นักระบาดวิทยาอังกฤษแนะวิธีรับมือการระบาดของโรคติดเชื้อ

 ศ.ดร.รอย แอนเดอร์สัน นักระบาดวิทยาและอธิการบดี Imperial College แห่งกรุงลอนดอน ประเทศอังกฤษ ได้กล่าวถึงการระบาดของโรคติดเชื้อและการรับมือ เมื่อครั้งมาบรรยายในหัวข้อเรื่อง Plagues and People: Planning for Pandemic ที่สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ โดยมีประเด็นที่น่าสนใจดังนี้

เนื่องจากจำนวนประชากรโลกที่เพิ่มมากขึ้นในทุกปี ประกอบกับการพัฒนาเทคโนโลยีการบินที่ทำให้ผู้โดยสารเดินทางได้อย่างสะดวกและ รวดเร็วยิ่งขึ้นนั้น ส่งผลให้ผู้คนทั่วไปนิยมการเดินทางมากขึ้น สิ่งเหล่านี้นับได้ว่าเป็นปัจจัยที่สำคัญปัจจัยหนึ่งต่อการแพร่กระจายของโรค ระบาดในปัจจุบัน ซึ่งมีแนวโน้มว่าจะเกิดขึ้นได้ง่าย รวดเร็ว และกระจายได้ทั่วทุกมุมโลก ซึ่งโดยทั่วไป การระบาด แบ่งได้เป็น 3 ระยะ ได้แก่
1. ระยะ establishment ในระยะนี้จะยังไม่พบการระบาดแต่เป็นช่วงการสะสมผู้ติดเชื้อ
2. ระยะ exponential ซึ่งมีการระบาดสูงสุด
3. ระยะ endemicity คือ มีจำนวนผู้ไวต่อเชื้อน้อยลง และปรับเข้าสู่สมดุล

ศ.ดร.รอย กล่าวว่า สิ่งที่ควรเร่งดำเนินการเมื่อเกิดการระบาด คือ การหาแหล่งที่มาของการระบาดให้เร็วที่สุดและป้องกันการแพร่ระบาดไปยัง พื้นที่ข้างเคียงและไปยังนานาประเทศ โดยเฉพาะเมื่อโรคดังกล่าวยังไม่มีวัคซีนป้องกัน ทั้งนี้สามารถประยุกต์ใช้โมเดลทางคณิตศาสตร์เพื่อช่วยในการจำลองการระบาดและ การควบคุมโรคได้

นอกจากนี้โรคติดเชื้อที่ยังคงต้องเฝ้าระวังการระบาดได้แก่ โรคที่เกิดจากเชื้อไข้หวัดใหญ่ ซึ่งโดยปกติแล้วเชื้อประเภทนี้มีความหลากหลายของพันธุกรรมสูง และพบได้ทั่วไปในนกและมนุษย์ และไวรัสส่วนใหญ่ไม่อันตรายถึงแก่ชีวิต อย่างไรก็ตาม เชื้อไข้หวัดใหญ่สามารถกลายพันธุ์และกลายเป็นโรคระบาดในมนุษย์ได้ โดยมีความเสี่ยงต่อการแพร่ระบาดไปทั่วโลก และมีอัตราการตายสูง

ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการระบาด คือ การที่เชื้อไวรัสเกิดการกลายพันธุ์เมื่ออยู่ในร่างกายของผู้ติดเชื้อ และแพร่กระจายไปยังบุคคลข้างเคียง ต่อไปยังพื้นที่ข้างเคียง จนกระทั่งเกิดการเสียชีวิตเกิดขึ้น โดยแบบจำลองแสดงการแพร่กระจายของเชื้อ แสดงให้เห็นว่าผู้ติดเชื้อสามารถนำเชื้อไปแพร่ได้ในสถานที่ชุมชนต่างๆ เช่น สถานที่ทำงาน โรงเรียน เป็นต้น การขาดความตระหนักในการป้องกันการระบาด จึงส่งผลให้การแพร่ระบาดเป็นไปในวงกว้างและเกิดการเสียชีวิตอย่างมาก ดังเช่น กรณีของไข้หวัดใหญ่สเปนในปี 1918 ซึ่งมีผู้เสียชีวิตถึง 40 ล้านคน ดังนั้นการป้องกันการแพร่ระบาดจึงเป็นสิ่งสำคัญ โดยมีแนวทางต่างๆ ได้แก่ การให้ยาต้านเชื้อไวรัสแก่ผู้ติดเชื้อให้เร็วที่สุด การให้ยาแบบป้องกันก่อนการเป็นโรค (prophylaxis) การปิดโรงเรียน และการฉีดวัคซีน ซึ่งผลของแต่ละวิธีสามารถทำนายได้ด้วยโมเดลที่ได้จากการเก็บข้อมูลทางสถิติ

การศึกษาโดยการจำลองการแพร่ระบาดและมาตรการควบคุม พบว่า การให้ยาป้องกันก่อนการเป็นโรค (antiviral prophylax) เป็นมาตรการขั้นแรกๆ ที่ควรใช้เมื่อเกิดการระบาด ซึ่งมีข้อดีคือ สามารถให้การป้องกันประชากรจำนวนมากจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะในส่วนชนบท ส่วนการคัดแยกผู้ติดเชื้อมิให้ใช้บริการเครื่องบินโดยสารนั้น ทำได้ยากและมีค่าใช้จ่ายสูง ส่วนมาตรการควบคุมอื่นๆ เช่น การปิดโรงเรียน สถานที่ทำงาน หรือจำกัดพื้นที่ในชุมชน จะช่วยลดการแพร่ระบาดได้ โดยเฉพาะในช่วงที่มีการระบาดสูงสุด แต่มีข้อกังขาในเรื่องของมาตรฐานที่จะใช้เป็นตัวระบุว่าเมื่อใดจึงควรปิด สถานที่ต่างๆ เพราะการดำเนินการดังกล่าวจะส่งผลต่อการสูญเสียทางเศรษฐกิจโดยรวม ดังนั้นการป้องกันการแพร่ระบาดจึงต้องใช้มาตรการควบคุมต่างๆ ร่วมกัน ในขณะที่กำลังรอการพัฒนาวัคซีนที่เหมาะสมต่อไป

                                                                          # # #

ที่มา: เอกสารเผยแพร่ของโปรแกรมโรคติดเชื้ออุบัติใหม่/อุบัตซ้ำ สำนักบริหารจัดการคลัสเตอร์และโปรแกรม สวทช.

บทความนี้มีประโยชน์มากน้อยเพียงใด: / 2
น้อยมากที่สุด