
สถาบันการศึกษา หมายถึง
มหาวิทยาลัยทั้งของรัฐและเอกชนในประเทศไทย ที่มีการเรียนการสอนระดับปริญญาโท
ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่จัดให้มีการเรียนการสอนแบบทักษะวิศวกรรมในหลักสูตร
สถานฝึกทักษะ หมายถึง
สถานประกอบการในภาคเอกชน ที่มีความพร้อมหรือหน่วยงานของรัฐ
ที่ทำวิจัย ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เชื่อมโยงกับภาคอุตสาหกรรม ซึ่งมีความพร้อม
ในการเสนอโจทย์วิจัย
ที่มีคุณค่าเชิงวิชาการ และมีผลเป็นการเพิ่มขีดความสามารถ
ของสถานฝึกทักษะ
ให้แก่นักศึกษาเพื่อเข้าฝึกทักษะวิศวกรรม
เป็นเวลา 4 เดือน พร้อมจัด
นักวิจัยพี่เลี้ยง/วิศวกรพี่เลี้ยงดูแลนักศึกษา และอำนวยความสะดวกต่อการฝึกทักษะวิศวกรรม
นักศึกษา หมายถึง
นักศึกษาระดับปริญญาโทของมหาวิทยาลัยในหลักสูตรที่มีการจัดการเรียน
แบบทักษะวิศวกรรม
ที่ได้รับทุนภายใต้โครงการ
ทักษะวิศวกรรม หมายถึง
กระบวนการเรียนรู้บนพื้นฐานของการแก้ไขปัญหา (problem-based learning)
และการปฏิบัติงานจริงในภาคอุตสาหกรรม โดยการส่งนักศึกษาเข้าไปปฏิบัติงาน
ในสถานฝึกทักษะเป็นระยะเวลาอย่างน้อย 1 ภาคการศึกษา หรือไม่น้อยกว่า 4 เดือน
เพื่อแก้ปัญหาในกระบวนการผลิตและพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้แก่สถานฝึกทักษะแห่งนั้น
ภายใต้การควบคุมดูแลของอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ และเจ้าหน้าที่ของสถานฝึกทักษะ
คณะทำงานโครงการ หมายถึง
คณะทำงานโครงการสร้างขีดความสามารถด้านการวิจัยและพัฒนาและการแข่งขันของ
ภาคอุตสาหกรรมโดยกลไกความร่วมมือระหว่างภาครัฐ เอกชน และมหาวิทยาลัย ที่ สวทช.
แต่งตั้งขึ้นเพื่อจัดทำหลักเกณฑ์และแผนปฏิบัติงานสำหรับดำเนินงานโครงการ ประสาน
ความร่วมมือระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรวมทั้งพิจารณาและคัดเลือกมหาวิทยาลัย
และนักศึกษาที่เข้าร่วมโครงการตลอดจนพิจารณาแนวทางการสนับสนุนกิจกรรมแก่นักศึกษา
เพื่อให้การดำเนินงาน ร่วมกับมหาวิทยาลัยที่เข้าร่วมโครงการเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของโครงการ
อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ หมายถึง
อาจารย์ที่มหาวิทยาลัยแต่งตั้งขึ้นหรืออาจารย์ที่ปรึกษาของนักศึกษาซึ่งจะทำหน้าที่
เป็นผู้ให้คำแนะนำและสามารถประจำที่สถานฝึกทักษะได้ตามข้อกำหนดของ สวทช.
