อสุขภาพของผู้บริโภค
ในประเทศพัฒนาแล้วหลายประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และประเทศในกลุ่มอียู มีประกาศคุ้มครองผู้บริโภค ห้ามใช้ภาชนะบรรจุอาหารและเครื่องดื่ม ที่มีตะกั่วเป็นส่วนผสมของวัสดุในการบัดกรี เนื่องจากเกรงว่าจะเป็นสาเหตุการปนเปื้อนของตะกั่วในอาหารและเครื่องดื่มได้ แต่โดยทั่วไปอาหารและน้ำดื่มอาจมีการปนเปื้อนของตะกั่วจากสิ่งแวดล้อม องค์การต่างๆจึงได้กำหนดมาตรฐานปริมาณตะกั่วที่ยินยอมให้ปนเปื้อนในอาหารและ น้ำดื่มไว้ ดังนี้

ผู้กำหนด	ประเภทอาหาร	ปริมาณตะกั่ว	หน่วย
FDA	ขนมสำหรับเด็ก	0.100	mg/L
	อาหารกระป๋อง	0.250	mg/L
US EPA	น้ำดื่ม	0.015	mg/L
กระทรวงสาธารณสุข	อาหาร	1.000	mg/kg
	น้ำดื่ม	0.050	mg/L
มาตรฐานอุตสาหกรรม	น้ำดื่ม	0.010	mg/L

การปนเปื้อนของตะกั่วเกิดจากการละลายของตะกั่วที่อยู่ในรูปของไอออนโลหะ ออกจากแนวการบัดกรีอ่อนเข้าสู่สารละลายที่สัมผัสโดยตรงอยู่กับตะกั่ว เช่น น้ำ ซึ่งการละลายดังกล่าวจะค่อยๆ ดำเนินไป อย่างไรก็ตาม การละลายของตะกั่วจะเกิดขึ้นในอัตราเร็วเพิ่มมากขึ้น เมื่อมีปัจจัยของสิ่งแวดล้อมมาเป็นตัวกระตุ้น เช่น การเพิ่มอุณหภูมิ การเพิ่มปริมาณเกลือในน้ำ นอกจากนี้ การนำตะกั่ว (ศักย์ไฟฟ้าต่ำกว่า) มาสัมผัสโดยตรงกับสเตนเลส (ศักย์ไฟฟ้าสูงกว่า) ยังเร่งการละลายของตะกั่วด้วยอีกทางหนึ่ง ซึ่งในแง่ของวิศวกรรมการกัดกร่อน เรียกว่า การเกิดการกัดกร่อนเนื่องจากความต่างศักย์ไฟฟ้า

จากการจำลองการต้มน้ำประปาและน้ำกรองผสมเกลือ 1.23 เปอร์เซ็นต์ (น้ำซุปมีความเข้มข้นของเกลือประมาณ 0.6-1.3 เปอร์เซ็นต์) ที่อุณหภูมิ 80-90 องศาเซลเซียส เป็นเวลา 3-9 ชั่วโมง ในหม้อก๋วยเตี๋ยวที่มีการใช้ตะกั่วบัดกรี พบว่า ในน้ำประปาต้มมีตะกั่วละลายออกมาจากแนวบัดกรีอ่อนประมาณ 0.180 มิลลิกรัมต่อลิตร แต่ไม่เพิ่มขึ้นตามระยะเวลาต้ม ในขณะที่น้ำกรองผสมเกลือเข้มข้น 1.23 เปอร์เซ็นต์ มีปริมาณตะกั่วปนเปื้อน 1.350-1.750 มิลลิกรัมต่อลิตร โดยเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาต้ม

แม้ว่าคำตอบที่ชัดเจนของการแก้ปัญหาการปนเปื้อนของตะกั่วในหม้อก๋วยเตี๋ยว คือ การกำจัดแหล่งของตะกั่วที่สัมผัสโดยตรงกับน้ำลวกเส้นก๋วยเตี๋ยวและน้ำซุปออก ไป แต่คงมีคำถามว่า ผู้ขายก๋วยเตี๋ยวจะมีแนวทางปฏิบัติใดซึ่งสามารถนำมาใช้ได้ทันที ในที่นี้จึง มีแนวทางการแก้ปัญหา 2 แนวทางคือ

1. การใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก แทนการบัดกรีอ่อน

การ เชื่อมทิก (Tungsten Inert Gas Welding) เป็นกระบวนการเชื่อมที่ใช้งานอย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมขึ้นรูปและประกอบ ชิ้นส่วนสเตนเลส โดยการจ่ายกระแสไฟฟ้าผ่านขั้วทังสเตน ทำให้เกิดการอาร์คที่มีความร้อนสูง และหลอมละลายสเตนเลสตามลำดับ ในการเชื่อมทิกต้องใช้แก็สอาร์กอนปกคลุมเพื่อป้องกันการทำปฏิกิริยา ของออกซิเจนในบรรยากาศกับบ่อน้ำโลหะในระหว่างการเชื่อม จึงมีชื่อเรียกอีกชื่อหนึ่งในประเทศไทยว่า การเชื่อมอาร์กอน ซึ่งกระบวนการเชื่อมนี้ไม่จำเป็นต้องใช้โลหะเติม (Filler Metal) เพื่อเพิ่มเนื้อให้กับแนวเชื่อมสำหรับการเชื่อมสเตนเลสที่มีความหนาต่ำกว่า 3 มม. แต่อาศัยการหลอมละลายของเนื้อสเตนเลสเติมตัวมันเอง ดังนั้น จึงมั่นใจได้ว่าไม่มีโลหะแปลกปลอม เช่น ตะกั่ว มาผสมอยู่ในแนวเชื่อม



การขึ้นรูปหม้อก๋วยเตี๋ยวเริ่มจากการนำแผ่นสเตนเลสมาตัดให้ได้ขนาดตามต้องการ แล้วนำมาม้วนเป็นท่อกลม ประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก ขัดทำความสะอาดแนวเชื่อม และตามด้วยการทำพาสซิเวชั่น (Passivation) จากนั้นนำแผ่นสเตนเลสตัดเป็นวงกลมขนาดเท่ากับเส้นผ่าศูนย์กลางของหม้อ ก๋วยเตี๋ยว มาเชื่อมต่อเข้ากับตัวหม้อโดยใช้การเชื่อมทิก หลังจากนั้นนำแผ่นสเตนเลสตัดเป็นสี่เหลี่ยม (ขนาดขึ้นอยู่กับขนาดหม้อก๋วยเตี๋ยว) มาใส่ในหม้อและประสานรอยต่อด้วยการเชื่อมทิก เพื่อทำให้เกิดช่องแบ่งภายในหม้อก๋วยเตี๋ยว

2. การใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ขึ้นรูปด้วยวิธีการลากขึ้นรูปลึก

ตัวเลือกอีกตัวหนึ่งสำหรับร้านก๋วยเตี๋ยวที่ไม่มีข้อจำกัดของพื้นที่ใช้สอย คือ หม้อก๋วยเตี๋ยวที่ไม่มีช่องแบ่งและไม่มีตะเข็บรอยต่อ ซึ่งหม้อก๋วยเตี๋ยวชนิดนี้ผ่านการขึ้นรูปด้วยวิธีการลากขึ้นรูปลึก (Deep Drawing) ลักษณะรูปร่างของหม้อก๋วยเตี๋ยวชนิดนี้จะไม่แตกต่างจากหม้อหุงต้มอาหาร สเตนเลสที่ใช้ในครัวเรือนทั่วไป เพียงแต่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางและความลึกมากกว่า ดังนั้น จึงรับประกันได้ว่าหม้อก๋วยเตี๋ยวนี้มีอายุการใช้งานเพิ่มสูงขึ้น สามารถทำความสะอาดได้ง่ายและสะดวกขึ้น โดยปัจจุบัน มีการจัดจำหน่ายอยู่ในท้องตลาดทั่วไป

ในปัจจุบันไม่สามารถระบุราคาขายของหม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัยได้ชัดเจน เนื่องจากการผลิตเชิงพาณิชย์ยังไม่แพร่หลาย และจำเป็นต้องสั่งผลิตตามความต้องการของลูกค้า ซึ่งในการสั่งผลิตนี้ ราคาหม้อก๋วยเตี๋ยวดังกล่าวสามารถผันแปรได้ขึ้นอยู่กับจำนวนการผลิต ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของหม้อก๋วยเตี๋ยว ความหนาของหม้อก๋วยเตี๋ยว และ จำนวนช่องแบ่งภายในหม้อก๋วยเตี๋ยว ซึ่งจำเป็นต้องนำมาพิจารณาคู่กับอายุการใช้งานของหม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัยที่ เพิ่มสูงขึ้น ถ้าราคาของหม้อก๋วยเตี๋ยวลดต่ำลงได้เท่าไร ก็จะเพิ่มแรงผลักดันการใช้หม้อก๋วยเตี๋ยวอนามัยในวงกว้างจนผู้ขายก๋วยเตี๋ยว ทุกรายสามารถหาซื้อมาใช้งานได้โดยไม่มีผลกระทบต่อต้นทุน และในที่สุดเราก็จะได้รับประทานก๋วยเตี๋ยวที่รับประกันการปลอดสารตะกั่ว อย่างแน่นอน

---

สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ:

ศูนย์เทคโนโลยีโลหะและวัสดุแห่งชาติ
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
ดร. เอกรัตน์ ไวยนิตย์ หรือ คุณโฆษิต วงศ์ปิ่นแก้ว
โทร. 02 564 6500 ต่อ 4117, 4739

 

บทความนี้มีประโยชน์มากน้อยเพียงใด: / 14
น้อยมากที่สุด