ผู้ประเมินภายนอก หมายถึง
ผู้เชี่ยวชาญหรือกลุ่มผู้เชี่ยวชาญในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ซึ่ง สวทช.เป็นผู้แต่งตั้ง
โดยคัดเลือกจากรายชื่อที่ สวทช. มีอยู่ร่วมกับรายชื่อที่ มหาวิทยาลัยเสนอ เพื่อให้ทำงานร่วม
กับนักวิจัย / วิศวกรพี่เลี้ยง และอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ โดยทำหน้าที่ติดตามประเมิน
ประสิทธิผลและประสิทธิภาพการแก้ปัญหาโจทย์วิจัยในภาคทักษะวิศวกรรมของนักศึกษา
คณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะ หมายถึง
กลุ่มตัวแทนที่เป็นบุคลากรของสถานฝึกทักษะซึ่งประกอบด้วย หัวหน้าฝ่าย หรือ
ผู้บริหารระดับกลาง ที่สามารถตัดสินใจเลือกโจทย์ปัญหา และมอบหมายนักวิจัย/วิศวกรพี่เลี้ยง
ในแต่ละโจทย์ปัญหา
นักวิจัย/วิศวกรพี่เลี้ยง หมายถึง
บุคลากรของสถานฝึกทักษะที่คณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะมอบหมายให้ช่วยเหลือนักศึกษา
ด้านความรู้เชิงเทคนิคและสนับสนุนข้อมูลที่จำเป็นรวมทั้งกำกับดูแลนักศึกษาเพื่อให้ได้ผลงาน
ตามทิศทางที่ต้องการ ตลอดจนแก้ไขหรือให้ความคิดเห็นในรายงานฉบับสมบูรณ์
ที่นักศึกษาจัดทำขึ้น
1. มีนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา รหัสปีการศึกษา 2551 ที่ผลการเรียนในระดับปริญญาตรี
มีเกรดเฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 2.75 และไม่เป็นผู้ได้รับทุนการศึกษาในหมวดค่าธรรมเนียม
ค่าบำรุงการศึกษา และค่าใช้จ่ายส่วนตัว ต่อเดือนจากแหล่งทุนอื่น ๆ
2. จัดการด้านการเรียนการสอนให้สามารถผลิตนักศึกษาที่มีคุณภาพสูงได้ผลงานวิจัยทาง
เทคโนโลยีที่เป็นประโยชน์ต่อการสร้างขีดความสามารถด้านการวิจัยและพัฒนาและการแข่งขัน
ของภาคอุตสาหกรรม
3. คัดเลือกอาจารย์ที่มีศักยภาพ สามารถประจำที่สถานฝึกทักษะได้ตามข้อกำหนดของ
คณะทำงาน โครงการสร้างขีดความสามารถฯ
4. จัดทำสัญญารักษาความลับของบริษัท (Secrecy Agreement) ระหว่างสถานฝึกทักษะ
อาจารย์ และนักศึกษา
5. บริหารจัดการโครงการสร้างขีดความสามารถฯ เพื่อผลิตบัณฑิตทักษะวิศวกรรม
ให้ดำเนินการได้ตามเป้าหมาย
6. จัดทำหลักสูตรการเรียนการสอนและกำหนดแนวทางการประเมินผลการศึกษา
7. ดูแล และประเมินผลการศึกษาให้เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
8. ร่วมกำหนดโจทย์การวิจัยทักษะวิศวกรรม
9. ให้คำปรึกษาในการจัดทำวิทยานิพนธ์กับนักศึกษา
(อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะไม่จำเป็นต้องเป็นอาจารย์ ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์)
10. ทำประกันอุบัติเหตุให้นักศึกษาและอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ ในระหว่างที่นักศึกษา
และอาจารย์เดินทาง และปฏิบัติงาน ณ สถานฝึกทักษะ
11. สนับสนุนห้องปฏิบัติการวิจัย/ เครื่องมือ
12. แต่งตั้งกรรมการสอบวิทยานิพนธ์
13. อนุมัติปริญญา
หน้าที่ของอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ
1. คัดเลือกโจทย์วิจัยร่วมกับวิศวกร และ/หรือ คณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะ
2. ดูแล และให้คำปรึกษาแก่นักศึกษาที่สถานฝึกทักษะ
3.ก่อนการเสนอผลงานในแต่ละครั้ง อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะต้องตรวจรูปแบบ
การนำเสนอและนักศึกษาต้องมีการซ้อมการนำเสนอผลงานทุกครั้ง
4. ดูแลให้นักศึกษาต้องส่งรายงานแก่สถานฝึกทักษะเมื่อสิ้นสุดการทำโครงการวิจัย
5. อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะต้องเป็นผู้ตรวจ และประเมินรายงานฉบับสมบูรณ์ให้อยู่
ในรูปแบบที่สถานฝึกทักษะต้องการ โดยรายงานฉบับนี้จะถูกเก็บไว้ที่สถานฝึกทักษะ
และมีหลักในการพิจารณา ดังนี้
- รูปแบบของรายงาน (รูปภาพประกอบ ตาราง เนื้อหา)
- การทดลองและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง
- การวิเคราะห์ข้อมูล
- บทสรุปและข้อเสนอแนะ
และอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะต้องประเมินผลการทำงานของนักศึกษา
โดยใช้หลักเกณฑ์ ประเมิน ดังนี้
- ความรู้เชิงเทคนิค
- ความสามารถในการสื่อสาร
- ความเป็นผู้นำ
- ความเป็นมืออาชีพ
นอกจากนี้เมื่อสิ้นสุดภาคการศึกษานักศึกษาจะถูกประเมิน จุดอ่อน จุดแข็ง
เพื่อพัฒนาศักยภาพ จากอาจารย์ประจำ สถานฝึกทักษะ
ขั้นตอนก่อนดำเนินการของสถานฝึกทักษะ
1. มีการตกลงเพื่อความเข้าใจในการเป็นสถานฝึกทักษะอย่างเป็นทางการระหว่าง
สถาบันการศึกษากับสถานฝึกทักษะตั้งแต่ผู้บริหารระดับสูงจนถึงพนักงานขององค์กร
2. ให้การสนับสนุน และอำนวยความสะดวกด้านสถานที่ทำงาน รวมทั้งสำนักงาน
อุปกรณ์สำนักงานและสวัสดิการ
3.จัดตั้งคณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะ ประกอบด้วย หัวหน้าฝ่ายหรือผู้บริหารระดับกลาง
ที่สามารถตัดสินใจเลือกโจทย์วิจัยและกำหนดนักวิจัย/วิศวกรซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึก
ทักษะ (sponsor) ในแต่ละโจทย์วิจัย โดยนักวิจัย/วิศวกรซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึกทักษะ
มีหน้าที่
- ช่วยเหลือนักศึกษาด้านความรู้เชิงเทคนิคและสนับสนุนข้อมูลที่จำเป็น
- กำกับดูแลนักศึกษาเพื่อให้ได้ผลงานไปตามทิศทางที่ต้องการ
- แก้ไขหรือให้ความคิดเห็นในรายงานฉบับสมบูรณ์
4. ก่อนเปิดภาคการศึกษาประมาณ 3-4 สัปดาห์ อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ
ทำการคัดเลือกโจทย์ปัญหาร่วมกับ นักวิจัย/วิศวกร ซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึกทักษะ
และ/หรือคณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะ โดย
- นักวิจัย/วิศวกรของสถานฝึกทักษะเป็นฝ่ายเสนอโจทย์ปัญหา เพื่อให้แน่ใจว่า
ปัญหาที่ศึกษา เป็นสิ่งที่สถานฝึกทักษะสนใจหรือมีประโยชน์ต่อองค์กร
- โจทย์ปัญหานั้นมีคุณค่าทางการศึกษานักศึกษาสามารถเรียนรู้สิ่งใหม่
หรือได้ประยุกต์ ใช้ความรู้ทางทฤษฎีในการแก้ไขโจทย์ปัญหานั้น
ขั้นตอนก่อนส่งนักศึกษาไปสถานฝึกทักษะ
1. สถาบันการศึกษาต้องมีการเตรียมความพร้อมนักศึกษาในภาคการศึกษาก่อนไปทำวิจัย
ณ สถานฝึกทักษะ เช่น ฝึกให้มีทักษะการแก้ปัญหาในรายวิชา Problem-based Learning หรือ
Direct Studies และทักษะอื่นๆ ที่จำเป็นต่อการทำงาน
2. มีการกำหนดโจทย์วิจัยร่วมกันระหว่างนักวิจัย/วิศวกร
ซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึกทักษะ อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ (และนักศึกษา)ล่วงหน้า
ในภาคการศึกษาก่อนที่จะส่งนักศึกษาไปฝึกยังสถานฝึกทักษะ โดยโจทย์นั้นมีประโยชน์
และผลกระทบต่อโรงงานนักศึกษาต้องนำเสนอ โครงงานและแผนการดำเนินงาน
ในช่วงก่อนไปทำงานในสถานฝึกทักษะต่อที่ประชุม ระหว่าง
นักวิจัย/วิศวกรประจำโรงงาน
อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ และ ผู้ประเมินภายนอก
เพื่อให้โจทย์
ทั้งนี้โรงงานต้องมีหนังสือยินยอมให้นักศึกษาเข้าไปฝึกปฏิบัติงานได้
3. จำนวนโจทย์วิจัยอาจเป็น 1 หรือ 2 โจทย์วิจัยต่อนักศึกษาหรือ กลุ่มของนักศึกษาก็ได้ ทั้งนี้ความเหมาะสมของโจทย์วิจัยให้อยู่ในดุลยพินิจของผู้ประเมินภายนอกตามกลุ่มสาขา
วิชาชีพ
ขั้นตอนระหว่างที่นักศึกษาฝึกทักษะ ณ สถานฝึกทักษะ
1. นักศึกษาต้องไปรายงานตัว ณ สถานฝึกทักษะ ในวันแรกของภาคการศึกษาทักษวิศวกรรม
2. นักศึกษาต้องปฏิบัติงานเต็มเวลา ณ สถานฝึกทักษะ
3. ในระหว่างฝึกทักษะวิศวกรรมนั้น นักศึกษาต้องส่งรายงานประจำสัปดาห์ และประชุม
อย่างน้อย 1 ครั้ง กับอาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะและนักวิจัย/วิศวกรซึ่งเป็นพนักงานประจำ
สถานฝึกทักษะทุก 2 สัปดาห์
4. ช่วงระยะกึ่งกลางของการฝึกทักษะวิศวกรรม นักศึกษาต้องนำเสนอผลความก้าวหน้า
ของงานต่อนักวิจัย/วิศวกร ซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึกทักษะ อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ
และอาจารย์จากสถาบันการศึกษา (ถ้ามี) เข้าร่วมฟัง และประเมินผลงานพร้อมให้ข้อเสนอแนะ
5. ในสัปดาห์สุดท้ายของการฝึกทักษะวิศวกรรม นักศึกษาต้องนำเสนอสรุปผลการศึกษา
ต่อนักวิจัยวิศวกร ซึ่งเป็นพนักงานประจำสถานฝึกทักษะ อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะ
อาจารย์จากสถาบันการศึกษา (ถ้ามี) และผู้ประเมินภายนอก
ขั้นตอนเมื่อสิ้นสุดการดำเนินการที่สถานฝึกทักษะ
1. คณะกรรมการฝ่ายสถานฝึกทักษะประเมินการทำงานของนักศึกษา
และผลการดำเนินการของงานวิจัย
2. อาจารย์ประจำสถานฝึกทักษะประเมินผลการฝึกทักษะของนักศึกษา
หมายเหตุ :
(1) ผู้ประเมินภายนอก เป็นผู้เชี่ยวชาญในสาขาวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง
โดยคณะทำงานโครงการสร้างขีดความสามารถฯ เป็นผู้กำหนดหรือแต่งตั้ง
(2) สถาบันการศึกษาที่ได้รับการคัดเลือกให้เข้าร่วมโครงการต้องรายงานผลการดำเนินงาน
โครงการคณะทำงานโครงการสร้างขีดความสามารถฯ เมื่อสิ้นสุดภาคการศึกษาทุกภาค
การศึกษาเพื่อให้คณะทำงานโครงการสร้างขีดความสามารถฯ พิจารณาก่อนสนับสนุนเงินทุน
งวดถัดไป
(3) สถาบันการศึกษา ยินยอมให้คณะทำงานโครงการสร้างขีดความสามารถฯ
ตรวจเยี่ยมโครงการ ทั้งที่ สถาบันการศึกษาและสถานฝึกทักษะโดยคณะทำงานโครงการ
สร้างขีดความสามารถฯต้องแจ้งให้ทราบล่วงหน้า อย่างเป็นทางการ